A e keni vënë re pse truri ynë arrin të rikujtojë me gjallëri momentet më të pakëndshme nga shumë vite më parë, ndërsa mezi mban mend një kompliment të bukur që e kemi marrë javën e kaluar? Arsyeja lidhet me prirjen e trurit për t’u kapur më fort pas mendimeve negative sesa atyre pozitive, një fenomen që në psikologji quhet prirja ndaj negativitetit . Kjo prirje shpesh forcohet edhe nga një mekanizëm tjetër shoqërues, të cilin studiuesit e quajnë neutralizimi i ndjenjave negative. Nëse edhe ju e përjetoni këtë, është lehtësuese të dini se nuk bëhet fjalë për një tipar të veçantë personaliteti, por për një fenomen të dokumentuar dhe studiuar prej dekadash në psikologjinë evolucionare. Kjo do të thotë se gabimi apo poshtërimi i dikurshëm që vazhdoni ta ripërjetoni në mendje, me shumë gjasë nuk është aq “i thellë” sa duket. Kjo prirje është pjesë e “instalimit” bazë të trurit njerëzor, e formësuar nga evolucioni dhe e përforcuar nga stresi modern. Të kuptuarit pse ndodh kjo është hapi i parë për të ndërprerë ciklin dhe për të rimarrë kontrollin mbi rrëfimin tuaj të brendshëm mendor, shkruan Psychology Today, përcjell Telegrafi. Më poshtë janë 3 arsyet kryesore pse truri anon nga negativiteti dhe çfarë mund të bëni për secilën prej tyre. 1. Truri është zhvilluar për t’i dhënë përparësi mendimeve negative Shumë kohë para telefonave inteligjentë, afateve dhe rrjeteve sociale, njerëzit kishin një detyrë themelore: të mbijetonin . Kjo nënkuptonte vëmendje të shtuar ndaj çdo sinjali që mund të sillte rrezik. Një shushurimë në shkurre, ndryshime të papritura të motit apo gjurmë të çuditshme kafshësh të egra mund të nënkuptonin rrezik vdekjeprurës nëse injoroheshin. Me fjalë të tjera, humbja e një kërcënimi të mundshëm mund të ishte fatale, ndërsa humbja e diçkaje pozitive si një pamje e bukur apo një tingull i këndshëm, rrallë kishte pasoja serioze. Përgjatë mijëra viteve, kjo ka bërë që truri i njeriut t’u japë përparësi informacioneve negative ose kërcënuese. Edhe sot, truri përdor të njëjtin “sistem alarmi” të lashtë, duke e trajtuar refuzimin shoqëror, kritikat, frikën financiare apo pasigurinë si kërcënime për mbijetesën. Studimet tregojnë se amigdala , struktura kyçe e trurit për përpunimin emocional, reagon veçanërisht fort ndaj stimujve kërcënues. Edhe pse aktivizohet si për emocionet pozitive ashtu edhe për ato negative, ajo tregon ndjeshmëri më të madhe kur perceptohet rrezik. Prandaj, ju mund të rikujtoni vazhdimisht tonin e ashpër të një kolegu apo një gabim të vogël, edhe pse realisht jeni fizikisht të sigurt. Në ato momente, është e rëndësishme të kujtoni se truri juaj nuk po përpiqet t’ju torturojë, ai po përpiqet t’ju mbrojë, sipas mënyrës më të mirë që njeh. 2. Mendimet negative përpiqen të parandalojnë ngjarjet negative Psikologjia prej kohësh e ka dokumentuar prirjen ndaj negativitetit: ne i mbajmë mend përvojat negative më gjallërisht sesa ato pozitive. Një studim me ndjekje të lëvizjes së syve, ku morën pjesë 130 studentë meshkuj, tregoi se njerëzit përqendrohen më shumë në detajet qendrore të ngjarjeve emocionale negative, duke i bërë këto kujtime më të thella dhe më të qëndrueshme. Kjo ndodh sepse përvojat negative aktivizojnë më fort qendrat e përpunimit të informacionit në tru, veçanërisht amigdalën, e cila i jep përparësi kujtimeve emocionalisht të ngarkuara. Ky mekanizëm shpjegon pse: Harroni pesë komplimente, por fiksoheni pas një kritike Mbani mend një gabim pune prej vitesh, por mezi rikujtoni një arritje të vogël të përditshme Ripërjetoni vazhdimisht momente të sikletshme, ndërsa rrallë riktheheni te momentet e krenarisë Psikologët socialë kanë zbuluar gjithashtu se njerëzit u japin më shumë peshë emocionale humbjeve sesa fitimeve, fenomen i njohur si neveria ndaj humbjes . Ai ndikon në mënyrën se si reagojmë ndaj rënies së bilancit bankar apo ndaj kritikave të njerëzve të afërt. Kjo prirje evolutive nuk ndikon vetëm në kujtesë, por edhe në vendimmarrje, motivim dhe vetëperceptim , me synimin për të shmangur humbjet dhe përvojat negative në të ardhmen. Problemi lind kur nuk punojmë në mënyrë aktive për të vënë re dhe përforcuar përvojat pozitive – atëherë truri, automatikisht, fokusohet te ajo që shkon keq, duke e kthyer jetën në një proces të vazhdueshëm frike. 3. Mendimet negative krijojnë cikle emocionale vetëpërforcuese Kur mendimet negative rrënjosen, ato nxisin reagimin ndaj stresit. Përqendrimi i vazhdueshëm në negativitet çon në çlirimin e kortizolit , hormonit të stresit, i cili e bën trurin edhe më të ndjeshëm ndaj sinjaleve negative. Krijohet kështu një rreth vicioz: mendimi negativ aktivizon stresin, stresi e rrit ndjeshmërinë ndaj negativitetit, dhe kjo çon në edhe më shumë mendime shqetësuese. Një studim i vitit 2014, botuar në revistën Psychoneuroendocrinology , tregoi se ruminimi pas stresit (përsëritja e mendimeve negative pas një ngjarjeje stresuese) parashikon reagime më të forta të kortizolit ndaj stresorëve të ardhshëm. Me kalimin e kohës, truri “mëson” të presë rrezik – edhe kur ai nuk ekziston – dhe reagon gjithnjë e më fort. Prandaj ruminimi konsiderohet një nga parashikuesit më të fuqishëm të ankthit dhe depresionit. Në këtë fazë, shpesh e kapim veten duke pyetur: “Pse nuk arrij ta lë këtë pas?” “Pse më sillet vazhdimisht në mendje?” “Pse më shqetëson kaq shumë?” Por truri thjesht po bën atë që është mësuar të bëjë prej vitesh. Lajmi i mirë është se këto cikle mund të prishen. Me ushtrime të vetëdijshme mendore, vëmendje ndaj mendimeve dhe kultivim të përvojave pozitive, truri mund të “rirregullohet”. Përfundim Mendimet negative qëndrojnë fort në mendjen tuaj sepse truri është ndërtuar për mbrojtje , jo për lumturi. Por sapo të kuptoni mekanizmat e mbijetesës, paragjykimet psikologjike dhe ciklet emocionale që veprojnë në prapaskenë, mund të filloni t’i ndërprisni ato. Duke ngadalësuar ritmin, duke vëzhguar mendimet tuaja dhe duke ushqyer me qëllim përvojat pozitive, ju mund ta stërvitni trurin që të mos mbahet më kaq fort pas negativitetit dhe ta lejoni të pranojë të mirën me më shumë lehtësi. /Telegrafi/