Στις ιταλικές Άλπεις, η τεχνητή νοημοσύνη βοήθησε τις ομάδες έρευνας να εντοπίσουν τη σορό του Nicola Ivaldo, ενός έμπειρου ορειβάτη και ορθοπεδικού χειρουργού, μήνες μετά την εξαφάνισή του. Ένα σχεδόν αόρατο κόκκινο σημάδι πάνω στο λευκό του χιονιού ήταν αρκετό για να δώσει τέλος σε ένα από τα πιο δύσκολα μυστήρια ορεινής διάσωσης των τελευταίων ετών. Στις ιταλικές Άλπεις, η τεχνητή νοημοσύνη βοήθησε τις ομάδες έρευνας να εντοπίσουν τη σορό του Nicola Ivaldo, ενός έμπειρου ορειβάτη και ορθοπεδικού χειρουργού, μήνες μετά την εξαφάνισή του, αποδεικνύοντας ότι η τεχνολογία μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι επιχειρήσεις αναζήτησης σε δυσπρόσιτα περιβάλλοντα. Το τελευταίο σήμα του κινητού του τηλεφώνου Ο 66χρονος Ivaldo είχε ξεκινήσει μόνος του για ανάβαση ένα κυριακάτικο πρωινό τον Σεπτέμβριο του 2024. Δεν είχε ενημερώσει κανέναν για τη διαδρομή που σκόπευε να ακολουθήσει και όταν δεν εμφανίστηκε στη δουλειά του τη Δευτέρα, σήμανε συναγερμός. Το μοναδικό απτό στοιχείο ήταν το αυτοκίνητό του, παρκαρισμένο στο χωριό Castello di Pontechianale, στην κοιλάδα Valle Varaita. Από εκεί, οι διασώστες υπέθεσαν ότι κατευθύνθηκε προς μία από τις δύο επιβλητικές κορυφές των Κοττιανών Άλπεων: το Monviso ή το γειτονικό Visolotto. Το τελευταίο σήμα του κινητού του τηλεφώνου επιβεβαίωνε μόνο μια γενική περιοχή, αφήνοντας ένα τεράστιο πεδίο έρευνας. Το πρόβλημα δεν ήταν μόνο η έκταση του εδάφους Οι βραχώδεις πλαγιές των βουνών αυτών διασχίζονται από δεκάδες διαδρομές και από εκατοντάδες χιλιόμετρα μονοπατιών. Όπως εξηγεί ο Simone Bobbio, εκπρόσωπος της Ορεινής και Σπηλαιολογικής Υπηρεσίας Διάσωσης του Πιεμόντε, το πρόβλημα δεν ήταν μόνο η έκταση αλλά και η πολυπλοκότητα του εδάφους. Εκείνη την ημέρα, ο καλός καιρός είχε προσελκύσει πλήθος κόσμου στις δημοφιλείς διαδρομές, όμως κανείς δεν ανέφερε ότι είδε τον Ivaldo, γεγονός που ενίσχυσε την εκτίμηση ότι είχε επιλέξει μια απομονωμένη, απαιτητική πορεία. Περισσότεροι από πενήντα διασώστες ερεύνησαν την περιοχή πεζή για σχεδόν μία εβδομάδα, ενώ ελικόπτερα πραγματοποίησαν αλλεπάλληλες πτήσεις. Όταν στα τέλη Σεπτεμβρίου έπεσε το πρώτο χιόνι, οι ελπίδες να βρεθεί ζωντανός είχαν ουσιαστικά εκλείψει και η επιχείρηση ανεστάλη. Η αναζήτηση επανεκκινήθηκε με έναν νέο σύμμαχο Η αναζήτηση επανεκκινήθηκε τον Ιούλιο του 2025, όταν το χιόνι είχε υποχωρήσει από τις απότομες χαράδρες, αλλά αυτή τη φορά με έναν νέο, κρίσιμο σύμμαχο: την τεχνητή νοημοσύνη. Η υπηρεσία διάσωσης χρησιμοποίησε drones που πέταξαν κοντά στις βραχώδεις επιφάνειες και μέσα στις χαράδρες, τραβώντας χιλιάδες φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης. Σε μόλις πέντε ώρες, τα δύο drones κάλυψαν περίπου 183 εκτάρια και κατέγραψαν