شرق رویکرد اجتماعمحور در روزگار عسرت
چهارمین نشست از سلسلهنشستهای «بایستههای توسعه محلی در ایران» با عنوان «گفتوگو درباره معنای توسعه اجتماعمحور» در دانشگاه تهران برگزار شد. در این نشست، پیام روشنفکر و ابوالفضل وطنپرست که سالها در حوزه توسعه محلی و تسهیلگری فعالیت داشتهاند، رویکرد اجتماعمحور را از حیث نظری بررسی کردند. پیام روشنفکر با بررسی تاریخی سیر تطور توسعه اجتماعمحور معتقد است: «توسعه و اقدام اجتماعمحور، در کنار ظرفیتها، ریسکها و خطراتی نیز دارد. یاسین وهابی-تسهیلگر و پژوهشگر حوزه اجتماعمحوری: چهارمین نشست از سلسلهنشستهای «بایستههای توسعه محلی در ایران» با عنوان «گفتوگو درباره معنای توسعه اجتماعمحور» در دانشگاه تهران برگزار شد. در این نشست، پیام روشنفکر و ابوالفضل وطنپرست که سالها در حوزه توسعه محلی و تسهیلگری فعالیت داشتهاند، رویکرد اجتماعمحور را از حیث نظری بررسی کردند. پیام روشنفکر با بررسی تاریخی سیر تطور توسعه اجتماعمحور معتقد است: «توسعه و اقدام اجتماعمحور، در کنار ظرفیتها، ریسکها و خطراتی نیز دارد. اگر در میدان منازعه توسعه اجتماعی، مناسبات قدرت نادیده گرفته شود، ممکن است این فرایند به نتیجه مطلوب نرسد و حتی به تقویت نابرابریها منجر شود؛ بهگونهای که قدرتمندان قدرتمندتر و گروههای بیصدا، بیصداتر شوند». او اگرچه توسعه اجتماعمحور را پرکننده بخشی از خلأ و ضعفهای دولتها میداند، معتقد است این رویکرد نمیتواند همه ضعفها و کمکاریها را پوشش دهد. ابوالفضل وطنپرست نیز بر این باور است که در ایران: «ما با فقر نظریه و دانش در این حوزه مواجه هستیم. اگرچه امروز در برخی سازمانهای دولتی برنامههایی با الگوی اجتماعمحور اجرا میشود، اما بخش قابل توجهی از مدیران این حوزه از دانش و درک عمیق این رویکرد برخوردار نیستند و نیازمند یادگیری اصول اولیه آن هستند». به نظر وطنپرست، توسعه اجتماعمحور نیازمند انسانهایی است که خود به سطحی از توسعهیافتگی رسیده باشند. بدون انسان توسعهیافته، تحقق توسعه امکانپذیر نخواهد بود. بسیاری از فعالان حوزه توسعه معتقدند رویکرد اجتماعمحور ناظر به وضعیتی است که در آن عالیترین سطح مشارکت از سوی جامعه محلی اتفاق بیفتد. بهطور خلاصه اقدام اجتماعمحور زمانی رخ داده است که مسئله را مردم شناسایی کنند و خود آنها برای برونرفت از آن اقدام کنند و از همه ظرفیت محلی و بیرونی برای تغییر بهرهمند شوند. در اقدام اجتماعمحور مردم محلی کسانی هستند که موضوع یا مسئلهای را که نیازمند مداخله دانسته میشود به عنوان مسئله مهم و چالش جدی در محدوده زندگی خود تشخیص میدهند. در برخی موارد ممکن است وضعیت بهگونهای باشد که برای مردم محلی مسئله یا چالش جدی محسوب نمیشود، با این همه برای بهبود شرایط و افزایش سطح برخورداری از یک خدمت عمومی دست به کار تغییر میشوند و خود برای رسیدن به خیر جمعی عامل دگرگونی زندگی خود میشوند.