حدود ۹ هزار سال پیش، جوامع جنوب‌غرب آسیا در روستاها ساکن شدند. انسان‌ها از شکار و گردآوری خوراک به کشاورزی و دامداری روی آوردند. در کوه‌های زاگرس ایران امروزی، بز و گوسفند از نخستین حیواناتی بودند که انسان نگهداری می‌کرد. باستان‌شناسان مدت‌هاست می‌دانند این حیوانات منبع گوشت بوده‌اند، اما کشف شواهد روشن استفاده از شیر دشوارتر بوده است. به گزارش مجله باستان‌شناسی (Archaeology)، پژوهشی تازه شواهدی مستقیم از مصرف لبنیات در زاگرس طی هزاره هفتم پیش از میلاد ارائه می‌کند. گروه پژوهشی متشکل از محققان موسسات فرانسوی و ایرانی قطعات سفال و بقایای انسانی در محوطه‌های نوسنگی این منطقه را بررسی کردند. دانشمندان ابتدا بر ظروف سفالی تمرکز کردند. وقتی شیر در ظرف‌ها گرم یا ذخیره می‌شود، چربی آن در دیواره‌های سفال نفوذ می‌کند و این چربی‌ می‌تواند هزاران سال باقی بمانند. پژوهشگران بقایای چربی (لیپید) را از سفال‌ها استخراج و ساختار شیمیایی آن‌ها را تحلیل کردند. نتایج با الگوی شیمیایی شیر بز و گوسفند مطابقت داشت. تاریخ‌گذاری رادیو‌کربنی برخی بقایا نشان داد فراوری لبنیات بیش از ۸ هزار سال پیش انجام می‌شده است. Read More This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field) سپس، پژوهشگران سراغ دندان‌های انسان رفتند. جرم دندان سخت‌شده حاوی ذرات ریز غذا و پروتئین‌ها است و حتی پس از هزاران سال رد آن‌ها باقی می‌ماند. در آزمایش‌ جرم دندان پروتئین‌های شیر شناسایی شد و بدین ترتیب، مدرک مستقیمی از مصرف فراورده‌های لبنی به دست آمد. استخوان‌های حیوانی به‌دست‌آمده در محوطه‌‌ها نیز اطلاعات تکمیلی ارائه می‌کند. الگوی سن و جنس بقایای بز و گوسفند نشان می‌دهد گله‌ها با هدف تولید شیر مدیریت می‌شدند. بسیاری از حیوانات به‌جای آنکه در سنین پایین برای مصرف گوشت ذبح شوند، تا سن تولید شیر زنده نگه داشته می‌شدند. این الگو یافته‌های شیمیایی حاصل از سفال و دندان‌ها را تایید می‌کند. شواهدی از آناتولی (ترکیه امروزی) نیز نشان می‌دهد در همان دوره از شیر گاو استفاده می‌شده است. دو منطقه مسیرهای مشابهی طی کردند: دامداران در زاگرس بیشتر به بز و گوسفند متکی بودند، در حالی که در آناتولی گاو نقش پررنگ‌تری داشت. هر دو مورد نشان‌دهنده تولید زودهنگام و پایدار لبنیات هم‌زمان با گسترش کشاورزی و دامداری است. انسان‌ها از دست‌کم ۲.۶ میلیون سال پیش گوشت مصرف کرده‌اند، اما شواهد مستقیم مصرف شیر بسیار دیرتر در داده‌های باستان‌شناسی مشاهده می‌شود. پژوهشگران با ترکیب تحلیل لیپیدها، شناسایی پروتئین‌ها، داده‌های جانوری و تاریخ‌گذاری رادیو‌کربنی، شواهد محکمی از استفاده از لبنیات در زاگرس در هزاره هفتم پیش از میلاد ارائه کردند. شیر منبع غذایی پایداری از حیوانات زنده فراهم می‌کرد و چنین راهبردی احتمالا به رشد جمعیت روستاها در اوایل دوره نوسنگی کمک کرده است. این یافته‌های جدید تصویر روشن‌تری از چگونگی سازمان‌دهی تولید غذا در جوامع دامدار زاگرس بیش از هشت هزاره پیش ارائه می‌دهد. ایران باستان‌شناسی دوره نوسنگی عصر نوسنگی زاگرس شواهد باستانی پژوهشگران با ترکیب تحلیل لیپیدهای موجود در سفال، شناسایی پروتئین‌ها، داده‌های جانوری و تاریخ‌گذاری رادیو‌کربنی، شواهد محکمی از استفاده از لبنیات در زاگرس در هزاره هفتم پیش از میلاد ارائه کردند ایندیپندنت فارسی دوشنبه, فِورِیه 23, 2026 - 09:45

عکس تزیینی، گله رمه در دامنه زاگرس‌ــ ezagros

علوم related nodes: بزها اولین بار در ایران اهلی شدند ارتباطات اجتماعی زاگرس در دوره نوسنگی، گسترده‌تر و پیچیده‌تر از تصورات پیشین است نئاندرتال‌ها و انسان‌ امروزی در رشته‌کوه زاگرس در ایران با یکدیگر آمیزش نژادی داشتند Type: news SEO Title: زاگرس، زادگاه لبنیات؟ ایرانیان از ۹ هزار سال پیش لبنیات مصرف می‌کردند Inner related node: بزها اولین بار در ایران اهلی شدند ارتباطات اجتماعی زاگرس در دوره نوسنگی، گسترده‌تر و پیچیده‌تر از تصورات پیشین است نئاندرتال‌ها و انسان‌ امروزی در رشته‌کوه زاگرس در ایران با یکدیگر آمیزش نژادی داشتند copyright: