Değerli okuyucular, önceki yazılarımda, Avrupa’da, başarılı çevre politikaları sayesinde, Avrupa Yeşil Başkent ödülünü kazanan bazı kentleri ele almıştım. Avrupa Yeşil Başkent ödülünü ilk kazanan kent Stockholm. 2011 yılı Avrupa Yeşil Başkent ödülünü kazanan kent Hamburg, 2020 yılı Avrupa Yeşil Başkenti Lizbon. Bu yazımda ise, 2026 yılı Avrupa Yeşil Başkent ödülünü kazanan Guimaraes kentini ele alacağım. Avrupa Yeşil Başkent ödülünü kazanmak, sadece, çevre dostu stratejilerin geliştirilmesiyle kazanılan sembolik bir etiket değildir. Bu unvan, kentin, doğayla, insanla ve gelecek nesillerle kurduğu ilişkinin bütüncül bir göstergesidir. 2020 yılı Avrupa Yeşil Başkenti seçilen Lizbon, Avrupa Yeşil Başkenti seçildiğinde, kentlerin, iklim krizi gibi önemli çevre sorunlarına karşı, nasıl mücadele edebileceğine dair güçlü bir örnek sunmuştu. Aradan geçen altı yılın ardından, Portekiz’in güneyinden, tarihsel kimliği ile öne çıkan Guimaraes, 2026 Avrupa Yeşil Başkenti olarak, güçlü çevre politikaları ile, diğer kentler için örnek teşkil ediyor. Tarihle Doğanın Buluştuğu Kent Portekiz’in kuzeyinde, tarihi mirası ve geliştirdiği çevre stratejileri ile öne çıkan Guimaraes, 2026 yılı Avrupa Yeşil Başkenti seçildi. Kent, “Tek Gezegen Şehir” yaklaşımıyla, çevresel sürdürülebilirliği, yaşamın merkezine koyuyor. Tarihi varlıklar açısından zengin olan kent, tarihi dokusu olan kentlerde, sürdürülebilirlik anlayışının, nasıl uygulanacağına dair fikirler sunuyor. Kültürel ve tarihi zenginliklere sahip olan kent, bugün, doğa temelli çözümleri, iklim nötr hedefleri ve önem verdiği çevre eğitimleri ile, başka kentler için ilham kaynağı. Guimaraes, Portekiz ulusal kimliğinin, doğduğu kent olarak biliniyor. Ancak günümüzde Guimaraes, geçmişe dönük yaşamakla yetinmeyip, geleceğe dönük bir çevresel vizyon inşa ediyor. Kentin çevre stratejileri, yeşil alanların, biyolojik çeşitliliğin korunması, ekolojik koridorların güçlendirilmesi, su ve atık yönetiminin yapılması, yaya odaklı kamusal mekanların yaratılması ve topluma çevre eğitimlerinin verilmesi. Avrupa Komisyonu’nun Değerlendirmesine Göre Guimaraes Kentin önem verdiği çevre stratejileri, iklim değişikliği ile mücadele edilmesi, kentte yeşil alanların ve biyolojik çeşitliliğin korunması, yerel halkın, kentle ilgili kararlara dahil edilmesi. Çevre stratejileri, kenti, sadece “yeşil altyapı” açısından değil, kenti yaşanabilirlik ve toplumsal dayanıklılık açısından da, güçlendiriyor. Kent için geliştirilen çevre stratejileri, yerel halkın yaşam kalitesinin artmasına da katkı sağlıyor. Yeşil Hafta ve Çevre Okur Yazarlığının Rolü Guimaraes’in, 2026 yılı Avrupa Yeşil Başkenti seçilmesinde, en dikkat çekici unsurlardan biri, çevre okur yazarlığını temele alan kamusal etkinliklerin düzenlenmesi. Özellikle, 2025 yılında düzenlenen Yeşil Hafta (Green Week) kapsamında, sürdürülebilirlik kavramının, toplumun tüm kesimiyle buluşturulması hedeflendi. 