πάνω από 2.600 εικόνες. Το υλικό αναλύθηκε αυθημερόν από λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης, σχεδιασμένο να εντοπίζει ανωμαλίες στο τοπίο, όπως ασυνήθιστες διαφορές στο χρώμα ή την υφή. Τρεις ημέρες μετά την επανέναρξη της επιχείρησης, η σορός του Ivaldo εντοπίστηκε σε μία από τις τοποθεσίες που είχε υποδείξει το σύστημα, σε υψόμετρο περίπου 3.150 μέτρων, σε μια χαράδρα στη βόρεια πλευρά του Monviso. Το καθοριστικό στοιχείο ήταν «ένα κόκκινο κράνος, το οποίο το λογισμικό επισήμανε ως σημείο ενδιαφέροντος», όπως λέει ο Bobbio. Το κράνος βρισκόταν στη σκιά τη στιγμή της λήψης της φωτογραφίας, ωστόσο η τεχνητή νοημοσύνη κατάφερε να ξεχωρίσει το χρώμα του μέσα στο χιονισμένο περιβάλλον. Η περίπτωση αυτή δεν ήταν η πρώτη Η περίπτωση αυτή δεν ήταν η πρώτη όπου η τεχνητή νοημοσύνη συνέβαλε καθοριστικά σε αποστολή έρευνας. Το 2021, στην Πολωνία, λογισμικό που αναπτύχθηκε από ομάδα του University of Wrocław βοήθησε στον εντοπισμό ενός 65χρονου άνδρα με Αλτσχάιμερ μέσα σε λίγες ώρες, σε μια επιχείρηση όπου ο χρόνος ήταν ζήτημα ζωής και θανάτου. Το ίδιο σύστημα, γνωστό ως SARUAV, χρησιμοποιήθηκε αργότερα και για τον εντοπισμό σορού στις αυστριακές Άλπεις, ενώ παρόμοια τεχνολογία εφαρμόστηκε το 2023 στη Σκωτία για την ανεύρεση αγνοούμενου πεζοπόρου. Παρά τις επιτυχίες, οι περιορισμοί παραμένουν σημαντικοί. Τα drones είναι πρακτικά άχρηστα σε δασώδεις περιοχές ή σε συνθήκες χαμηλής ορατότητας, ενώ τα αλγοριθμικά μοντέλα μπορεί να παράγουν ψευδώς θετικά αποτελέσματα. Όπως εξηγεί ο Saverio Isola, το λογισμικό μπορεί να «μπερδευτεί» από σκουπίδια ή ασυνήθιστους βράχους, ακόμη και να «φανταστεί» αντικείμενα που δεν υπάρχουν. Γι’ αυτό η ανθρώπινη εμπειρία παραμένει απαραίτητη για την τελική αξιολόγηση. Ο Tomasz Niedzielski, ειδικός στη γεωπληροφορική και επικεφαλής της ομάδας που ανέπτυξε το SARUAV, τονίζει ότι τα συστήματα αυτά αποδίδουν καλύτερα σε ανοιχτές, απομονωμένες περιοχές, όπου υπάρχουν λιγότερα οπτικά «παράσιτα». Παράλληλα, ανακύπτουν και ηθικά ζητήματα. Ο Daniele Giordan, ερευνητής στο ιταλικό ινστιτούτο IRPI, προειδοποιεί ότι η ανάλυση εναέριων εικόνων για τον εντοπισμό ανθρώπων συνοδεύεται από νομικές και δεοντολογικές ευθύνες. Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι η δημιουργία ολοκληρωμένων συστημάτων που θα συνδυάζουν δεδομένα από drones, ομάδες πεδίου και προγνωστικά μοντέλα συμπεριφοράς αγνοουμένων, ακόμη και σε πραγματικό χρόνο. Αν και η τεχνολογία δεν μπορεί να αναιρέσει τις τραγικές εκβάσεις, όπως στην περίπτωση του Ivaldo, μπορεί να κερδίσει το πιο πολύτιμο στοιχείο σε μια επιχείρηση διάσωσης: τον χρόνο. Και αυτό, σε πολλές περιπτώσεις, αρκεί για να σωθεί μια ζωή. Διαβάστε περισσότερα στο iefimerida.gr