Einn hefur leitað á eitrunarmiðstöð eftir notkun á svokölluðum peptíðum og tollurinn hefur stöðvað stórar sendingar af efninu hingað til lands. Íslenskir unglingar hafa sprautað sig með efninu til að líta betur út. Peptíð eru keðjur af amínósýrum. Efnið gengur kaupum og sölum, aðallega á samfélagsmiðlum, í útlöndum og hér heima. Nokkrar tegundir af peptíðum eru til sölu sem seljendur segja að hafi ólíka verkun; ein tegund á að vinna gegn öldrun, önnur er sögð laga húðvandamál og þriðja á að minnka matarlyst svo dæmi séu tekin. Peptíðin eru seld í vökvaformi, kosta tugi þúsunda og þeim þarf að sprauta undir húð. Einn hefur leitað á eitrunarmiðstöð eftir að hafa sprautað sig með ólöglegu peptíði. Efnið gengur kaupum og sölum á samfélagsmiðlum og markaðssetning snýr oft að unglingum sem hafa sprautað sig með efninu í von um að líta betur út. Hafa lagt hald á stórar sendingar Efnin koma að utan og tollurinn stöðvaði í desember stóra sendingu af glösum með peptíðum. Rúna Hauksdóttir, forstjóri Lyfjastofnunar, segir einn fullorðinn einstakling hafa þurft að leita á eitrunarmiðstöð eftir notkun á peptíðum. Hún segir efnin lítið þekkt hjá stofnuninni sem veit þó af og fylgist með aukinni eftirspurn. „Við þekkjum þau ekki mikið. Þau eru mögulega bara notuð í rannsóknarstofum eða eitthvað slíkt og eru svokallaðar jaðarvörur. Þau gætu einhvern tímann, ef það væri hægt að sýna fram á einhverja virkun, verið skilgreind sem lyf en það er ekki núna. Við teljum að ekkert af þessu sem tollurinn sem hefur verið að stöðva eða þær tilkynningar sem við höfum fengið frá eitrunarmiðstöðinni séu raunveruleg lyf heldur bara eitthvað sem enginn veit nákvæmlega hvað er. Auknar vinsældir og markaðssetning miðuð að ungu fólki Með einfaldri leit má finna margar íslenskar síður sem selja peptíð, til dæmis á Tiktok, Facebook og Instagram. Peptíð eru vinsæl hjá ákveðnum hópi fólks sem stundar líkamsrækt en markaðssetning á tilteknum samfélagsmiðlum er oft sérstaklega miðuð að unglingum með fullyrðingum sem ekki eru vísindalega sannreyndar. Ýmsum breytingum er lofað; húðin lagast, matarlyst minnkar, brúnka eykst og jafnvel að beinabygging breytist. Fréttastofa hefur rætt við nokkrar mæður unglingsdrengja sem kannast við notkun drengja sinna eða vina þeirra á peptíðum. Þær segja þá hafa keypt efnin á samfélagsmiðlum eins og Tiktok en að þeir viti ekki hvar efnið er framleitt og geti ekki sagt hvað nákvæmlega þeir eru að kaupa, hvernig efnin virki eða af hverju. Þær segja unglingana einfaldlega sprauta sig með peptíðum í von um að líta betur út. „Þú veist ekkert hvað er í þessu, hvernig þetta var framleitt eða hvernig þetta var flutt. Segjum að þú sért að sækjast eftir þessum peptíðum og þú sért búinn að vera að lesa þér til um það þá veistu ekki hvort þau eru í þessu glasi sem þú færð eða eitthvað allt, allt annað. Ef þú veist ekki hvaðan hlutirnir sem þú ert að sprauta í líkamann þinn eru að koma, þá er bara betra að gera það ekki,“ segir Rúna. Hafa áhyggjur af auknu framboði á fölsuðum lyfjum Lyfjastofnun hefur talsverðar áhyggjur af sölu á ólöglegum eða fölsuðum lyfjum, sem auðvelt er að markaðssetja á samfélagsmiðlum núorðið. Rúna segir nauðsynlegt að slíkar sölusíður séu stöðvaðar. „Samfélagsmiðlar eru hættulegir á margan hátt en þegar börn eða ungmenni eru farin að kaupa efni og sprauta þessu í líkamann, það er bara grafalvarlegt mál og það er bara mjög mikilvægt að ef einhver veit af svona síðum að tilkynna þær til lögreglu.“