Kolesterol denildiğinde çoğumuzun aklına tek bir kavram gelir, LDL yani kötü kolesterol. Adı pek duyulmamış bir başka molekül olan Lp(a) nedir, neler yapıyor gelin bir bakalım. Lp(a) nedir? Lp(a) ya da tam adıyla Lipoprotein(a), yapısal olarak LDL kolesterole benzeyen ama ondan çok daha tehlikeli özellikler taşıyan yüksek riskli bir damar hasarı aracıdır. Neden bu kadar tehlikeli? ■ Damar duvarına kolayca girer ■ Kolesterolden zengin olduğu için plak oluşumunu hızlandırır ■ LDL’ye kıyasla daha yapışkan ve daha kalıcıdır Sonuç: Daha erken ve daha agresif ateroskleroz. İçeriğindeki Apolipoprotein(a) yapısal olarak plazminojen adlı pıhtı çözücü sisteme benzer. ■ Vücutta pıhtıyı çözmesi gereken mekanizmalar engellenir. Pıhtılaşma eğilimi artar ■ Damar içinde oluşan pıhtılar daha zor çözülür Sonuç: Kalp krizi ve inme riski artar. Enflamasyonu yani yangıyı tetikler. ■ Damar duvarında kronik inflamasyonu artırır ■ Plakların daha kırılgan hale gelmesine neden olur Sonuç: Sessiz ilerleyen ama ani krizle ortaya çıkan kalp hastalıklarının zeminini hazırlar. Neden güçlü bir risk göstergesidir? ■ LDL’den bağımsızdır ■ Kan basıncı, şeker veya yaşam tarzından çok az etkilenir ■ Genç yaşta kalp krizi geçirenlerin önemli bir kısmında yüksektir ■ Yüksek Lp(a), ömür boyu taşınan genetik bir risk anlamına gelir ■ LDL normal olsa bile kalp krizi riski yüksek kalabilir Açıklanamayan kardiyovasküler riskin anahtarı olarak kabul ediliyor. Lp(a) neden yüksek olur? ■ Lp(a) düzeyi yüzde 90’dan fazla oranda kalıtımla belirlenir ■ Çocuklukta belirlenir ve hayat boyu büyük ölçüde değişmeden kalır ■ Diyet, egzersiz, kilo verme gibi faktörler çok sınırlı etki eder ■ Bu bir yaşam tarzı hatası değil, biyolojik mirastır ■ Etnik köken (bazı toplumlarda daha yüksek) ■ Hormonal durumlar (menopoz sonrası artış görülebilir) ■ Böbrek hastalıkları (sekonder artış olabilir) Tüm bu bilgiler ışığında koruyucu kardiyolojiye bilimsel ve kişiye özgü yaklaşımın ne kadar önemli olduğunu net olarak görüyoruz. Bir sonraki yazımda Lp(a)’yı düşürme yolunda tedavideki yeniliklerden bahsedeceğim.