Duizenden vluchten geschrapt, gebrekkige communicatie, ontijsvloeistof dat opraakt en tot overmaat van ramp een stroomstoring. Schiphol heeft een paar pittige dagen achter de rug en krijgt morgen mogelijk weer een zware dag. Reizigers zijn - op z'n zachtst gezegd - niet blij. Op de sneeuw die er de afgelopen dagen viel, was Schiphol niet voorbereid. Vijf dagen achter elkaar werden honderden vluchten geschrapt. Het leidde tot chaotische taferelen in de vertrekhallen van de luchthaven, vluchten waren urenlang vertraagd of gingen helemaal niet door. De vertragingen ontstonden onder meer door het ontijzen. Vliegtuigen moeten helemaal ijsvrij zijn voordat ze mogen opstijgen. Op Schiphol is er maar één plek waar dat kan. Daar kunnen ze maximaal acht vliegtuigen per uur schoonmaken, terwijl op Schiphol tijdens piekuren normaal 120 vliegtuigen vertrekken. Op de vraag of Schiphol zich beter had kunnen voorbereiden is geen klip-en-klaar antwoord, blijkt uit gesprekken met luchtvaartdeskundigen. Luchtvaarteconoom Walter Manshanden keek met verbazing naar de situatie. "De leiding van Schiphol en KLM lijken zich compleet te hebben laten verrassen", vertelt hij. "Er komt sneeuw aan, je weet wat er gaat gebeuren, en dan moet je capaciteit klaar hebben." Dat de hele situatie op Schiphol zo chaotisch is geworden, komt mede doordat Schiphol een veelgebruikte luchthaven voor het overstappen is. "Als er file ontstaat, bijvoorbeeld doordat er te weinig capaciteit is om te ontijzen, loopt het hele systeem vast", legt Manshanden uit. "Onze prioriteit is dat alle achtergebleven reizigers zo snel mogelijk op reis kunnen", zegt een woordvoerder van de luchthaven. Op de vraag hoelang het nog gaat duren voor de achterstand is ingehaald, kan Schiphol nog geen antwoord op geven. Veldbedjes De vraag is of de beelden van drukte overstapreizigers ertoe aanzetten Schiphol voortaan te mijden: "Die hebben vaak keuze waar ze de overstap maken", zegt luchtvaarteconoom Floris de Haan van de Erasmus Universiteit. KLM, de grootste luchtvaartmaatschappij op Schiphol, zal ook een flinke financiële dreun kunnen krijgen door het winterweer. "Dit kost bakken met geld, vergelijkbaar met een vulkaanuitbarsting of staking", zegt De Haan. "KLM moet nu gaan zorgen dat bagage op de juiste plek komt." Dat kost veel geld terwijl de marges in de luchtvaart al laag zijn. Hoewel er nu met man en macht aan wordt gewerkt om de achterstanden in te halen, schat Schiphol in dat de winterse week de luchthaven miljoenen gaat kosten. Luchtvaartmaatschappijen proberen de prijzen zo veel mogelijk te drukken. "Ik ken weinig markten die concurrerender zijn dan de luchtvaart", zegt Manshanden. Daardoor zien de maatschappijen een kleine tegenslag al snel terug in de cijfers. De problemen op Schiphol hadden voor een groot gedeelte voorkomen kunnen worden, maar dan had er meer geïnvesteerd moeten worden in meer materieel, zoals sneeuwschuivers en ontijsapparaten. "Het is een afweging tussen kosten en baten", vertelt luchtvaareconoom Rogier van Lieshout van onderzoeksbureau Bening. "Je kunt wel een enorme vloot sneeuwschuivers aanschaffen, maar als je die maar heel af en toe nodig hebt, is dat bedrijfseconomisch niet te verdedigen." Keuzes verdedigbaar Als Schiphol de investeringen doet, kost dat meer geld en de kosten zullen ze weer verhalen op de tarieven voor de luchtvaartmaatschappijen. Vanwege die hoge kosten komt er in de toekomst waarschijnlijk geen verandering in bij Schiphol: "Hoe vervelend het ook is, de keuzes zijn wel verdedigbaar. Je hoeft niet te investeren in iets wat zelden voorkomt, maar dat leidt nu wel tot reputatieschade", stelt De Haan.