Amerika heeft opmerkelijke plannen met Venezuela. Na de gevangenneming van Nicolas Maduro zei president Trump dat de VS de Venezolaanse olie-industrie zal overnemen en het land voorlopig gaat "runnen". Net zo opvallend is wat Trump niet zei: hij nam het woord "democratie" niet in de mond. Alleen al daarom is deze aanval op Venezuela anders dan andere Amerikaanse interventies. Post-Vietnam trauma Vrijwel alle Amerikaanse presidenten sinds de jaren 80 zeiden bij buitenlandse interventies dat ze waren ingegeven door de wens de democratie te herstellen of te installeren. In 1989 zei George Bush senior dat de gevangenneming van de Panamese president Noriega was bedoeld om "de democratie te verdedigen". Zijn opvolger Bill Clinton legde vijf jaar later het ingrijpen in Haïti uit als het bevorderen van democratie op het westelijk halfrond. Na 9/11 zei George W. Bush herhaaldelijk dat de VS de democratie wilde opbouwen in Iraq en Afghanistan . De retoriek over het exporteren van de democratie begon met Ronald Reagan. Na de nederlaag in Vietnam ondernam de VS weinig buitenlandse avonturen totdat Reagan aan de macht kwam. Onder zijn leiding hervatte Amerika een lange traditie van buitenlandse inmenging in Latijns-Amerika . Daarbij gebruikte Reagan consequent één argument in het bijzonder: dat het Amerikaanse volk het andere landen gunde net zo'n democratische maatschappij te hebben als de VS zelf. Dat argument hield lang stand in het Witte Huis. De laatste president die er uitgebreid gebruik van maakte was Obama, in toespraken over het Midden-Oosten . Maar sinds Trump aan zijn eerste termijn begon, lijkt het ideaal van het verspreiden van de democratie verdwenen. Miljoenen mensen wereldwijd, ook in de VS, zullen er niet rouwig om zijn. Pogingen de democratie te introduceren in Irak en Afghanistan faalden en gingen ten koste van honderdduizenden mensenlevens. Vooral Irakezen en Afghanen vonden de dood, maar ook Amerikaanse militairen en burgers. Ook financieel waren de kosten astronomisch. Amerika gaf 680 miljard euro uit aan acht jaar oorlog en bezetting van Irak. Aan 20 jaar bezetting van Afghanistan spendeerde Washington bijna twee biljoen euro. Al met al is het geen wonder dat er nauwelijks stemmen opgaan om in Venezuela vrije verkiezingen te helpen organiseren. Het is nog onduidelijk hoeveel steun de Amerikaanse actie van gisteren geniet in het Venezolaanse leger en onder de bevolking. Trump wil zijn vingers niet branden aan een langetermijncommitment vol risico's. Nieuwe beloftes Wat Trump gisteren wel beloofde is "vrede, vrijheid en rechtvaardigheid voor het volk van Venezuela". Hij voegde eraan toe dat veel Venezolaanse migranten daar ook van zullen profiteren. Dat is een signaal dat de regering hen het liefst ziet terugkeren naar hun geboorteland. Trumps woorden weerspiegelen ook de nieuwe Nationale Veiligheidsstrategie , waarin staat dat democratie geen universeel doel meer is, of een rechtvaardiging voor buitenlandse interventies. Het document grijpt terug op de 200 jaar oude Monroe Doctrine, een verklaring waarin toenmalig president Monroe stelde dat de VS als heer en meester moest worden beschouwd op het westelijk halfrond. Tijdens de persconferentie noemde Trump zijn eigen strategie grappend de 'Donroe Doctrine'. Trump zei verder dat Amerika zal zorgen voor een "veilige, correcte en verstandige" machtswisseling in Venezuela. "We kunnen geen risico nemen dat iemand anders aan het stuur komt die niet het beste voor heeft met het Venezolaanse volk. Dat hebben we decennialang gehad. Dat gaan we niet weer laten gebeuren". Geen woord dus over democratie of verkiezingen. Duidelijk is wel dat Trump er veel aan is gelegen wie de volgende Venezolaanse leider wordt. De politieke elite in Caracas zal daar de komende periode rekening mee moeten houden omdat de Amerikaanse "armada" van oorlogsschepen voorlopig voor de kust blijft. Trump zei dat de VS niet bang is weer militair in te grijpen "als dat moet" om te zorgen dat het land "correct wordt bestuurd". Van democratie naar dominantie Misschien zijn de uitspraken van aanhangers van Trump de beste indicatie van wat de VS in Venezuela wil bereiken. Bij Fox News zei de gepensioneerde luchtmacht brigadegeneraal Rob Spalding dat hij geen verdere aanvallen verwacht. De gevangenneming van Maduro "was een waarschuwing aan het regime om zich anders te gedragen. Dat zal niet per se leiden tot democratie in Venezuela. Maar ik denk niet dat dat het doel was." Het doel was volgens hem te testen wat Rusland, China en Iran, de grootste bondgenoten van Venezuela, "kunnen doen of bereid zijn om te doen" in reactie op de gevangenneming van Maduro. In die zin luisterde Spalding goed naar Trump tijdens zijn persconferentie, toen hij zei dat "onder onze nieuwe nationale veiligheidsstrategie, nooit meer zal worden getwijfeld aan Amerikaanse overheersing in het westelijk halfrond".