3 Ocak 2026 sabahı, Caracas semaları patlama sesleriyle sarsılırken jeopolitik bir devrin kapanışına dair işaretlerle yankılandı. Şafak vakti Fuerte Tiuna, La Carlota ve Cuartel de la Montaña gibi kritik askeri ve sembolik merkezleri hedef alan operasyon, bir hükümet değişikliğinin ötesinde, on yıllardır süregelen bir "kaynak illüzyonunun" çöküşünü temsil ediyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın Mar-a-Lago’dan yaptığı "Maduro ele geçirildi" açıklaması, uluslararası sistemde enerji rezervi ile siyasal güç arasındaki makasın ne kadar açıldığını gösteren tarihsel bir vesika niteliğindedir. Bence bu tabloyu askeri bir müdahale olarak görmenin yanı sıra, doğal kaynak zenginliğinin modern devlet mekanizması üzerindeki yozlaştırıcı etkisinin kaçınılmaz bir sonucu olarak yorumlamak gerekir. Dünyanın en büyük kanıtlanmış petrol rezervine sahip bir ülkesinin, kendi başkentindeki bir özel kuvvetler operasyonuna karşı sergilediği kurumsal savunmasızlık, üzerinde derinlemesine düşünülmesi gereken bir paradokstur. fazla oku Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field) Kaynak bolluğu ve kurumsal çöküşün mekaniği Doğal kaynak ekonomisi, sanılanın aksine her zaman güçlü bir devlet aygıtı üretmiyor. Aksine, Venezuela örneğinde gördüğümüz gibi, yeraltı zenginliği çoğu zaman sağlıklı devlet kurumlarının inşasını engelleyen bir "kaynak lanetine" dönüşüyor. Petrol gelirlerine dayalı bir ekonomi, vergi toplama ihtiyacını ortadan kaldırdığı için halk ile devlet arasındaki demokratik hesap verebilirlik bağını koparıyor. Devlet, vatandaşına hizmet etmek zorunda olan bir aygıt olma vasfını yitirerek geliri dağıtan veya kesen bir otoriteye dönüşüyor. Bu durum, Venezuela’da liyakatin yerini sadakate bıraktığı bir "petro-devlet" yapısını kronik hale getirdi. Caracas’taki patlamalar ve operasyonun hızı; 300 milyar varillik bir rezervin, işlevsiz bir bürokrasi ve petrol rantına odaklanmış bir ordu karşısında ne kadar etkisiz kalabileceğini kanıtladı. Gözlemlerime göre, kurumsal kapasitesini geliştiremeyen ülkelerde doğal kaynaklar dış müdahalelere karşı bir kalkan oluşturmaktan ziyade, ülkeyi daha kırılgan ve hedef haline getiren bir zafiyet alanına dönüştürüyor. Kurumsal çürüme başladığında, yerin altındaki servet yerin üstündeki orduyu beslemeye yetmiyor. Jeopolitik satranç: Monroe’dan modern kuşatmaya Olayın ikinci ve daha geniş ölçekli boyutu, Washington’ın Latin Amerika’yı hala "kendi arka bahçesi" olarak gören stratejik perspektifidir. ABD, Monroe Doktrini’nin 21. yüzyıl versiyonunu uygularken, bölgede Çin, Rusya ve İran eksenli bir güç mimarisinin kök salmasına izin vermeyeceğini net bir biçimde ortaya koydu. Venezuela; Rusya’nın askeri varlığı, Çin’in ekonomik kredileri ve İran’ın enerji iş birliği ile Washington için kabul edilemez bir "sızma noktası" haline gelmişti. 