Rebel met een groot hart: verloskundige Frieda hielp duizenden zwangere vrouwen

Duizenden Haarlemmers zagen het levenslicht bij verloskundigenpraktijk Bolwerk. De praktijk bestaat tachtig jaar en is op zoek naar mooie verhalen van cliënten. Die zullen waarschijnlijk vooral gaan over de excentrieke oprichter: Frieda Struyk. Gekleed in een pofbroek tot over haar knieën (knickerbocker), vaak met sigaar in de mond, rijdend in een knalgele auto met twee blaffende teckels achterin. Nee, Haarlemse Frieda voldeed totaal niet aan het stereotype beeld van een verloskundige. Ze begon haar praktijk aan het Staten Bolwerk, bij het station, in 1946. Helemaal alleen. Tekst loopt door na de foto. "Frieda was excentriek, rebels en wereldberoemd in Haarlem. En ze had vooral een heel groot hart. Voor cliënten én collega's", vertelt Marja Brakman. Ze werkte tussen 1979 en 2022 in de verloskundigenpraktijk. Samen met oud-collega Josseline Dahler haalt ze herinneringen op aan hun markante collega. Echo's waren tijdens Frieda's eerste jaren niet mogelijk. Na de bevalling werd pas duidelijk of het een jongetje of meisje was. Hoe anders is dat nu. Eigen methode Frieda was ook anders. Net als haar werkwijze. Zwangere vrouwen stuurde ze zo min mogelijk door naar het ziekenhuis. Het moest op een zo natuurlijk mogelijke manier. "Vrouwen die geen weeën kregen, gaf ze bijvoorbeeld ieder half uur een prikje. Andere verloskundigen vonden dat levensgevaarlijk. Maar het ging altijd goed", weet Marja nog. "Ze was heel ervaren en overtuigd in wat ze deed." Tekst loopt door na de foto. Frieda woonde boven de praktijk en werkte zich een slag in de rondte. "Op zondag ontving ze zwangere Turkse vrouwen op het spreekuur. Ze sprak ook een beetje Turks. Die vrouwen werkten doordeweeks op de bloemenveiling. De mannen bleven buiten, sigaretjes roken. De vrouwen wachtten zomers in de tuin, tussen de druivenstruiken. De bladeren namen ze mee naar huis om dolma's mee te maken", lacht Josseline. "Ze ving thuis ongehuwde zwangere vrouwen op", vertelt Marja. Het was in die tijd namelijk 'onacceptabel' om ongehuwd zwanger te worden. "En ze bekommerde zich over vrouwen die afstand moesten doen van hun kind." Dutjes op de behandeltafel Ondertussen moest Frieda '24/7' bereikbaar zijn. Dat brak haar ook wel eens op. Marja moet lachen. "Soms trof ik een bomvolle wachtkamer aan. Dan lag ze in haar spreekkamer op de onderzoekstafel te slapen." Tekst loopt door na de foto. Frieda gruwelde van administratief werk. "Er lagen stapels brieven en rekeningen. Deurwaarders dreigden regelmatig de inboedel in beslag te nemen. Ze voorkwam dat altijd op het allerlaatste moment. Ik kreeg daar wel de zenuwen van", vervolgt Marja, die snel de administratie van Frieda overnam. Was een geboorte goed verlopen, dan stak ze een sigaar op. Thuis ook regelmatig. De rookwalmen waren door de hele praktijk te ruiken. "Over het algemeen vonden cliënten Frieda een fijne vrouw. Maar sommigen hadden toch wel commentaar op haar voorkomen." Na pensioen doorwerken Vanwege woningnood mocht Marja ook een tijdje bij Frieda inwonen. "Ze was als een moeder voor me. Ze heeft me ook begeleid bij de zwangerschap van mijn kinderen. De geboorte van mijn jongste dochter was haar allerlaatste." Josseline volgde Frieda in 1986 op. "Maar ze werkte gewoon door, maar dan als waarneemster." Tekst loopt door naar de foto. En zo hebben de twee oud-collega's nóg tientallen herinneringen aan rebelse Frieda. Hoe haar teckels het stuur van de auto kapot beten, ze chocoladerepen op brood at, vaak uit eten ging, af en toe een borreltje dronk, midden in de nacht de vloer stond de dweilen met keiharde muziek aan, voor het werk een duik in de zee nam en een heel fijn team om zich heen had verzameld. "We waren allemaal gelijk. Kon de een niet, dan ving de ander het op", zegt Josseline nog steeds trots. Frieda overleed op 79-jarige leeftijd. Met haar echtgenoot kreeg ze een dochter. Van alle kinderen die ze ter wereld heeft geholpen, draagt in ieder geval één haar naam.