Desde hai máis de medio século, o Nadal galego está marcado polo Belén de Begonte (Lugo), unha xoia declarada de interese turístico galego e un dos nacementos máis emblemáticos de Galicia. A iniciativa xurdiu en 1972 coa idea de crear “un belén inocente, humilde, tradicional, que fose un reflexo do que acontecía” na comarca da Terra Chá, explica Xulio Xiz, presidente da asociación cultural que o impulsa. Desde entón, converteuse nun “punto de referencia na provincia de Lugo e en Galicia” durante as festas. Ao visitar o belén, os asistentes atópanse cunha superficie de 100 metros cadrados chea de figuras, algunhas estáticas e outras en movemento, que representan a vida rural da época. O realismo é tal que o ciclo de día e noite se reproduce con efectos de luz e son, e incluso pode chover, tremer ou nevar sobre as montañas do fondo. Xulio Xiz descríbeo como “un reflexo da vida”, un “espectáculo envolvente que nos traslada a un tempo no que éramos nenos e nos marabillaba todo o que había ao noso arredor”. Neste escenario, un labrego mata un porco, uns pastores levan as ovellas e uns pescadores faenan no río mentres os Reis Magos se achegan ao portal. Todas as figuras son especiais porque están feitas adrede para este belén. Xiz lembra que o artista orixinal “collía bonecos Madelman, desguazábaos e enchíaos de cables por dentro para que se movesen, que cobraran vida”. Aínda que hoxe se utilizan procedementos máis modernos, o Belén de Begonte segue sendo fundamentalmente artesanal. As figuras representan oficios e escenas da zona, conseguindo que moitos visitantes se vexan reflectidos “no que alí acontece”. Este enfoque converte a visita nunha experiencia que conecta xeracións. Segundo Xiz, o belén funciona como “unha especie de unión interxeracional”, un lugar onde os maiores poden explicar aos nenos como era a vida antes. Deste xeito, esténdese unha ponte entre un pasado que para os máis pequenos é distante e un futuro que os maiores intentan comprender a través dos seus ollos. Cada Nadal, ducias de milleiros de persoas pasan por Begonte para gozar desta experiencia. Para quen aínda non o visitou, Xulio Xiz convídanos para achegarnos antes do peche, o próximo 30 de xaneiro. Promete o encontro cun belén “que respecta a tradición, que ten movemento, vida e un contorno natural”. É, nas súas palabras, a oportunidade de mergullarse nunha montaxe que convida ao visitante a volver ser neno, a ver a vida con ollos diferentes, e unha inmersión nun “mundo do Nadal, recreado e conservado para comprobar que hai cousas que non cambian, por moito que mude o mundo”.