Καθυστερήσεις σε ΑΠΕ και φυσικό αέριο, έφεραν την Κύπρο στη 2η θέση με το ακριβότερο ρεύμα στην ΕΕ-Τα ευρήματα της Ελεγκτικής για την ΑΗΚ

Πράματα και θάματα εντόπισε η Ελεγκτική Υπηρεσία, κατά τον έλεγχο που διενήργησε για την Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου, αφού μεταξύ άλλων διαπίστωσε λανθασμένους χειρισμούς στο θέμα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, που κατέστηκαν στην Αρχή ως ουραγό, έναντι των ιδιωτικών εταιρειών.  Όπως αναφέρει η Ελεγκτική, η σημαντική καθυστέρηση στην ένταξη έργων ΑΠΕ στην παραγωγική δυνατότητα της ΑΗΚ, έδωσε προβάδισμα στις ιδιωτικές επιχειρήσεις να αναπτύξουν μεγάλα φωτοβολταϊκά έργα ή να εξασφαλίσουν σχετικές άδειες. Όπως σημειώνει, η καθυστέρηση στην ένταξη των ΑΠΕ, σε συνδυασμό με την καθυστέρηση στην έλευση του φυσικού αερίου, συνέτειναν ώστε η Κύπρος να είναι, σύμφωνα με στοιχεία για τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας που δημοσίευσε η Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Eurostat) κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2024, η δεύτερη χώρα με τις υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, σε σχέση με την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.  Σημειώνει ότι οι Ηλεκτροπαραγωγοί Σταθμοί Βασιλικού και Δεκέλειας λειτουργούν ενώ, οι σχετικές Άδειες Βιομηχανικών Εκπομπών έχουν λήξει από τις 31.12.2020, χωρίς να είναι δυνατή η ανανέωσή τους από την Αρμόδια Αρχή, καθότι δεν τηρούνται οι οριακές τιμές εκπομπών που προβλέπονται από την Ευρωπαϊκή Οδηγία. Εντοπίστηκαν περιπτώσεις εταιρειών, οι οποίες καθυστερούσαν να εξοφλήσουν τους λογαριασμούς τους, χωρίς η Αρχή να προχωρεί σε διακοπή της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με τις εσωτερικές της διαδικασίες. Όπως αναφέρει επίσης, «κατά την 31.12.2022, η αξία της ηλεκτρικής ενέργειας που διοχετεύτηκε και δεν τιμολογήθηκε, ούτε εισπράχθηκε από τους Τουρκοκύπριους που διαμένουν σε μη ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές, ανέρχεται, από το 1964 μέχρι το 2022, σε €276,1εκ., χωρίς την επιβολή τόκων. Για το 2022, η αξία της εν λόγω ηλεκτρικής ενέργειας ανήλθε σε €1,3εκ. και αφορούσε αποκλειστικά σε κατανάλωση από τουρκοκυπριακά υποστατικά στην περιοχή Πύλας, αφού, όπως πληροφορηθήκαμε, μέχρι το 2014 αποσυνδέθηκαν όλες οι άλλες γραμμές που αφορούσαν κυρίως τις περιοχές Περγάμου και Αχερίτου».  Η σύνοψη των ευρημάτων της Ελεγκτικής: Στην παρούσα έκθεση καταγράφονται τα ευρήματα και οι συστάσεις της Υπηρεσίας μας, όπως προέκυψαν από τον έλεγχο συμμόρφωσης της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ) με την ισχύουσα νομοθεσία και τις εσωτερικές της οδηγίες και διαδικασίες. Τα σημαντικότερα ευρήματα του ελέγχου αναφέρονται συνοπτικά πιο κάτω:  2.1. Μέχρι τον Σεπτέμβριο 2025, η ΑΗΚ διέθετε σε λειτουργία εντός της Βασικής Ρυθμιζόμενης Δραστηριότητας (ΒΡΔ) Παραγωγής μόνο τέσσερα φωτοβολταϊκά πάρκα συνολικής ισχύος 20MWp ενώ, η πρόοδος των υπόλοιπων φωτοβολταϊκών έργων, για τα οποία εξασφαλίστηκαν σχετικές άδειες από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ) παρουσιάζει σημαντική καθυστέρηση. Λαμβάνοντας υπόψη ότι, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς φωτοβολταϊκών έργων που είναι συνδεδεμένα στο δίκτυο διανομής (εξαιρουμένων των φωτοβολταϊκών έργων τύπου net-metering, net-billing και αυτοπαραγωγής) ανερχόταν σε 420,1MWp μέχρι τον Σεπτέμβριο 2025, εκ των οποίων τα 265,9MWp αφορούσαν σε φωτοβολταϊκά έργα των 5 μεγαλύτερων επενδυτών, εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι η ΑΗΚ είναι ουραγός στον τομέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ).   