Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, γνωρίζει πλέον ότι αποτελεί στόχο. Κρυμμένος σε μυστικό καταφύγιο, δύσκολα θα εμφανιστεί δημόσια στο άμεσο μέλλον. Συζητώντας το ενδεχόμενο αμερικανικών κινήσεων για τη στήριξη των διαδηλωτών στο Ιράν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει αναφερθεί στις περιπτώσεις του Κασέμ Σολεϊμανί και του Αμπού Μπακρ αλ-Μπαγκντάντι. Ο Σολεϊμανί, κορυφαίος στρατιωτικός στρατηγός του Ιράν στη Μέση Ανατολή, σκοτώθηκε στις 3 Ιανουαρίου 2020 από αμερικανικό πλήγμα με drone κοντά στο διεθνές αεροδρόμιο της Βαγδάτης. Ο αλ-Μπαγκντάντι, ηγέτης του Ισλαμικού Κράτους, αυτοκτόνησε στις 27 Οκτωβρίου 2019 πυροδοτώντας εκρηκτικό γιλέκο κατά τη διάρκεια αμερικανικής επιχείρησης στη βόρεια Συρία. Στο μυαλό του Χαμενεΐ, σύμφωνα με το BBC, βρίσκεται και το παράδειγμα του ηγέτη της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα, ο οποίος σκοτώθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2024 σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στη Βηρυτό, ενώ βρισκόταν 18 μέτρα κάτω από τη γη σε υπόγειο χώρο πολυκατοικίας. Η πρόσφατη απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, σε επιχείρηση αμερικανικών ειδικών δυνάμεων στο Καράκας, δεν μπορεί επίσης να περνά απαρατήρητη από την Τεχεράνη. Ωστόσο, παραμένει ασαφές τι αντίκτυπο θα είχε η απομάκρυνση του ανώτατου ηγέτη στις συνεχιζόμενες διαδηλώσεις ή στο ίδιο το μέλλον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, εφόσον κάτι τέτοιο συνέβαινε. Ο πρόεδρος Τραμπ φέρεται να εξετάζει τα επόμενα βήματά του. Το ερώτημα είναι πού αφήνει αυτό τον Χαμενεΐ και το καθεστώς του. Ένα μισητό πρόσωπο για πολλούς Ιρανούς Ο 86χρονος Χαμενεΐ αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο έντονης αποστροφής για μεγάλο μέρος της ιρανικής κοινωνίας. Διαδηλωτές σε όλη τη χώρα ζητούν επανειλημμένα την πτώση του, κατηγορώντας τον για ακραία καταστολή και κακή διακυβέρνηση. Κατά τη διάρκεια των 36 ετών της εξουσίας του, το Ιράν ακολούθησε σκληρή αντιδυτική και αντιαμερικανική πολιτική, βασίστηκε στη Ρωσία και την Κίνα και προχώρησε σε ένα αμφιλεγόμενο πυρηνικό πρόγραμμα που οδήγησε σε βαριές διεθνείς κυρώσεις. Το αποτέλεσμα ήταν οικονομική εξαθλίωση και απομόνωση. Οι προσπάθειες προβολής ισχύος στη Μέση Ανατολή και οι απειλές κατά του Ισραήλ οδήγησαν σε συγκρούσεις, ενώ στις πρόσφατες διαδηλώσεις ο Χαμενεΐ φέρεται να έδωσε το «πράσινο φως» στις δυνάμεις ασφαλείας να καταστείλουν βίαια τις κινητοποιήσεις. Παρά τις διακοπές του διαδικτύου που δυσκολεύουν την ακριβή εικόνα, εκτιμάται ότι χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν σε πόλεις, κωμοπόλεις και χωριά. Η ενδεχόμενη απομάκρυνσή του, είτε μέσω στρατιωτικού πλήγματος είτε ειδικής επιχείρησης, θα μπορούσε να προκαλέσει αλλαγές στην κορυφή του καθεστώτος. Ωστόσο, το ποιος θα τον διαδεχθεί παραμένει ανοιχτό. Πιθανό είναι το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης να επιχειρήσει να καλύψει το κενό, επιβάλλοντας στρατιωτικό έλεγχο. Σύμφωνα με τον Αράς Αζίζι, λέκτορα στο Πανεπιστήμιο Yale, τμήμα της ιρανικής ελίτ ενδέχεται ακόμη και να καλωσορίσει μια τέτοια εξέλιξη, ως ευκαιρία για αλλαγές στο σύστημα. Ποιοι διεκδικούν το αύριο Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, πρώην στέλεχος των Φρουρών της Επανάστασης, θεωρείται πιθανός παίκτης, αν και ποτέ δεν είχε την πλήρη εμπιστοσύνη του Χαμενεΐ. Άλλοι κάνουν λόγο για πιο μετριοπαθείς προσωπικότητες, όπως ο πρώην πρόεδρος Χασάν Ροχανί, αν και αναλυτές εκτιμούν ότι οι μεταρρυθμιστές έχουν περιθωριοποιηθεί πλήρως. Στους δρόμους, πάντως, ακούγεται συχνά το όνομα του Ρεζά Παχλαβί, γιου του τελευταίου Σάχη του Ιράν, που ζει εξόριστος στις ΗΠΑ. Παρά τη νοσταλγία που υπάρχει για την προεπαναστατική περίοδο, ο Παχλαβί θεωρείται διχαστική φιγούρα και δεν διαθέτει οργανωμένη βάση στο εσωτερικό της χώρας. Διαδηλώσεις, οικονομία και καταστολή Οι πρόσφατες κινητοποιήσεις δεν αφορούν μόνο πολιτικές ελευθερίες, αλλά και την οικονομία. Η κατάρρευση του νομίσματος, η φτώχεια, οι ελλείψεις σε ενέργεια και νερό, καθώς και η περιβαλλοντική καταστροφή, έχουν οδηγήσει πολλούς Ιρανούς στα όριά τους. Ο Χαμενεΐ έχει αναγνωρίσει ότι οι έμποροι και οι επαγγελματίες έχουν πραγματικά προβλήματα, αλλά αποδίδει την κρίση στους «εχθρούς» της χώρας. Παρά τις επανειλημμένες εξεγέρσεις τα τελευταία 16 χρόνια – με πιο χαρακτηριστική εκείνη του 2022 μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί – το καθεστώς μέχρι στιγμής επιβιώνει μέσω ωμής βίας. Το αν αυτό θα συνεχιστεί ή αν το Ιράν βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική καμπή, παραμένει αβέβαιο. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν έχει κοπάσει και οι Ιρανοί γνωρίζουν πως, αργά ή γρήγορα, θα επιστρέψουν στους δρόμους. Πηγή: cnn.gr