Τον Φεβρουάριο του 1918, η ιστορία του Πόντου άλλαξε δραματικά. Όπως καταγράφει ο αρχιμανδρίτης Πανάρετος Τοπαλίδης στο εμβληματικό έργο του Ο Πόντος ανά τους αιώνας (1929), «τον Ιανουάριον, Φεβρουάριον και… Ελευθέριος Κούσης: Ένας λόγιος του Πόντου μέσα στη δίνη του 1918 - Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