Mark heeft de tapes pas een paar jaar: krakende opnames met de stem van zijn overleden vader. Brandweerman Nico Lansen had 25 jaar geleden een heldenrol bij de Nieuwjaarsbrand in Volendam, maar sprak nooit over hoe hij ook zijn eigen verbrande kinderen redde. "Door hem leef ik nog." De start van een nieuw jaar in Volendam. In 2001 staat de 17-jarige Mark in het centrum van het dorp in café 't Hemeltje met vrienden te feesten. Even verderop wil zijn vader Nico net proosten met familie. Beiden zitten bij de brandweer in het vissersdorp. Dan gaat bij allebei in hun zak de pieper. Het is vandaag precies 25 jaar geleden dat zowel Mark als zijn jongere zusje zwaargewond raakten bij de Nieuwjaarsbrand. Hun vader was als commandant van de brandweer als eerste op de Dijk en trof daar zijn eigen kinderen. Hij raakte getraumatiseerd, maar bleef toch de hele nacht zijn werk doen. Nico Lansen overleed in 2022 en Mark wil nu dat zijn verhaal toch nog gehoord wordt, zegt hij aan tafel in de brandweerkazerne van Volendam. "Hij kon er niet over praten. Maar hij heeft het zo goed gedaan." De brandweer was zijn leven In zijn broekzak zit nog steeds die pieper. Mark zit dit najaar aan tafel in de brandweerkazerne van Volendam. Hij werkt er inmiddels al 25 jaar, waarvan elf als bevelvoerder. Het vak zit hem in zijn bloed. Dat heeft hij van zijn vader. Als Mark over hem praat is zijn blik zacht, zijn stem rustig en liefdevol. "De brandweer was zijn leven. Hij wilde er ook altijd het hoogst haalbare uithalen. We hebben veel overeenkomsten. Maar ik doe nu een heleboel dingen anders dan hij." Uit zijn telefoon die voor hem ligt, klinkt de krakende stem van Nico Lansen: Ik wil zo spoedig mogelijk zoveel mogelijk ambulances naar de Dijk . Een paar jaar geleden ontdekte Mark dit audiomateriaal uit 2001, met daarop ook zijn vader. Het is anderhalf uur aan communicatie tussen de meldkamer en Nico als commandant van dienst van de brandweer. "Doordat ik die banden ben gaan luisteren, besef ik wat hij die nacht heeft gedaan." Die nacht, 25 jaar geleden, werd Mark bovendien in het ziekenhuis direct voor meer dan een week in coma gebracht. De hele nasleep van de verwoestende brand maakte de Volendammer dus nooit bewust mee. De eerste brandmelding komt bij Nico Lansen binnen rond 00.30 uur. "Mijn vader is opgegroeid op de Dijk en heeft jarenlang in de kroeg in de kelder gewerkt. Hij wist dus waar het was. En ook dat mijn zus en ik binnen moesten zijn." Nico stapt snel in zijn eigen auto en gaat voor de brandweerauto uit naar het centrum. Hij komt als eerste aan op de Dijk. Op de tapes die Mark nu afspeelt, hoor je zijn vader tegen de centralist de brand bevestigen, je hoort hem andere hulpdiensten oproepen, je hoort hem coördineren. De dan 17-jarige Mark, zijn zusje en ook hun nichtje zijn in café 't Hemeltje. "Het duurde zeker een kwartier voor we naar buiten konden komen. Mijn armen, nek en gezicht waren derdegraads verbrand en bij mijn zusje haar rug. Ze droeg nylon en haar laarzen waren in haar benen geplakt", blikt hij terug. Zelfs bij dat aanzicht weet hun vader als hulpverlener te handelen. "Hij regelde dat wij samen met mijn oom met zijn auto naar het ziekenhuis konden. We waren als een van de eersten vertrokken. Dat heeft mijn leven gered." Nico Lansen blijft vervolgens urenlang doorwerken op de Dijk. En Mark weet dus pas sinds kort dankzij de tapes hoe dit ging. "De ambulances moesten ergens staan, steeds weer opschalen, bevelvoerders goed inzetten, heel veel informatie. Het is hem gelukt om al die signalen, prikkels, emoties te coördineren, ook in zijn