Yaşamın vazgeçilmez unsurlarından biri olan bitkiler, geçmişten günümüze kadar, tüm kültürlerde değerli görülmüştür. Çiçekler, farklı kültürlerde farklı anlamlara sahiptir. Bu doğrultuda çiçekler, sanat yapıtlarına da, farklı biçimlerde yansımıştır. Çiçekler en sembolik özelliğiyle, her zaman resim sanatının temel konusu olmuştur … Bitkilerin, bir disiplin olarak incelenmesinin temeli, Antik Mısır ve Antik Yunan’a dayanır. Mezopotamya, Antik Mısır, Antik Yunan ve Roma eserleri dışında, Hint ve Çin metinlerinde de, şifalı bitkiler hakkında resimlere rastlanmaktadır. Avrupa’da botanik çalışmalar, bilimsel olarak, 14-15. yüzyıllardan itibaren canlandı. Botanik bilimi, ilk olarak, Kuzey Avrupa ve İtalya’da yaygınlaştı. O dönemde, bitkilerin resimleri çizilmeye başlandı. Botaniğe olan merakın arttığı dönemlerde, doğa bilimciler, gezginler, farklı coğrafyalarda bulunan bitki ve hayvanları gözlemleyebilmek için, çeşitli seyahatler düzenlediler. Bu seyahatler sırasında, edindikleri gözlem ve bilgilerini çizimlere aktardılar. Ayrıca, topladıkları bitki örnekleri ve yanlarında getirdikleri tohumlarla, ülkelerinde botanik bahçeleri oluşturdular. 16. yüzyılda, çiçeklerin serüveni önem kazanıp, resim sanatının önemli konularından biri haline geldi. Avrupa’da çiçek yetiştiriciliğinin gelişmesiyle birlikte, çiçekler, Özellikle Kuzey Rönesans resimlerinin vazgeçilmez unsuruydu. 17. yüzyılın başlarında, Hollanda’da çiçek yetiştirme tutkusu vardı. O dönemde, uzak ülkelere seyahatlerin yapılmasıyla, çeşitli bitkiler ve baharatlar, Avrupa’ya ulaştı. Yeni egzotik bitkilerin tanınmasıyla, sanatta kullanılan bitki çeşitliliği de arttı. Resim sanatı, hem bilimsel, hem ticari düzeyde, yaşamla etkileşim halindeydi. Lale soğanlarının fiyatlarının arttığı bir dönemde, çiçek resimlerine de, yüksek fiyatlar biçiliyordu. Bu soğanlar, botanik biliminde heyecan verici ilerlemelerin olduğu ve Avrupa’ya yeni bitki türlerinin ithal edildiği bir dönemde ortaya çıktılar. Özellikle, lale gibi soğanlı bitkiler, bu dönem resim sanatında ön plana çıktı. Bu dönemde çiçekler, resim sanatının merkezinde yer aldı. Hollandalı sanatçılar, lale, gül, şakayık ve zambak gibi çiçek türlerini eserlerinde resmetti. Keşfedilen Doğa Albrecht Dürer Bitkiler, Rönesans Dönemi’nde, yeni sembolik anlamlarıyla, resimlerde var olmaya başladı. Nürnberg doğumlu Albrecht Dürer, gözlem ve yaratıcılık dürtüsü olan sanatçılardan biriydi. Baskı ustası olan sanatçı, genç yaşında, ağaç baskıları ve çok satılan detaylı gravürleriyle üne kavuştu. İtalya’da sanat eğitimi alan ilk Alman sanatçı olan Dürer, Leonardo Da Vinci gibi dahi sanatçılarla tanışıp, onlardan ilham aldı. Sanatçı, ağaç baskılar, gravürler, yağlıboya ve suluboyalardan oluşan geniş bir eser yelpazesine sahipti. Dürer, dini unsurlardan ziyade, kendi başına, manzara resimleri yapan ilk sanatçılardan biridir. İtalyan sanatçılar ve Alman hümanistler hakkında bilgi sahibi olan sanatçı, matematik, perspektif ve orantı ile ilgili de, teorik incelemelerde bulunmuştur. Bu bilgileri sayesinde sanatçı, Kuzey Rönesansı’nın en önemli isimlerinden biri oldu. Büyük Çim Parçası Eseri Sanatçının, 1503 tarihli Büyük Çim Parçası adlı eseri, günümüzde Avrupa’da, biyoçeşitlilik ile ilgili yapılan il çalışmalardan biri olarak sayılır. Bu eser ile, çok sayıda bitki türü, bir arada resmedilmiştir. Suluboya eserde bitkiler, rastgele birbirine dolanmış ve iç içe geçmiş gibi görünür. Yabani bitkilerden oluşan eserde detaylar, mürekkeple belirtilmiştir. Resimde, Karahindiba, ayrıkotu, bataklık tavusotu, çayır salkım otu, papatya, sinir otu, tavşankulağı, civanperçemi, sarmaşık gibi bitkiler kullanılmıştır. Her bir bitki, olağanüstü ayrıntılarla resmedilmiştir. Sanatçının bu eseri ürettiği dönemde, doğanın gerçekçi bir şekilde yansıtılması, Batılı sanatçıların arzuladığı bir durum değildi. Buna rağmen Dürer, eserinde, bitkilerin her bir yaprağı ve çiçeğini, son derece detaylı bir şekilde tasvir etmiştir. Tasvir edilen her bitkinin doğruluğu, bilimsel bir botanik çizimi ile aynı gözükebilir. Ancak eserdeki bitkiler, tıpkı doğadaki gibi, üst üste ve iç içe geçmiş şekildedir. Büyük ihtimale Dürer, doğadan bitkiler toplamış ve stüdyosuna getirmiş. Hepsi, bizim ayaklarımız ile ezdiğimiz veya hayvanların otladığı bitkiler. Sanatçı bize, aslında o bitkilerin ne kadar güzel ve önemli olduğunu gösteriyor. Sanatçının eseri ile vermek istediği mesaj, sıradan gözüken şeylere yakından bakarsak, farklı ve değerli şeyler görebileceğimiz. Bitki ve hayvan tasvirleriyle ilgilenen sanatçı, çok sayıda bilimsel ve özgün çalışma üretmiştir. Suluboya tekniği ile, çok sayıda botanik resimler yapmıştır. Bu çalışmaların en önemlileri, “Şakayık”, “Türk Zambağı” ve “İris”tir. Günümüz Sanatında Çiçek Kullanımı Azoma Makoto’nun Japanya’da bir çiçek mağazası vardı. Daha sonra, bitki ve çiçeklerle sanatsal ifade olanağını keşfeden sanatçı, çiçeklerin güzelliğini dondurmak isteyerek, “Dondurulmuş Çiçekler” isimli eserini yarattı. Tarih boyunca çiçekler, zamanın ve güzelliğin geçiciliğini ve ölümü sembolize etmiştir. Japon sanatçı, “Dondurulmuş Çiçekler” isimli çalışmasıyla, rengarenk çiçekleri, şişeler içinde dondurarak sergiledi. Sanatçı çiçekleri, heykeller, fotoğraflar, vitrin düzenlemeleri, moda tasarımları gibi farklı alanlarda kullanmıştır. Kaynakça: Goody, Jack (2010), Çiçeklerin Kültürü, Ayrıntı Yayınları: Istanbul. Largo, Micael (2023), Bitkilerin Gizli Dünyası, (Çevirmen: Seda Özdemir, 5.baskı 2023): İstanbul. Hodge, Susie (2024), 100 Bayşyapıtta Sanat: En Önemli Sanat Eserleri Ne Anlatıyor?, İstanbul: Say Yayınları. Mütevellioğlu, Begüm. (2023). Günümüz sanatında botanik kullanımı. Sanatta Yeterlilik Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü: https://hdl.handle.net/20.500.14124/5608 Yavuz Azeri, Nevin. (2024). Resim Geleneğinden Güncel Sanat Pratiklerine Çiçeklerin Serüveni. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 15, 1261-1275. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1421461 *Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. Sanat bitki KULLANIM Dr. Elif Dikmen Diriöz, Independent Türkçe için yazdı Dr. Elif Dikmen Diriöz Salı, Şubat 24, 2026 - 09:00 Main image:

Görsel: ChatGPT