MTV'de artık klip yok: 'Radyoyu öldüren' efsaneye veda ne anlama geliyor? - Kısaçalar #4

'Video radyo yıldızlarını öldürdü' diyerek 1981'de müzik yayıncılığında adeta bir devrim başlatan MTV, 31 Aralık gecesi yine aynı şarkıyla müzik videolarına resmen veda etti. Müzik televizyonculuğu dönemi yavaş yavaş sona ererken pop kültürünün en büyük küratörlerinden birinin tam bir reality show kanalına dönüşmesi, müzik dünyasında kürasyonun yerini algoritmalara ve yapay zekaya bıraktığı yeni bir devrin açık bir ilanı niteliğinde. The Buggles'ın unutulmaz parçası Video Killed The Radio Star , zamanın ruhunun ve teknolojinin getirdiği değişimlere eleştirel fakat eğlenceli bir biçimde bakarak ikonik bir mertebeye erişmişti. Onun bu mertebeye erişmesinde aslan payı ilginçtir ki “radyo starlarını öldüren” videonun ta kendisi yani MTV'ydi. 1981'de yayın hayatına başlayan MTV, açılışını bu parçanın video klibiyle yapmıştı. Müzik televizyonculuğunun öncüsü olan ve aynı zamanda yayınladığı sıradışı canlı performanslar ve reality show'larla uzunca bir döneme damga vuran MTV, 31 Aralık akşamı son kez bir video klip yayınladı. Efsanevi kanal video kliplere vedasını da Video Killed The Radio Star ile yaptı. Bu günü aslında epeydir açıkça görülen bir gerçeğin tarihe resmen not düşüldüğü bir dönüm noktası olarak kenara yazmakta fayda var. Peki nedir bu “epeydir açıkça görülen” gerçek? Uzunca bir süredir genç kuşağın başlıca video tükettiği mecra YouTube ve daha geniş şemsiyede sosyal medya... Haliyle klipler de burada tüketiliyor, parçalar artık televizyonlardan ziyade internet aleminin algı aralıklarında kendilerine yer bulmaya çalışıyor. Bu, her geçen gün ne kadar hayati olduğu yeniden keşfedilen, kürasyonu ortadan kaldırırken aynı zamanda tüketim şekline adapte olmak zorunda hisseden üretim şeklini de etkiliyor. VİDEO YILDIZLARINI DA YAPAY ZEKA MI ÖLDÜRECEK? The Buggles video kliplerin, yani müziğe bu denli entegre olan görselliğin, radyoyu ve radyo sayesinde milyonların yeni yıldızları yüzlerini görmeden tanıması fikrini öldürdüğünü söylerken haklıydı. İnternet de televizyonun altın günlerinin fikri olan “dört gözle beklenen klipler” fenomenini rafa kaldırdı. Aslına bakarsanız radyolar da hala mevcut, klip kanalları da. Burada “ölüm” şeklinde ifade edilen durum elbette zirveden inme durumu. Videonun ölümü ise aslında iki katmanlı. Sosyal medya akımları televizyonu, algoritmalar da akımları öldürdü ancak video hala yaşıyor. İyice eriyen dikkat sürelerini yakalamak için şarkılar kısaldı; kurnaz yapımcılar, aranjörler ve kendi 15 dakikalık şöhretini bunlar elinden arayanlar “TikTok'ta akım olacak” şarkı ve sözler kovalıyor. Sanki “AI killed the video star” yolunda ilerliyor gibiyiz... YouTube, TikTok ve sosyal medya algoritmalarının yükselişiyle müzik televizyonculuğu dönemi artık kapanıyor; pop kültürünün -iyi ya da kötü değil- en büyük küratörlerinden birinin tamamen bir reality show kanalına dönüşmesi, tam da bahsettiğimiz kürasyonun yerini algoritmalara ve dolayısıyla yapay zekaya bıraktığı/bırakacağı yeni bir devrin ilanı niteliğinde. İşin haber kısmına geri dönelim. MTV 31 Aralık'tan itibaren 24 saat yayın yapan son video klip kanallarını kapattı. MTV Music, MTV 80s, MTV 90s, Club MTV ve MTV Live gibi kanallar da platformlardan kaldırıldı. Hala varlığını sürdüren “MTV” yayın yapmaya devam edecek lakin çok büyük bir ağırlıkla reality show yayınlayacak. Japonya, İsrail, Tayvan, Hindistan ve sınırlı bir biçimde ABD'de video klipler yer yer yayınlanmaya devam edecek. Deadline'ın aktardığına göre MTV'nin çatı şirketi Paramount Skydance, aynı kanalları İrlanda, Almanya, Avusturya, Polonya, Fransa, Macaristan, Avustralya ve Brezilya'da da kapattı. BİR EFSANEYDİ... Yayın hayatına başladıktan çok kısa bir süre sonra pop kültürünün vazgeçilmez bir parçası haline gelen MTV, Michael Jackson'ın Thriller videosunun dünya prömiyerini yaparken 1985'teki 16 saatlik Live Aid konserlerini canlı yayınladı. David Bowie, siyah sanatçıların haklarını açıkça MTV haberlerinde savundu. Nirvana'nın Smells Like Teen Spirit videosunu adeta döne döne yayınlayan MTV, 'grunge'ın dünya çapında popüler bir tarza dönüşmesine ön ayak oldu. Peki ya MTV Unplugged konserleri? Courtney Love – Madonna tartışması... Prince'in Gett Off performansı... Sayısız VMA hadisesi... Müzik tarihine bunun gibi sayısız önemli anla yerleşen MTV'nin kardeş kanalı MTV Europe da 1987'de Dire Straits'in Money For Nothing şarkısıyla (Şarkı tekrarlanan 'I want my, I want my MTV' sözleriyle başlar) yayın hayatına başlamış ve kendisini eleştiren seslere en ön sıradan yer verme geleneğini sürdürmüştü. MTV Europe daha sonra MTV Global'a dönüşürken kanal 1 Kasım 2025'te yayın hayatını noktalamıştı. MEYDAN KİME KALACAK? BBC'ye konuşan eski MTV sunucusu Simone Angel, “Gerçekten üzgünüm ve bunun uzun zamandır beklenen bir şey olduğunu bilsem de inanamıyorum” ifadelerini kullanıyor. Angel, kanalın seçkisinin yerel ve alternatif sanatçılar için de bir görünürlük sunduğunu aktarırken bunun ortadan kalkmasının müzik dünyasına verebileceği zarara dikkat çekiyor ve “Bu sanatçıları desteklememiz gerekiyor; biliyorum ki bunu kendi küçük dünyalarımızda çevrimiçi olarak yapıyoruz ancak MTV her şeyin bir araya geldiği yerdi. Bu yüzden gerçekten kalbim kırılıyor” şeklinde konuşuyor. Plaklarla evlere giren, daha sonra taşınabilir cihazlar ve üretimi, dağıtımı ve saklamayı kolaylaştıran formatlarla iyiden iyiye kişiselleşen müzik; önce radyolar, sonra televizyonlar ve şimdi de sosyal platformlar aracılığıyla kitleselleşirken müziğin nüvesini değiştirdiği savıyla zaman zaman eleştirilen televizyonun şimdi neredeyse tamamen aradan çıkıyor olması, “meydanın platformlar ve kenardan göz kırpan yapay zekaya kalacağı” endişesini yaratıyor. Tüm bunların ne gibi bir sonuç doğuracağını ise zaman gösterecek.