Οι θέσεις της ΑΗΚ καθώς και της ΡΑΕΚ, αναφορικά με την καθυστέρηση στην ένταξη έργων ΑΠΕ στο μείγμα παραγωγής της ΑΗΚ, καταγράφονται εκτενώς στην παράγραφο 4.1 του μέρους «4.Ανάλυση ευρημάτων και συστάσεις», που ακολουθεί.  Σημειώνεται ότι η σχετική αλληλογραφία μεταξύ της ΡΑΕΚ και της ΑΗΚ αναφορικά με την ένταξη έργων ΑΠΕ στο μείγμα παραγωγής της ΑΗΚ χρονολογείτο από το 2017. Τελικά, η μέγιστη ετήσια συσσωρευτική ισχύς ΑΠΕ ηλεκτροπαραγωγής της ΑΗΚ, που θα μπορούσε να είναι σε λειτουργία εντός της ΒΡΔ Παραγωγής της ΑΗΚ μέχρι το έτος 2032 και που κυμαινόταν από 30MWp το 2023 και φτάνει μέχρι τα 600MWp το 2032 καθορίστηκε με την Απόφαση της ΡΑΕΚ με αρ. 353/2023 και ημερ. 10.10.2023.  Η σημαντική καθυστέρηση στην ένταξη έργων ΑΠΕ στην παραγωγική δυνατότητα της ΑΗΚ, έδωσε προβάδισμα στις ιδιωτικές επιχειρήσεις να αναπτύξουν μεγάλα φωτοβολταϊκά έργα ή να εξασφαλίσουν σχετικές άδειες, καταλαμβάνοντας, όπως έχουμε πληροφορηθεί, και αρκετές από τις διαθέσιμες εκτάσεις γης, ορισμένες από τις οποίες είναι χαλίτικη γη, χωρίς όμως να επωφελείται μέχρι σήμερα ο καταναλωτής από την είσοδο αυτών των εταιρειών στην αγορά. Το γεγονός αυτό, όπως προκύπτει και από σχετική αλληλογραφία, έχει συντείνει στον κορεσμό του δικτύου και στην αποστράγγιση της αγοράς από διαθέσιμη γη κατάλληλη για ανάπτυξη φωτοβολταϊκών έργων.   Επιπρόσθετα, η νέα χωροθετική πολιτική, όπως έχουμε πληροφορηθεί, έχει καταστεί ιδιαίτερα περιοριστική, με αποτέλεσμα να υπάρχει σημαντικό πρόβλημα στην αδειοδότηση έργων ΑΠΕ και, ως εκ τούτου, το έργο της ΑΗΚ για επίτευξη των στόχων ανάπτυξης έργων ΑΠΕ, με μέγιστη συσσωρευτική ισχύ 600MWp μέχρι το 2032, σύμφωνα με Απόφαση της ΡΑΕΚ τον Οκτώβριο 2023, να καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολο. Η παρατεταμένη έλλειψη ουσιαστικού διαλόγου και της αναγκαίας συνεργασίας μεταξύ της ΑΗΚ και της ΡΑΕΚ για την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ από την ΑΗΚ προς όφελος των καταναλωτών, λειτούργησε προς όφελος των ιδιωτικών συμφερόντων που δραστηριοποιούνται στην ανάπτυξη έργων ΑΠΕ και σε βάρος του τελικού καταναλωτή.   Γενικά, οι δυσκολίες που αντιμετώπισε και συνεχίζει να αντιμετωπίζει η ΑΗΚ στην ένταξη περισσότερων έργων ΑΠΕ στη ΒΡΔ Παραγωγής δεν της επέτρεψαν να πετύχει μείωση του κόστους παραγωγής. Αναφέρεται σχετικά ότι, το κόστος αγοράς καυσίμων και τα δικαιώματα ρύπων αποτελούν το 70% των συνολικών λειτουργικών δαπανών της Αρχής. Η καθυστέρηση στην ένταξη των ΑΠΕ, σε συνδυασμό με την καθυστέρηση στην έλευση του φυσικού αερίου, συνέτειναν ώστε η Κύπρος να είναι, σύμφωνα με στοιχεία για τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας που δημοσίευσε η Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Eurostat) κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2024, η δεύτερη χώρα με τις υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, σε σχέση με την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.  