Vandaag was het Openbaarheidsdag, wat betekent dat van duizenden archiefstukken in het Nationaal Archief de geheimhouding is opgeheven. Het gaat om dossiers die tot nu toe gesloten waren of alleen onder voorwaarden konden worden ingezien, veelal door wetenschappers. In totaal zijn het zo'n 13.000 archiefstukken , brieven en documenten, die teruggaan tot 1949. Onder de vrijgegeven stukken zitten onder meer verslagen van de onderhandelingen tussen het Nederlandse kabinet en de Zuid-Molukse jongeren die in 1975 een trein bij Wijster hadden gekaapt en dossiers van prominente communisten en Surinamers die in de Koude Oorlog door de Nederlandse veiligheidsdiensten werden gevolgd. Ook meerdere processen-verbaal over Greet Hofmans, vanaf eind jaren 40 spiritueel adviseur en vertrouwenspersoon van koningin Juliana, zijn vanaf nu openbaar voor het publiek. In dat laatste dossier staan saillante details. Historicus Han van Bree wijdde er een hoofdstuk aan in zijn vorig jaar verschenen biografie Het vertroebelde oog, het onbegrepen leven van Greet Hofmans , waarvoor hij de documenten al had ingezien. "Opvallend waren de verschillende, vroegtijdige onderzoeken naar Hofmans. Zo was zij al in 1950 ondervraagd door artsen en dominees en daar is uitgebreid verslag van gedaan." Dit gaat dus over de jaren vóór 1956, toen de Hofmans-affaire via het Duitse blad Der Spiegel aan het rollen werd gebracht. 'Veel rumoer' Een inspecteur van de Rijkspolitie deed in 1949 al onderzoek naar de alternatieve genezeres. Dat bereikte ook het bureau van toenmalig justitieminister Wijers, die het besprak met premier Drees. Strafrechtelijke vervolging bleef uit, omdat dat "veel rumoer zou wekken en daardoor haar naam, evenals het vertrouwen dat het volk in haar (koningin Juliana) stelde, schade zou lijden", zo staat in een brief van Wijers aan Drees. Juliana sloeg de waarschuwingen die ze over Hofmans kreeg in de wind. De omstreden gebedsgenezeres en adviseur van koningin Juliana veroorzaakte in de jaren 50 grote opschudding in Nederland, die bijna uitmondde in een constitutionele crisis . Hofmans kwam in beeld via jachtvrienden van Bernhard, toen de jongste dochter van het koninklijk paar, prinses Christina , kampte met een aangeboren oogafwijking die haar bijna blind maakte. Het koningspaar hoopte eind jaren 40 dat Hofmans haar zou kunnen genezen. Voor haar consulten nam zij geen geld aan. Wel kreeg ze van Juliana cadeaus en mocht ze in Paleis Soestdijk logeren, waar ze een eigen kamer kreeg. "Zij doet dit uit liefde, omdat ze, naar eigen zeggen, van God is gezonden", zo staat in het rapport. Zelf beweerde Hofmans dat ze een spreekbuis was van God, hoewel uit documenten blijkt dat zij niet tot een kerkgenootschap behoorde. "In gesprekken zei zij ook: voor mij is de genezing bijzaak; het belangrijkste is dat mensen zich weer tot God richten," voegt Van Bree toe. Religieus bevlogen Volgens hem werd dit gedachtegoed in de jaren 50 ook niet als vreemd gezien. "Veel mensen hadden de Bijbel gelezen, en daarin stond het bol van mensen die een opdracht hadden gekregen." Bovendien was Nederland in die jaren nog een sterk gelovig land. "Ook Juliana en haar moeder Wilhelmina waren oprecht religieus bevlogen, en in Hofmans vonden ze een steun en toeverlaat die kon verwoorden wat zij dachten." Als gebedsgenezeres verwierf Hofmans als "wonderjuffrouw" bekendheid in haar woonplaats Hattem en ver daarbuiten. Elke maandag hield zij een zitting in café-restaurant Steenman in Hattem. Haar spreekuur begon om 08.45 uur en eindigde pas om 21.00 uur. Soms stonden mensen zelfs al vier uur eerder in de rij bij het café, waar zij naar verluidt mensen met verschillende ziekten en kwalen behandelde. Hofmans zou ook gelovigen 'genezen' in twee cafés in Amsterdam en met prins Bernhard meereizen naar familie in Duitsland en Engeland die in nood verkeerde. Ook werd ze in kringen van het hof geraadpleegd om adviezen te geven, bijvoorbeeld over het beleid in Indonesië. Haar adviezen bleken vaak niet te kloppen. Wanneer men haar daarop wees, zei ze: "Ik ga even in trance." Daarna kwam ze terug en zei: "Inderdaad, ik heb me vergist. En zo is het." In de archiefstukken staan meerdere brieven met klachten van dokters en patiënten. Zo had ze een diabetespatiënt aangeraden te stoppen met insuline, en epilepsiepatiënten afgeraden hun medicatie te nemen. In 1950 sloegen psychiaters, internisten en artsen na een bijeenkomst met haar alarm over Hofmans' alternatieve manier van werken. "Het is een gevoelskwestie en niet logisch doordacht. Haar gehele denkwereld is volkomen geïsoleerd. Ze staat buiten de werkelijkheid", zei een psychiater. Geen sterk verhaal Een strafrechtelijk proces tegen Hofmans wegens kwakzalverij kwam er uiteindelijk niet. "Daardoor zou koningin Juliana betrokken raken bij de zaak en het koninklijk huis aantasten, en dat leek iedereen onverstandig", zegt Van Bree. "Daarnaast was het juridisch ook moeilijk haalbaar: Hofmans gaf religieuze adviezen, en dat mag iedereen. Bij gesprekken met cliënten waren bovendien geen getuigen aanwezig, dus dan heb je geen sterk verhaal." De brief van Wijers aan Drees uit 1950 vormde een keerpunt in Hofmans' carrière: zij moest daarna haar werkzaamheden als gebedsgenezeres staken en haar werd door toedoen van prins Bernhard de toegang tot Paleis Soestdijk ontzegd. De koningin sprak in de brief haar spijt uit dat er "niet meer begrip was voor het heilbrengende werk van H." Juliana en Hofmans bleven niettemin contact houden tot de publicatie in Der Spiegel van 1956.