5-8 Haziran 2025 tarihleri arasında düzenlenen Yeşil Hafta, çevre okur yazarlığını arttırmayı hedefleyen kapsamlı bir programla gerçekleştirildi .Kentin merkezinde gerçekleştirilen Yeşil Hafta etkinlikleri, çevreyi yalnızca korunması gereken bir “doğal unsur” olarak değil, yaşamın ayrılmaz bir parçası olarak ele aldı. Yeşil Hafta etkinlikleri kapsamında, bilimsel konferanslardan, yetişkinler için sürdürülebilir tüketim ve çevre dostu yaşam pratiklerini ele alan etkinlikler, gençler için düzenlenen iklim farkındalığı çalışmaları ve çocuklar için düzenlenen ekolojik atölyeler yer aldı. Yeşil haftada düzenlenen etkinlikler, çevre okur yazarlığını, nesiller arası bir öğrenme sürecine dönüşürdü. Bu etkinliklerin önemli bir özelliği, bilginin tek yönlü aktarımı yerine, deneyimsel ve katılımcı öğrenme yöntemlerini içermesi. Örneğin, kent bahçeciliği, kuş gözlemi, atıktan sanata uzanan yaratıcı çalışmalar, insanların doğayla yeniden bağ kurmasına fırsat sağladı. Böylece, kentte verilen çevre eğitimleri, eğitim kurumlarının dışına taşarak, kamusal mekanlarda yeniden hayat buldu. Avrupa Yeşil Başkent ödülünü kazanan kentleri incelediğimiz zaman, yerel halka verilen çevre eğitimlerinin önemli role sahip olduğunu görüyoruz. Yerel halka çevre eğitimlerinin verilmesinin en etkin yollarından biri de, önemli çevre haftaları kapsamında düzenlenen festival, etkinlik ve atölyeler. Peyzaj Mimarlığı Perspektifinden Guimaraes Bir peyzaj mimarı açısından, kentin geliştirdiği önemli stratejilerden biri, doğa temelli çözümlerin, kentsel planlamanın merkezine yerleştirilmesi. Kentteki yeşil alanlar, yalnızca estetik işleve sahip değil, bu alanlar aynı zamanda, ekolojik dengeyi sağlayan, mikroiklimi düzenleyen, insanların sosyalleşmesini sağlayan alanlar. Kent, iklim değişikliği ile mücadelede, peyzaj mimarlığının rolünü, somut biçimde ortaya koyuyor. Kentin çevre politikaları, kent içi biyolojik çeşitliliğin korunması, yağmur suyu yönetiminin, peyzaj tasarımıyla bütünleşmesi. Geliştirilen bu uygulamalar, sürdürülebilir kentlerin, sadece teknik çözümlerle değil, doğayı anlayan, doğaya entegre olan tasarımlarla mümkün olabileceğini gösteriyor. Başka Kentler İçin İlham Kaynağı Guimaraes’in, Avrupa Yeşil Başkenti seçilmesi, yalnızca Portekiz için değil, ülkemiz için de, ilham verici nitelikte. Özellikle, yerel yönetimlerin, eğitim kurumları ve sivil toplum örgütleri ile iş birliği halinde çalışması, Türkiye’deki kentler açısından da, örnek teşkil ediyor. Kentlerde sürdürülebilir gelişmenin sağlanması, sadece altyapı yatırımları ile değil, toplumun eğitilmesi ile ve Avrupa Yeşil Başkent ödülünü kazanan kentlerde olduğu gibi, toplumun, kentle ilgili karar verme süreçlerine dahil edilmesiyle mümkün olabilir. KAYNAK European Green Capital (2026), https://environment.ec.europa.eu/topics/urban-environment/european-green-capital-award_en European Commission (2026), Guimarães European Green Capital 2026, https://environment.ec.europa.eu/topics/urban-environment/european-green-capital-award/winning-cities/guimaraes-2026_en UNESCO (2026), World Heritage, Historic Centre of Guimarães and Couros Zone, https://whc.unesco.org/en/list/1031/ Bidce. International Association of Educating Cities (2026), The Ave for Everyone in Guimarães  https://bidce.org/en/experience/97 Fotoğraflar: Pexels *Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. Guimaraes Avrupa yeşil başkent Dr. Elif Dikmen Diriöz, Independent Türkçe için yazdı Dr. Elif Dikmen Diriöz Cumartesi, Ocak 10, 2026 - 17:30 Main image:

Fotoğraflar: Pexels