“พระธาตุดอยเล็ง” ต.ช่อแฮ อ.เมือง จ.แพร่ เป็นปูชนียสถานที่สำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัดแพร่ ตั้งอยู่บนภูเขาสูงทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของพระธาตุช่อแฮ ระยะทางประมาณ 3 กิโลเมตร และตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของพระธาตุจอมแจ้ง ประมาณ 4 กิโลเมตร “พระเมธีวชิรธรรม” (บุญชิต อติธัมโม) ที่ปรึกษาเจ้าคณะจังหวัดแพร่ และเจ้าอาวาสวัดพระธาตุดอยเล็ง เล่าถึงความเป็นมาของพระธาตุดอยเล็ง ดังนี้ พระธาตุดอยเล็งสร้างเมื่อ พ.ศ.ใดไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัด แต่มีมาคู่กับพระธาตุช่อแฮและพระธาตุจอมแจ้ง ตลอดถึงคำบอกเล่าของผู้เฒ่าผู้แก่ที่อาศัยอยู่ในตำบลป่าแดงและช่อแฮได้เล่าว่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เสด็จโปรดเวไนยสัตว์มาดอยลูกหนึ่ง ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของดอยธชัคคะบรรพต เมื่อเสด็จมาถึงจวนใกล้แจ้ง (สว่าง) ณ ที่นั้นจึงเรียกว่าดอยจวนแจ้ง ปัจจุบันจึงเรียกว่าพระธาตุจอมแจ้ง หลังจากนั้นเสด็จมาทางทิศเหนือถึงดอยธชัคคะบรรพตได้มาประทับอยู่ ณ ที่นั้น โดยมีขุนลัวะอ้ายก้อม เป็นโยมอุปัฏฐาก จึงให้ขุนลัวะอ้ายก้อมออกไปสำรวจภูมิประเทศ เพื่อที่จะสร้างพระธาตุช่อแฮ ขุนลัวะอ้ายก้อมจึงขึ้นไปยืนบนภูเขาที่ทำเลที่ดีจึงตกลงใจสร้างพระธาตุช่อแฮ แล้วพระพุทธองค์จึงทรงมอบเกศาธาตุไว้ที่ดอยธชัคคะบรรพตลูกนั้น ปัจจุบันเรียกว่าพระธาตุช่อแฮ ครั้นเมื่อสร้างพระธาตุช่อแฮเสร็จแล้ว ขุนลัวะอ้ายก้อมระลึกถึงภูเขาที่ตนขึ้นไปยืนเล็งดูภูมิประเทศ จึงได้สร้างเจดีย์ขนาดเล็กเรียกว่า อุทเทสเจดีย์ บนภูเขาดังกล่าว ต่อมาชาวเมืองแพร่ได้เรียกชื่อว่าพระธาตุดอยเล็ง ซึ่งเป็นพระธาตุที่ตั้งอยู่สูงสุดในบรรดาพระธาตุทั้งหมดในจังหวัดแพร่ ซึ่งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ประทับอยู่บนดอยลูกหนึ่ง ซึ่งสูงกว่าดอยทั้งหมด จึงได้เอาบาตรวางไว้บนดอยลูกนั้น ปัจจุบันเรียกว่าดอยภูกวาง (ชาวบ้านได้เอาก้อนหินใส่จนเต็มรอยบาตร) […]