Nýir 10% tollar taka gildi næstkomandi þriðjudag

Donald Trump Bandaríkjaforseti brást hart við þeim úrskurði Hæstaréttar að honum væri ekki heimilt að leggja tolla á viðskiptaríki með vísun í ákvæði laga sem veita neyðarrétt til slíks. Hann undirritaði tilskipun um 10 prósenta toll á öll ríki heims í kvöld, sem byggir á grein í viðskiptalögum frá 1974 og enginn forseti hefur beitt áður. Ákvæðið heimilar forseta að setja allt að 15 prósenta toll á öll lönd til að taka á málum sem tengjast viðskiptahalla, sem megi þó aðeins gilda í 150 daga, nema þingið samþykki framlengingu. Þessir 10 prósenta viðbótartollar sem Trump Bandaríkjaforseti hefur fyrirskipað á innflutning frá öllum ríkjum eiga að ganga í gildi næsta þriðjudag, 24. febrúar. Einhverjar undantekningar verða veittar, meðal annars hvað snertir lyfjainnflutning og þær vörur sem koma til landsins undir þríhliða samningi Bandaríkjanna við Mexíkó og Kanada. Tollabreytingin tekur einnig til þeirra ríkja sem þegar hafa náð tollasamkomulagi við Bandaríkin, segir embættismaður innan Hvíta hússins. Trump boðaði þessa tollabreytingu strax eftir að Hæstiréttur úrskurðaði um ólögmæti þeirra tolla sem Trump-stjórnin lagði á með vísan í neyðarrétt í lögum frá 1977. Mesti ósigur Trumps fyrir Hæstarétti Sex af níu dómurum komust að þeirri niðurstöðu að forsetanum væri ekki heimilt að beita ákvæðum þeirra laga. Niðurstaðan er mesti ósigur Trumps gagnvart Hæstarétti frá því hann sneri aftur í Hvíta húsið fyrir 13 mánuðum. Allt frá því að Trump settist í forsetastólinn að nýju hefur hann beitt tollum ýmist til að verðlauna eða refsa ríkjum, samherjum jafnt sem andstæðingum. Hann brást ókvæða við niðurstöðu Hæstaréttar enda hafði hann skipað tvo þeirra dómara sem úrskurðuðu honum í óhag. Trump gaf í skyn að dómararnir stjórnuðust af erlendum hagsmunum, án þess að leggja nokkrar sönnur á það. „Ég skammast mín fyrir tiltekna dómara sem ekki hafa hugrekki til að gera það sem kemur landinu best,“ sagði Trump á blaðamannafundi í Hvíta húsinu. Hann staðhæfði jafnframt að úrskurðurinn færði honum meiri völd. „Svo vernda megi landið getur forseti lagt á hærri tolla en ég hef gert,“ sagði Trump. Fjármálaráðherrann Scott Bessent segir að nýja tollaleiðin færi ríkinu næstum óbreyttar tekjur árið 2026. Hann sagði tollana í sjálfu sér ekki ólöglega. „Sex dómarar ákváðu einfaldlega að ekki væri hægt að beita neyðarlögunum til að sækja svo lítið sem einn dollara af tekjum,“ sagði Bessent. Úrskurðurinn tók ekki til þeirra sérstöku tolla sem Trump lagði á innflutning stáls, áls og fleiri slíkra vara. Yfirstandandi könnun stjórnvalda gæti leitt af sér frekari tolla á einstaka geira. Hlutabréfaverð hækkaði ögn eftir úrskurð Hæstaréttar líkt og búist hafði verið við. Samtök fyrirtækja fögnuðu niðurstöðunni að stærstum hluta og sögðu hana tryggja fyrirsjáanleika. Búast við löngum deilum um mögulegar endurgreiðslur ofgreiddra tolla Lögmenn ríkisstjórnarinnar sögðu í málflutningi fyrir Hæstarétti að fyrirtækjum yrði tryggð endurgreiðsla ólögmætra tolla en dómararnir tóku ekki afstöðu til þess. Trump sjálfur kvaðst búast við áralöngum réttarhöldum vegna krafna um endurgreiðslu. Líklegt þykir að niðurstaðan skapi margra mánaða óvissu fyrir bandarísk fyrirtæki sem búa sig undir nýjar álögur og baráttu fyrir endurgreiðslu þeirra tolla sem úrskurðaðir voru ólöglegir. Þeir eru taldir nema um 133,5 milljörðum dala frá janúar 2025 fram í miðjan desember. Tollarnir verða ekki sjálfkrafa endurgreiddir og greinendur segja hvern og einn innflytjenda þurfa að hefja mál til leiðréttingar. Það verkefni bíði lægri dómstiga á næstu mánuðum undir vökulu auga alþjóðaviðskiptadómstóls Bandaríkjanna. Þeir tíu prósenta alþjóðlegu tollar sem Trump hefur ákveðið á grundvelli viðskiptalaga frá 1974 mega aðeins gilda í 150 daga nema þingið ákveði að framlengja þá. Fjárhagsdeild háskólans í Yale sagði við AFP-fréttastofuna í gær að meðaltollarnir lækki úr 16,9% í 9,1%. Jafnvel þó að Trump finni aðra leið til að setja á tolla verði þeir líklega lægri en þeir sem nú er búið að úrskurða ólöglega. JB Pritzker, ríkisstjóri í Illinois, sendi Bandaríkjaforseta reikning upp á næstum níu milljarða dala sem endurgreiðslu á ofgreiddum tollum íbúa ríkisins. Pritzker hvatti forsetann til að greiða reikninginn umsvifalaust í ljósi þess að meirihluti Hæstaréttar hefði úrskurðað að hann hefði farið út fyrir valdsvið sitt með beitingu neyðarlaga til að setja háa tolla á innfluttar vörur. Pritzker hótaði málshöfðun yrði ekki umsvifalaust brugðist við og sagði tollana hafa valdið bændum búsifjum, hækkað framfærslukostnað almennings úr öllu valdi og skapað mikla reiði samherja Bandaríkjanna. Gavin Newsom, ríkisstjóri Kaliforníu, sagði hið sama fyrr í kvöld og krafðist umsvifalausrar endurgreiðslu með vöxtum. „Hann er óbeislaður. Trump verður sífellt meira óbeislaður. Meira að segja sérvalinn hæstiréttur hans sagði það sem hann væri að gera vera ólöglegt,“ sagði Newsom. „Tollarnir voru ólöglegir frá degi eitt. Skattur á búðareigendur, bændur, lítil fyrirtæki, mig og þig. Donald Trump ætti að skila þessum peningum stax,“ bætti Newsom við. Líklegt þykir að þeir Pritzker og Newsom sækist báðir eftir útnefningu Demókrataflokksins fyrir forsetakosningarnar 2028.