Σημειώνεται επίσης ότι, παρά τη δραστική μείωση του παγκόσμιου Σταθμισμένου Κόστους Ενέργειας (LCOE  - Levelized Cost of Energy) από φωτοβολταϊκά μεγάλης κλίμακας, στην Κύπρο δεν κατέστη εφικτή η αξιοποίηση της μείωσης αυτής με τρόπο που να αποφέρει απτό και μετρήσιμο όφελος στον τελικό καταναλωτή ηλεκτρικής ενέργειας.  Δεδομένων των δυσκολιών που παρουσιάζονται στην αδειοδότηση νέων φωτοβολταϊκών πάρκων, κάτι που φαίνεται, σύμφωνα με σχετική δημόσια αναφορά του Προέδρου του ΔΣ της ΑΗΚ, να αντιμετωπίζεται από υφιστάμενους κατόχους ανεκμετάλλευτων αδειών, ως ευκαιρία αισχροκέρδειας διά μέσω της πώλησης αδειών για ανάπτυξη φωτοβολταϊκών πάρκων  ή εταιρειών που ήδη κατέχουν τέτοιες άδειες, θεωρούμε ότι είναι σημαντικό, η ΡΑΕΚ να εξετάσει το ενδεχόμενο λήψης μέτρων ώστε, όπου προβλέπεται από τη νομοθεσία, οι σχετικές άδειες να ανακληθούν, προκειμένου να αποδεσμευτεί γη και δυναμικότητα και να είναι έτσι εφικτή η υλοποίηση έργων ΑΠΕ από άλλους επενδυτές ή την ΑΗΚ.      Θεωρούμε, επίσης, ότι τα πιο πάνω, καθώς και αποφάσεις πολιτικής που επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα την τιμή του ηλεκτρισμού, σε μεγάλο βαθμό δεν είναι στον έλεγχο της Αρχής και αποτελούν αντικείμενο που πρέπει να απασχολήσει το κράτος και τη ΡΑΕΚ.   Παραταύτα, δημιουργούνται εύλογα ερωτήματα για τη μη ουσιαστική αντίδραση των προηγούμενων ΔΣ της ΑΗΚ για ένα τόσο σημαντικής σημασίας στρατηγικό θέμα.  2.2. Η δαπάνη για αγορά δικαιωμάτων θερμοκηπιακών αερίων παρουσιάζει σημαντική αύξηση τα τελευταία έτη, κυρίως λόγω του αυξημένου κόστους των δικαιωμάτων. Συγκεκριμένα, η εν λόγω δαπάνη ανήλθε σε €74,7εκ., €165,2εκ., €248εκ., €256εκ. και €211,2εκ. (μη ελεγμένα στοιχεία) κατά τα έτη 2020, 2021, 2022, 2023 και 2024, αντίστοιχα. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι, το κόστος των δικαιωμάτων μετακυλίεται στον λογαριασμό του καταναλωτή και συντείνει στη διατήρηση του υψηλού κόστους ηλεκτρικής ενέργειας. Στο ακόλουθο γράφημα παρατίθεται η ετήσια δαπάνη για αγορά δικαιωμάτων και η μέση τιμή ανά δικαίωμα για τα έτη 2017 – 2024.  Σημειώνεται ότι, με βάση απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μέχρι το 2020  κατανέμονταν στην Κύπρο δωρεάν δικαιώματα θερμοκηπιακών αερίων.  2.3. Οι Ηλεκτροπαραγωγοί Σταθμοί Βασιλικού και Δεκέλειας λειτουργούν ενώ, οι σχετικές Άδειες Βιομηχανικών Εκπομπών έχουν λήξει από τις 31.12.2020, χωρίς να είναι δυνατή η ανανέωσή τους από την Αρμόδια Αρχή, καθότι δεν τηρούνται οι οριακές τιμές εκπομπών που προβλέπονται από την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2010/75/ΕΕ και τις Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές, ενώ εκκρεμεί και η έκδοση των απαιτούμενων πιστοποιητικών έγκρισης για υφιστάμενες κατασκευές στους εν λόγω Σταθμούς. Σημειώνεται ότι, στις 4.2.2025 υποβλήθηκε από την ΑΗΚ στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αίτημα παρέκκλισης από τις οριακές τιμές εκπομπών για τις μονάδες καύσης των Ηλεκτροπαραγωγών Σταθμών Δεκέλειας και Βασιλικού. Επισημαίνεται ωστόσο ότι, σε περίπτωση μη έγκρισης του αιτήματος παρέκκλισης, η Κυπριακή Δημοκρατία ενδέχεται να εκτεθεί σε κυρώσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ύψος των οποίων δεν είναι εφικτό να εκτιμηθεί.  