hoofd. Hij bleef leiding geven. Dat heeft hij zo gigantisch goed gegaan. Hij was zijn tijd ver vooruit." Pas op 11 januari ontwaakt Mark uit zijn coma en hoort hoe groot de ramp is. Uiteindelijk overlijden er veertien jongeren aan de gevolgen van de Nieuwjaarsbrand. Honderden zijn gewond geraakt. Hij kreeg na de brand nooit de juiste hulp. "Hij had natuurlijk ons gewond meegemaakt. Hij had zelf die nacht helemaal beleefd. En dan kreeg hij nog een tikkie toe van het rapport." In de nasleep van de ramp is er een onderzoek ingesteld naar het functioneren van hulpdiensten. Piekeren over onderzoek naar de brand De brandweer kreeg geen directe kritiek. Vooral de gemeente moest het verduren. Toch nam Nico Lansen de verbeterpunten persoonlijk. "Hij had de keuzes gemaakt. En daarover kon hij lang piekeren. Er is wel gezegd dat hij het goed gehad gedaan, maar hij kon dat niet toelaten." Het was voor hem te pijnlijk om zijn werk bij de brandweer op te pakken en uiteindelijk stopt Nico in 2003 - Mark is dan negentien. "Het was thuis echt alsof er iemand was overleden. Ik weet nog dat ik me zelfs ziek had gemeld op werk. Het was gewoon zo gek. We waren er allemaal kapot van." Pas toen Mark in 2012 zelf kinderen kreeg, merkte hij verandering bij zijn vader - hun opa. "Hij stond ineens elke dag op de stoep om mijn dochter te zien. Hij ging vol voor haar, gaf alles aan haar. En later ook voor zijn andere kleinkinderen. Dat was een kantelpunt." Praten over de ramp heeft hij alleen nooit kunnen doen met zijn vader. In 2021 ontdekt Mark dan de tapes met de geluidsfragmenten. En onderweg naar het ziekenhuis voor een controle van zijn vader vraagt hij hem om er samen naar te luisteren. "Maar hij durfde niet. Het was te pijnlijk voor hem." Het jaar erna overlijdt Nico Lansen op zijn 64e aan de gevolgen van kanker. Op de rouwkaart staat hij omschreven als 'onze trotse man, vader, schoonvader en geweldige opi'. De brand in Volendam heeft de organisatie van de brandweer landelijk drastisch veranderd. En ook binnen het vissersdorp is in de kazerne een omslag geweest. Het team is kleiner en hechter. "We proberen dingen echt beter te doen. Zeker in de begeleiding naar jongere gasten. We praten veel meer met elkaar. Over alles. Vroeger was er strijd tussen teams binnen een kazerne. Nu werken we samen. We zetten de brandweer als club op één." De brandweer in Volendam won afgelopen jaren verschillende prijzen en was dit jaar zelfs het beste brandweerkorps van het hele land. Tussen alle trofees in de kazerne staat ook de rouwkaart van Nico Lansen. "Wij lijken best wel veel op elkaar", zegt Mark, een foto van hem en zijn vader komt tevoorschijn. "We kunnen beiden heel lang en diep nadenken over dingen. En mijn vader trok dat niet altijd even goed: hij had stress, was in zichzelf gekeerd. En ik wil dat voorkomen." Mark volgde trainingen en deed aan zelfontwikkeling bij zijn baan bij de gemeente en Veiligheidsregio. "Mijn vader werkte hier in een fabriek en kreeg die kans niet. Maar ik doe het nu anders. Ik maak hele bewuste keuzes: dit wil ik wel doen, hier ben ik goed in en dit wil ik niet doen. Ik hoef in rang niet het hoogst haalbare." Hij speelt weer een stukje van de opname af. En heeft het zichtbaar moeilijk. "Als ik de fragmenten luister, word ik emotioneel. Ik voel verdriet omdat ik zijn stem nooit meer echt zal horen. Maar ik voel me ook trots. Ik kan er beroepsmatig van genieten. Zijn werk staat voor mij symbool voor al die brandweermannen, politie-agenten en anderen die mensen in huis hebben genomen. Hij heeft een hele grote steen bijgedragen die nacht."