Trausti Ólafsson skrifar: Í meðförum Kammeróperunnar, sem nú sýnir Carmen eftir George Bizet í Tjarnarbíói, hefur persónum verið fækkað til muna og kjarni verksins, ástin og afbrýðin, kristallast í erótískri Carmen, girndarhug karlanna tveggja, Don José og nautabanans, og trygglyndi Michaelu. Raddskrá hljómsveitarinnar er líka fokin út í veður og vind og í sýningunni hljóma einungis þrjú hljóðfæri, fiðla sem Una Sveinbjarnardóttir spilar á, dragspil sem Flemming Valmundsson þenur og kontrabassi, en á hann leikur Jacek Karwan. Tónar harmonikkunnar, fiðlunnar og bassans eru að minnsta kosti jafnlitaðir af sígaunamúsík og upphafleg tónlist Bizet. Tscho Theissing heitir sá sem útsetti músíkina. Um hann veit ég ekki margt en Google frændi sagði mér að tónlist Bizet í hans meðförum hafi hljómað áður og þá í stærri höllum en Tjarnarbíói. Innskotið úr sönglagi eftir Sigfús Halldórsson sem hljóðfæraleikararnir töfra fram í upphafi sýningarinnar get ég hins vegar fullyrt að aldrei áður hefur verið sett í þetta samhengi. Þótt lagið sé annað en þekkt kvikmyndatónlist Sigfúsar er maður samstundis minntur á það að vegir liggja til allra átta og þær eiga sitt af hverju sameiginlegt Carmen og Gógó í 79 af stöðinni. Báðar ögra þessar konur samfélaginu og brjóta reglur þess. Þær eru fagrar og eggjandi og þær eru stórhættulegar ungum sveitastrákum sem verða skotnir í þeim. Carmen er sígaunastelpa og betri borgurum í París þótti á sínum tíma nóg um að þeim skyldi vera boðið upp á óperu um konu af þeim kynþætti. Þar á ofan blöskraði fólki hvað óperan var bersögul um meint áhrif losta og afbrýðisemi á hvíta karlmenn, ef þeir fella hug til kvenna sem eru af öðru bergi brotnar en þeir sjálfir. Því má þess vegna gera skóna að óperan fræga um sígaunakonuna og ótrygglyndi hennar sé ekki laus við kynþáttafordóma. En alveg burtséð frá því þá er Carmen það sem Frakkar hafa löngum í sínum bókum og konversasjónum kallað femme fatale - sem sé lífshættulegur kvenmaður. Í Tjarnarbíói fer Kristín Sveinsdóttir með hlutverk þessarar viðsjárverðu konu og syngur glæsilega aríurnar sem flestir í salnum hafa heyrt ótal sinnum áður. Henni veitist líka létt að sýna áhorfendum girndina, hispursleysið og grimmdina sem ræður gerðum Carmenar. Og Kristín lék sér að því að trylla karlana í sýningunni svo allt lék á reiðiskjálfi í þeirra sálartetrum og söng. Eggert Reginn Kristjánsson syngur og leikur Don José sem blindaður af afbrýðisemi gengur af ástinni sinni dauðri. Eggert Reginn gerði þessu hlutverki góð skil í leik og söng. Hann var stundum mjög harmrænn í túlkun sinni og mér fannst honum vaxa ásmegin eftir því sem leið á sýninguna. Ákall Don José á mömmu sína hátt ofan af fjöllum þar sem hann er að dandalast með Carmen vakti engan hlátur í salnum heldur urðu einlægni og sannfæring Eggerts Regins í þessu viðkvæma atriði væmninni yfirsterkari. Jóna G. Kolbrúnardóttir syngur og leikur Michaelu, kærustuna hans Don José, sem er dyggðin holdi klædd. Jóna söng aríur Michaelu af fágun og öryggi og mér fannst tvísöngur hennar og Kristínar þegar Carmen og Michaela takast á uppi á reginfjöllum einn af hápunktum þessarar sýningar. Unnsteinn Árnason er í hlutverki nautabanans og honum tókst auðveldlega að sannfæra okkur um að hann væri þess megnugur að stinga undan Don José. Enda er ást Carmenar „augabragðsins barn‟ svo ég vitni í línu úr þýðingu Þorsteins Valdimarssonar á óperutextanum, sem hann gerði fyrir sýningu Þjóðleikhússins fyrir hálfri öld - og Sigríður Ella Magnúsdóttir söng ógleymanlega. Uppsetning Kammeróperunnar á Carmen nýtur sín vel á litlu sviði Tjarnarbíós í góðum söng og afbragðs hljóðfæraleik. En þarna er líka á ferðinni lifandi leikhús í rauðum, svörtum og hvítum litum. Búningar og leikmynd Andra Hrafns Unnarssonar vísa beint í uppruna og efni óperunnar og ekki spillir það fyrir að sviðshreyfingar og dansar, sem Bjartey Elín Hauksdóttir æfði, eru gædd þeim erótísku undir- og yfirtónum sem tónlistin býður upp á og efni verksins krefst. Hárgreiðsla og förðun Írisar Sveinsdóttur eru spænskrar ættar svo sem við á í óperu sem gerist á Íberíuskaganum. Kannski lýsing Fjölnis Gíslasonar hafi á stöku stað truflað einhverja áhorfendur en ég fann ekki fyrir því og Fjölnir var brjóstumkennanlega fyndinn sem drykkfellda löggan Zuniga í kvennafarshugleiðingum. Eftir hlé gerðu þögul myndbrot á skjá við undirleik lifandi tónlistar karakterum í óperunni og sumum þeim atriðum sem felld hafa verið niður úr verkinu eftirminnileg skil. Um leið léttu þessi myndbönd, sem sum voru býsna gamansöm, svolítið á stemningunni í annars ofurdramatískri atburðarás. Adolf Smári Unnarsson leikstýrir Carmen og sviðsetningin einkennist af einfaldleika þar sem sannast hið fornkveðna að minna er meira. Adolf Smári þýddi líka texta óperunnar. Það er hugrakkt að feta í fótspor Þorsteins Valdimarssonar á þeim vettvangi - en ég heyrði ekki að Adolf Smára hafi orðið þar fótaskortur að ráði og vissulega fellur spjalltónninn í þýðingu hans betur að eyrum samtíma okkar en skáldlegt flug Þorsteins hefði gert. Trausti Ólafsson, leikhúsrýnir Víðsjár á Rás 1, fjallar um uppsetningu Kammeróperunnar á óperu Bizet, Carmen, sem frumsýnd var í Tjarnarbíói um liðna helgi. Trausti Ólafsson er leikhúsfræðingur og leikstjóri. Hann hefur kennt í námskeiðum um leikhús og leikbókmenntir við Háskóla Íslands frá 2004 og Listaháskóla Íslands frá 2015. Trausti hefur gefið út bækur um leiklist bæði hérlendis og erlendis. Hann hefur einnig birt greinar í ritstýrðum alþjóðlegum tímaritum auk greina í íslenskum tímaritum.