Европа со 4 сценарија како да не дозволи Гренланд да падне во американски раце Александра Спасеска 08.01.2026 / 09:33 Свет Заканите на Доналд Трамп за преземање на Гренланд повеќе не се сметаат за обична реторика во европските влади, туку за сериозна можност. Политичкото раководство, кое до неодамна ги игнорираше зачестените изјави на американскиот претседател, сега очајно бара начин да го запре, пишува Politico . Алармантната ситуација ја потврдуваат дипломатски извори од ЕУ. „Мора да бидеме подготвени за директна конфронтација со Трамп“, рече дипломат запознаен со дискусиите. „Тој е во агресивен режим и ние мора да бидеме подготвени“. Тензиите дополнително се зголемија откако американскиот државен секретар Марко Рубио објави дека ќе разговара за американското стекнување на Гренланд со данските претставници следната недела, а Белата куќа изјави дека би претпочитала преговори, но не ја исклучи воената опција. The White House says in new statement: “President Trump has made it well known that acquiring Greenland is a national security priority of the United States, and it’s vital to deter our adversaries in the Arctic region. The President and his team are discussing a range of options… — Natasha Bertrand (@NatashaBertrand) January 6, 2026 Заеднички европски одговор Како одговор, европските дипломатски напори се интензивираа. Францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро потврди дека разговарал за заеднички европски одговор со своите германски и полски колеги. „Она што е во прашање е прашањето како Европа, ЕУ, може да се зајакне за да ги одврати заканите, обидите за нејзината безбедност и интереси“, им рече Баро на новинарите. „Гренланд не е на продажба ниту за земање... затоа заканите мора да престанат.“ Politico разговараше со голем број функционери, дипломати и експерти за да истражи какви опции има Европа на располагање. Чувството на беспомошност, објавува Politico, е сеприсутно. „Сите се целосно запрепастени и несвесни за тоа што всушност имаме“, рече поранешниот дански пратеник. „Никој навистина не знае што да прави бидејќи Американците можат да прават што сакаат. Но, сега ни требаат одговори на овие прашања. Не можам да чекам три, пет или седум години.“ Опција 1: Барање компромис Трамп ја оправдува својата желба за Гренланд како витален безбедносен интерес на САД и ја обвинува Данска дека не прави доволно за да ја заштити од растечката кинеска и руска воена активност на Арктикот. Затоа, договорено решение, кое би му овозможило на Трамп да се претстави себеси како победник, а на Данска и Гренланд да го спасат образот, би можело да биде најбрзиот излез од кризата. Поранешен висок функционер на НАТО посочи дека алијансата би можела да посредува меѓу страните, како што направила во споровите меѓу Турција и Грција. Американскиот амбасадор во НАТО, Метју Витакер, рече дека Трамп и неговите советници не веруваат дека Гренланд е соодветно обезбеден. Remote video URL „Како што се топи мразот и се отвораат патиштата во Арктикот и Високиот Север... Гренланд станува многу сериозен безбедносен ризик за копното на Соединетите Американски Држави.“ Затоа, сојузниците разгледуваат нови понуди до Трамп, како што се забрзување на трошоците за одбрана на Арктикот, одржување повеќе воени вежби и распоредување војници за да се уверат САД. Двајцата дипломати ја споменаа и можноста за воспоставување шема „Арктичка гарда“, врз основа на постојните иницијативи во Источна Европа. Трамп е привлечен и од огромните минерални наоѓалишта и потенцијалните резерви на нафта и гас. Сепак, извлекувањето ресурси од негостољубив терен е исклучително тешко и скапо. Данските претставници со години безуспешно се залагаат за европски инвестиции во Гренланд, но сега, според еден дипломат од ЕУ, тој став почнува да се менува. Опција 2: Финансиска инјекција за Гренланд Администрацијата на Трамп отворено го поддржа движењето за независност на Гренланд, со идеја дека островот, по отцепувањето од Данска, ќе потпише договор со САД и ќе биде преплавен со американски пари. Иако не ја исклучува воената сила, Трамп инсистира дека би претпочитал доброволно да го преземе Гренланд. Затоа, ЕУ и Данска се обидуваат да ги убедат жителите на Гренланд дека можат да им понудат подобар договор. Според нацрт-предлогот на Европската комисија, Брисел планира да ги зголеми трошоците за Гренланд повеќе од двојно од 2028 година. Во период од седум години, трошоците би се зголемиле на 530 милиони евра, а островот би можел да аплицира за дополнителни 44 милиони евра од фондовите на ЕУ. Поддршката, која досега се фокусираше на социјална помош и образование, би се проширила и за развој на капацитети за екстракција на минерали. „Имаме многу, многу луѓе под линијата на сиромаштија, а инфраструктурата во Гренланд заостанува, а нашите ресурси првенствено се екстрахираат без добра добивка за Гренланд, но најмногу за данските компании“, рече Куно Фенкер, пратеник од опозицијата од Гренланд кој ја поддржува независноста. Атрактивна понуда од Данска и ЕУ би можела да биде клучот за да се држат Гренланѓаните подалеку од американскиот дофат. Опција 3: Економски контранапад Од првиот мандат на Трамп, Европа интензивно размислува за безбедноста без активно учество на САД. „Тешко е, но е можно. Но, не знам дали некој сериозно размислувал за обезбедување на европската безбедност против Америка. Тоа е едноставно лудо“, рече Томас Крозби, американски воен експерт на Кралскиот дански колеџ за одбрана. ЕУ има моќна алатка на располагање - Инструментот против принуда, еден вид „трговска базука“ создадена веднаш по првата администрација на Трамп. Тој ѝ овозможува на Унијата да возврати на трговската дискриминација. Брисел веќе се закани дека ќе го употреби, но се повлече откако постигна договор. Бидејќи САД продолжуваат да воведуваат царини, ЕУ би можела повторно да го активира овој механизам. „Имаме извоз во Соединетите Држави од нешто повеќе од 600 милијарди евра, а за околу една третина од овие стоки имаме пазарен удел од повеќе од 50 проценти и сосема е јасно дека ова е и моќта во наши раце“, рече Бернд Ланге, претседател на Трговскиот комитет на Европскиот парламент. Но, клучното прашање е дали Трамп би верувал дека ЕУ е сериозна овој пат. Опција 4: Испраќање војска Доколку САД се одлучат за воена опција, Европа малку може да направи. „Тие нема превентивно да ги нападнат Американците... бидејќи тоа би бил воен чин“, објасни Крозби. Но, според данската постојана наредба од 1952 година, во случај на напад врз данска територија, војската треба „веднаш да влезе во борба без да чека или да бара наредби“. Еден дипломат на ЕУ предложи европските земји, на барање на Данска, да размислат за испраќање сили во Гренланд за да ги зголемат потенцијалните трошоци за воена акција на САД. Иако таквите сили нема да можат да ја спречат инвазијата, тие би дејствувале како средство за одвраќање. „Може да имате ефект кога имате групи луѓе физички на патот, како ситуацијата на плоштадот Тјенанмен, што потенцијално би можело да ја принуди американската војска да употреби сила или да се повлече“, рече Крозби. Но, тој предупредува дека таквата стратегија носи висока цена: „Ова е целосно неистражена територија, но сосема е можно да бидат изгубени човечки животи во обидот да се отфрли американското барање за контрола на Гренланд“. Гренланд Европа САД Автор/Извор А.С. Прикажи во метро On