Οι μαζικές διαδηλώσεις που συγκλονίζουν το Ιράν τους τελευταίους μήνες αποτελούν, σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, τη σοβαρότερη απειλή για το καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας από την ίδρυσή της. Κι όμως, σε αντίθεση με το κύμα διαμαρτυρίας του 2022 , που είχε ξεσπάσει μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί, η αντίδραση του αραβικού κόσμου αυτή τη φορά είναι αξιοσημείωτα συγκρατημένη, όπως σημειώνει ο Economist. Τα μεγάλα παναραβικά τηλεοπτικά δίκτυα δεν αφιερώνουν εκτενή ρεπορτάζ, ενώ οι κυβερνήσεις των κρατών Κόλπου αποφεύγουν δημόσιες τοποθετήσεις. Η σιωπή αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς αντανακλά μια βαθύτερη μεταβολή στους συσχετισμούς ισχύος της περιοχής και, κυρίως, έναν αυξανόμενο φόβο για το τι θα ακολουθήσει ενδεχόμενη κατάρρευση του ιρανικού κράτους, αναφέρει στην ανάλυσή του το βρετανικό περιοδικό. Από τον φόβο της ιρανικής ισχύος στη σχετική αδιαφορία Το 2022, όταν το Ιράν συγκλονιζόταν από τις πανεθνικές κινητοποιήσεις, πολλές αραβικές κοινωνίες παρακολουθούσαν σχεδόν ενθουσιασμένες τις εξελίεξις. Η Τεχεράνη φάνταζε τότε ως ο αδιαμφισβήτητος ρυθμιστής της Μέσης Ανατολής, έχοντας οικοδομήσει ένα πυκνό δίκτυο συμμάχων και πληρεξούσιων ενόπλων οργανώσεων από τον Λίβανο έως την Υεμένη. Στον αραβικό κόσμο υπήρχε η ελπίδα ότι μια αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν θα αποδυνάμωνε δραστικά αυτή την επιρροή. Σήμερα, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική. Οι πόλεμοι που ακολούθησαν την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023 αποδόμησαν σε μεγάλο βαθμό τον «άξονα» της Τεχεράνης. Η Χεζμπολάχ στον Λίβανο έχει αποδυναμωθεί σοβαρά, το καθεστώς Άσαντ στη Συρία έχει καταρρεύσει, ενώ το ίδιο το Ιράν υπέστη άμεσες ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις τον περασμένο Ιούνιο. Σε αυτό το πλαίσιο, για πολλούς Άραβες αξιωματούχους, το Ιράν δεν αποτελεί πια τον υπ’ αριθμόν ένα κίνδυνο. Όπως παραδέχονται κατ’ ιδίαν, έχει «υποβιβαστεί» σε δύναμη δεύτερης κατηγορίας. Ο φόβος της αποσταθεροποίησης Αν η αποδυνάμωση του Ιράν μειώνει το αίσθημα του επείγοντος, δεν εξαλείφει όμως τον φόβο. Αντιθέτως, η προοπτική μιας ανεξέλεγκτης κατάρρευσης του καθεστώτος των μουλάδων προκαλεί έντονη ανησυχία στις πρωτεύουσες του Κόλπου. Οι κυβερνήσεις αυτές έχουν περάσει δύο δεκαετίες διαχειριζόμενες τις συνέπειες αποτυχημένων κρατών: από το Ιράκ μετά την αμερικανική εισβολή, μέχρι τη Συρία και τον Λίβανο. Οι συγκρούσεις αυτές έφεραν κύματα προσφύγων, εξτρεμιστές μαχητές, λαθρεμπόριο όπλων και ναρκωτικών. Ένα Ιράν σε χάος θασυνιστούσε μια ποιοτικά διαφορετική απειλή. Με πληθυσμό άνω των 90 εκατομμυρίων και γεωγραφική εγγύτητα μια διάλυση του ιρανικού κράτους θα μπορούσε να προκαλέσει προσφυγικές ροές πρωτοφανούς κλίμακας. Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η τύχη του οπλοστασίου του: χιλιάδες πύραυλοι, drones και άγνωστες ποσότητες εμπλουτισμένου ουρανίου θα μπορούσαν να περάσουν σε ανεξέλεγκτα χέρια. Η αμερικανική σκιά και το ρίσκο της κλιμάκωσης Η συγκρατημένη στάση των αραβικών κρατών συνδέεται και με τον φόβο μιας νέας στρατιωτικής σύγκρουσης. Οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ εάν το καθεστώς συνεχίσει να σκοτώνει διαδηλωτές - κάτι που ήδη έχει συμβεί σε μεγάλη κλίμακα - δημιουργούν αβεβαιότητα. Μολονότι οι ιρανικές επιθέσεις κατά αμερικανικών στόχων τον Ιούνιο ήταν σε μεγάλο βαθμό συμβολικές, η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι μπορεί να επεκτείνει τα πλήγματα , ακόμη και σε χώρες όπως το Μπαχρέιν ή το Κατάρ. Οι ηγεσίες των αραβικών κρατών του Κόλπου δεν θέλουν να βρεθούν στο επίκεντρο μιας τέτοιας αναμέτρησης. Ακόμη κι αν οι ιρανικές απειλές θεωρούνται εν μέρει μπλόφα, ουδείς είναι πρόθυμος να τις δοκιμάσει. Ανάμεσα στην ελπίδα και τον φόβο Οι αραβικές χώρες δεν συμπαθούν την Ισλαμική Δημοκρατία. Πολλοί θα καλωσόριζαν μια νέα ιρανική ηγεσία που θα περιόριζε το πυρηνικό πρόγραμμα και θα εγκατέλειπε την υποστήριξη ένοπλων οργανώσεων στον αραβικό κόσμο. Αλλά μετά όμως από χρόνια πολέμων και αποσταθεροποίησης, ο κυρίαρχος φόβος στη Μέση Ανατολή δεν είναι πλέον η υπερβολική ισχύς του Ιράν, αλλά το ενδεχόμενο να βυθιστεί η περιοχή σε ακόμη περισσότερο χάος. Και αυτός ο φόβος εξηγεί, σε μεγάλο βαθμό, τη σημερινή αραβική σιωπή, σημειώνει ο Economist. Διαβάστε περισσότερα στο iefimerida.gr