Het World Economic Forum, een van de grootste netwerkbijeenkomsten van de wereld, gaat vandaag weer van start. Leiders uit politiek, bedrijfsleven, wetenschap en van actiegroepen komen ieder jaar samen om ideeën uit te wisselen. Het hele jaar door is het Zwitserse Davos een rustig bergdorpje, behalve deze ene week in januari. Dan wordt het overspoeld door invloedrijke zakenlui en belangrijke wereldleiders. Deze 56e editie heeft als thema "In de geest van de dialoog" en wordt er vooral gepraat over cyberveiligheid en kunstmatige intelligentie. "Het is in wezen een grote praatclub, maar zelfs netwerkevents kunnen nuttig zijn", zegt universitair hoofddocent lobby Marcel Haanegraaff. Soms komt het WEF verder dan alleen praten. Zo had het forum een actieve rol in het sussen van diverse conflicten, zoals tussen Griekenland en Turkije in 1988 en tussen Nelson Mandela en de Zuid-Afrikaanse president De Klerk in 1992. Ondoorzichtig en ondemocratisch Het congres staat bekend om zijn exclusieve karakter. "Je wordt alleen uitgenodigd als je iets te zeggen hebt. Dat zijn al snel mensen uit een hogere laag van de samenleving." Dat kan problematisch zijn volgens Haanegraaff. "Dan gaat het automatisch over problemen die hen aangaan." Het forum kwam een paar jaar geleden in een kwaad daglicht te staan toen oprichter Klaus Schwab werd beschuldigd van discriminatie en intimidatie. Hoewel Schwab niet schuldig werd bevonden, trad hij in 2024 wel af. Ook van buitenaf is er altijd kritiek op de conferentie: die zou ondoorzichtig en ondemocratisch zijn. Haanegraaff begrijpt de kritiek wel. "Het is absoluut ondemocratisch, maar er worden geen bindende afspraken gemaakt en er vindt geen besluitvorming plaats." Recordaantal bezoekers door spanningen De opvolger van Schwab is niemand minder dan de topman van 's werelds grootste vermogensbeheerder BlackRock. Larry Fink staat bekend om zijn verrijkende invloed en stapte vorig jaar uit een klimaatclub waarin investeringsmaatschappijen zich verenigen. Toen Schwab het WEF in 1971 oprichtte, stonden wereldwijde samenwerking en globalisering centraal. Nu lijken landen juist meer naar binnen te zijn gekeerd, ziet Haanegraaff. "Het internationale toneel is in de afgelopen 35 jaar niet zo gespannen geweest als nu." Hoewel veel landen op gespannen voet met elkaar staan, is dit jaar toch een recordaantal mensen in Davos aanwezig. In totaal worden bijna 3000 personen uit 130 landen verwacht. "Juist in onzekere tijden hebben leiders behoefte aan informatie om zo beslissingen te kunnen nemen", verklaart Haanegraaff. De olifant in de kamer: Venezuela en Groenland Misschien wel de opvallendste aanwezige is de Amerikaanse president Trump. Of het nu de NAVO is of de klimaattop in Belém; hij heeft bijna op alle internationale organisaties wel kritiek. Toch is Trump voor het eerst sinds zes jaar bij het WEF aanwezig. "Dit forum kent geen vaste structuren, is zonder verantwoordelijkheden en komt zonder verplichtingen. Precies waar een zakenman als Trump in gedijt", zegt Haanegraaff. Zijn recente koers voor Venezuela en Groenland zullen deze conferentie de olifant in de kamer zijn. "Hopelijk wijzen machtige zakenmensen hem op de kosten die onzekerheid met zich meebrengt", zegt Haanegraaff. "Uiteindelijk is het wereldtoneel gebaat bij stabiliteit en voorspelbaarheid." Voor die mening van machtige zakenlui kan Trump nog wel eens gevoelig zijn. "Waarschijnlijk wil Trump thuis komen met deals van bedrijven die in Amerika gaan investeren", vermoedt Haanegraaff.