2025 yılı boyunca tanık olduğumuz uyuşturucu suçlamaları, deniz ablukaları ve petrol tankerlerine el konulması süreçleri, aslında bugünkü operasyonun taşlarını döşeyen hazırlık aşamalarıydı. ABD açısından bu müdahale, bir diktatörün devrilmesini hedeflediği kadar Latin Amerika’daki dış aktör etkisinin de fiziksel olarak sökülüp atılması anlamını taşıyor. Ancak burada şu ayrımı yapmak gerektiğini düşünüyorum: Washington’ın bu hamlesi bölgedeki rekabeti bitirmeyecek, aksine yeni ve daha sert bir denge arayışının başlangıcı olacaktır. Rusya ve Çin'in bu ani güç projeksiyonuna vereceği diplomatik ve ekonomik tepkiler, önümüzdeki dönemin küresel tansiyonunu belirleyecektir. Petrolün stratejik yanılsaması Bugün Caracas’ta yaşananlar, enerji jeopolitiği üzerine çalışanlar için sarsıcı bir gerçeği tekrar hatırlatıyor: Petrol zenginliği tek başına siyasi güç üretmiyor. Eğer öyle olsaydı, dünyanın en zengin rezervlerine sahip Venezuela bugün ekonomik bir enkaz altında kalmazdı. Gerçek siyasal güç; rezervlerin hacminden ziyade, bu rezervleri teknoloji, sanayi ve en önemlisi hukuki altyapı ile yönetme kapasitesinden neşet ediyor. Katma değer üretmeyen bir hammadde ihracatçısı, küresel sistemde özne olmaktan çıkıp nesne haline gelmeye mahkumdur. Kaya petrolü teknolojisiyle enerji denkleminde oyun kurucu hale gelen ABD’nin, geleneksel bir petrol devi olan Venezuela’ya yönelik bu operasyonu, teknolojik üstünlüğün statik rezerv büyüklüğünden daha belirleyici olduğunu gösteriyor. Venezuela’nın yeraltı haritası büyüleyici olabilir; fakat yeryüzündeki siyasal ve kurumsal çöküş, o haritayı stratejik bir koz olmaktan çıkarıp bir yüke dönüştürdü. Petrol, yönetilemediği takdirde sahibini koruyan bir zırh değil, üzerine çekilen bir hedef tahtasıdır. Sonuç: İstikrar mı yoksa belirsizlik mi? Savunma Bakanı Vladimir Padrino’nun "direniş" çağrıları ve Delcy Rodríguez’in "hayat kanıtı" talepleri, rejimin içine düştüğü derin şoku özetliyor. Ancak asıl kritik soru şudur: Maduro sonrası Venezuela, bu devasa kurumsal enkazın altından nasıl kalkacak? ABD’nin "büyük ölçekli saldırısı" askeri bir zafer olarak kaydedilebilir; fakat petrolün siyasal güç üretmediği bir yapıda sadece lideri değiştirmek bölgedeki yapısal sorunları çözmeye yetmeyecektir. Sonuç olarak, 3 Ocak sabahı patlayan bombalar binaları yıkarken, petrolün her kapıyı açan bir anahtar olduğu yönündeki eski dünya inancını da yerle bir etti. Venezuela örneği, bir milletin zenginliğinin yeraltındaki kaynaklardan ziyade yeryüzündeki kurumsal aklında saklı olduğunu bir kez daha kanıtladı. Modern dünyada gerçek güç; boru hatlarının uzunluğu ile değil, o boruların geçtiği topraklardaki hukuk, demokrasi ve yönetim kalitesiyle ölçülüyor. Venezuela'nın geleceği, petrol kuyularından ziyade, bu yıkıntılar arasından yükselecek yeni ve sağlıklı bir devlet aklına bağlıdır. *Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. venezuela petrol zengini siyasi güç Dr. Osman Gazi Kandemir, Independent Türkçe için yazdı Dr. Osman Gazi Kandemir Cumartesi, Ocak 3, 2026 - 13:30 Main image:

Fotoğraf: Reuters

TÜRKİYE'DEN SESLER related nodes: ABD'nin Venezuela'ya yönelik saldırısına Türkiye’den tepkiler Venezuela'nın başkenti Caracas'ta patlama sesleri duyuldu Canlı Blog | Trump: Maduro devrildi Type: news SEO Title: Venezuela'nın düşündürdükleri: Petrol zenginliği neden siyasi güç üretmiyor? copyright Independentturkish: