Araplar tembelliği “yapılmasında isteksiz olunmaması gereken bir şeyi yapmakta isteksizlik” olarak tanımlarlar. Ayrıca, bir insanın tembelliğe kolayca kapılmadığını veya neredeyse hiç yerinden kalkmadığında birisinin tembel olduğunu söylerler. Ruslar ise “Tembel köpek pireler tarafından yenir” derler. Ancak tembellik, farklı kültürlerin literatüründe tasvir edilenden çok daha derin bir psikolojik ve sosyal durumdur. Tembellik, yoğun çabanın ardından gelebilecek oldukça doğal bir uyuşukluktur da. Bazı tembellik biçimleri, zorluklardan yoksun rutin mesleklerde de görülebilir. Bu nedenle, yöneticiler çalışanların zihinlerinin “durgunlaşmaması” için onları sürekli zorlarlar. Bazı kuruluşlar, ceza olarak değil, uyuyan deha, hırs ve aktivizmi teşvik etmek için “idari rotasyona” yönelirler. Tembelliğin nedenleri bazen dışsaldır. Bir Hint atasözü der ki, “Bir at görünce yorulursun ve yürüyemez hale gelirsin.” Bu, sizi minimum çabayla hedefinize götürebilecek bir at (veya araba) görene kadar iyi yürüdüğünüze, her şeyin yolunda gittiğine dair ince bir göndermedir. Tembellik sadece bir zayıflık değildir -bazen- aynı zamanda bazı insanların başkalarını küçümsemek için kasten kullandıkları bir sosyal yargıdır. “Filanca kişi tembeldir” derler ve böylece işi kendileri alabilirler. Tembellik her zaman isteksizlik değildir; bazen çabanın değerinin yeniden değerlendirilmesidir. Bazı tembellik biçimleri de sahibine zarar verir. Bu yüzden Peygamberimizin ünlü bir duası vardır: “Allah'ım! Acizlikten, tembellikten sana sığınırım.” Bazı insanlar olağanüstü yeteneklere sahiptir, ancak inisiyatif almaktan çekinirler. Tembellik, yeteneklileri kısıtlayan bir dizgindir. Vicdan ve tembellik arasında ters bir ilişki vardır. Vicdan azabı, insanı rahatsız eder ve bugünkü işini yarına ertelemesini, hele ki başkalarının çıkarlarını göz ardı etmesini engeller. Liderlik tekniklerinde, hedeflerimize hizmet etmek için tembelliği kullanırız. Bu nedenle, şaka yollu olarak, “Bir şeyi en kısa yoldan başarmak istiyorsanız, onu tembel birine devredin” denir. Alman General Kurt von Hammerstein-Equord, Nazi ordusu için bir düzen geliştirmişti. Buna göre, tembel ama zeki bir asker, prosedürleri basitleştirme eğilimi nedeniyle komutan olabilirdi. Yazar Agatha Christie, “İhtiyacın icadın anası olduğuna inanmıyorum. İcat, bence doğrudan boşluktan ve belki de tembellikten doğar. Amacı, insanın kendisini çaba harcamaktan kurtarmasıdır” demiştir. Bilimsel çalışmalar, tembelliğin ödül devreleriyle bağlantılı olduğuna işaret etmektedir; geri dönüşü olmayan şey, faydacı zihni motive etmez. Shakil'in 2021 tarihli araştırmasına göre, ödülü umursamayan ve maddi kazanımdan bağımsız olarak kendilerinden isteneni yapmaya istekli olanlar da vardır. Tembellik sadece geçici bir özellik değil, psikolojik, sosyal ve nörolojik motivasyonlara sahip bir davranıştır. Tembellik ile dinlenme arasındaki fark, dinlenmenin bizi işe geri döndürmesi, tembelliğin ise bizi işten uzak tutmasıdır. Dinlenme ve tembellik arasında, bizi koruyan, yaşayan bir vicdandır. *Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. Şarku'l Avsat tembellik psikoloji Labirent Muhammed Nugaymiş Salı, Şubat 24, 2026 - 16:45 Main image:

İllüstrasyon: Gary Waters/Ikon Images