2.4. Εντοπίστηκαν περιπτώσεις εταιρειών, οι οποίες καθυστερούσαν να εξοφλήσουν τους λογαριασμούς τους, χωρίς η Αρχή να προχωρεί σε διακοπή της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με τις εσωτερικές της διαδικασίες, καθώς και περιπτώσεις κατά τις οποίες η Αρχή προχωρούσε σε συμφωνίες διακανονισμού με καταναλωτές για εξόφληση των οφειλών τους με δόσεις, παρά το γεγονός ότι είχαν κατ’ επανάληψη αθετήσει παλαιότερες συμφωνίες.  Οι  αδυναμίες στην εφαρμογή των εσωτερικών διαδικασιών της Αρχής, αποδεδειγμένα, οδηγούν σε απώλεια εσόδων καθώς, σε δύο τουλάχιστον περιπτώσεις, παρόλο ότι η Αρχή προχώρησε στη λήψη δικαστικών μέτρων, δεν κατέστη δυνατή η ανάκτηση των οφειλόμενων ποσών ύψους €31.258 και €27.869 ενώ, τίθεται και θέμα άνισης μεταχείρισης των καταναλωτών.  2.5. Παρατηρήθηκε ότι δεν διενεργούνται οι ενδεδειγμένοι έλεγχοι στους μετρητές χαμηλής και μέσης τάσης της Αρχής στο βαθμό που απαιτείται από τις σχετικές Οδηγίες/Διαδικασίες της, με σκοπό την επιβεβαίωση της ορθής και ακριβούς λειτουργίας τους, καθώς επίσης τον έγκαιρο εντοπισμό τυχόν προβλημάτων και την αποφυγή του ενδεχόμενου απώλειας εσόδων για την Αρχή. Αναφέρεται σχετικά ότι, ενώ θα έπρεπε να ελεγχθούν 9.483 και 9.904 μετρητές για τα έτη 2022 και 2023, αντίστοιχα, ελέγχθηκαν μόνο 4.213 ή 44,4% και 4.055 ή 40,9%, αντίστοιχα. 2.6. Κατά την 31.12.2022, η αξία της ηλεκτρικής ενέργειας που διοχετεύτηκε και δεν τιμολογήθηκε, ούτε εισπράχθηκε από τους Τουρκοκύπριους που διαμένουν σε μη ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές, ανέρχεται, από το 1964 μέχρι το 2022, σε €276,1εκ., χωρίς την επιβολή τόκων. Για το 2022, η αξία της εν λόγω ηλεκτρικής ενέργειας ανήλθε σε €1,3εκ. και αφορούσε αποκλειστικά σε κατανάλωση από τουρκοκυπριακά υποστατικά στην περιοχή Πύλας, αφού, όπως πληροφορηθήκαμε, μέχρι το 2014 αποσυνδέθηκαν όλες οι άλλες γραμμές που αφορούσαν κυρίως τις περιοχές Περγάμου και Αχερίτου.  2.7. Το 2003 η ΑΗΚ σύναψε δύο συμφωνίες στρατηγικής συνεργασίας στις τηλεπικοινωνίες με δύο εταιρείες για χρήση του δικτύου οπτικών ινών και ενοικίαση χώρων. Οι συμφωνίες δεν περιλαμβάνουν ημερομηνία λήξης και, παρά τις επισημάνσεις της Υπηρεσίας μας από το 2017, η τροποποίησή τους παρέμενε σε εκκρεμότητα μέχρι τον Φεβρουάριο 2025, με πιθανές αρνητικές οικονομικές συνέπειες. Δεδομένων των μεταβολών στην αγορά από το 2011, οπότε υπογράφηκε η τελευταία συμπληρωματική συμφωνία, κρίνεται αναγκαία η άμεση επικαιροποίησή τους. Επιπλέον, το προβλεπόμενο μέρισμα ύψους 3% που δικαιούται η ΑΗΚ επί των καθαρών κερδών των εταιρειών, θα πρέπει να αναθεωρηθεί ώστε να μην εξαρτάται από τα κέρδη των εταιρειών.  2.8. Στις Επιστολές ιδιωτών ελεγκτών προς τη Διοίκηση της Αρχής καταγράφονται ορισμένες σημαντικές αδυναμίες, οι οποίες αφορούν:  ? σε επένδυση της ΑΗΚ στην Εταιρεία Υποδομών Φυσικού Αερίου («ΕΤΥΦΑ»).  Συγκεκριμένα, η συμφωνία μετόχων που υπογράφηκε μεταξύ της ΑΗΚ και της Δημόσιας Επιχείρησης Φυσικού Αερίου, η οποία αποτελεί τον κύριο μέτοχο της ΕΤΥΦΑ, δεν φαίνεται να είναι σαφής, ως προς το ποιος από τους μετόχους της ΕΤΥΦΑ θα επωφεληθεί από τα μερίσματά της και σε ποιο βαθμό.    ? σε αδυναμίες στα Πληροφοριακά Συστήματα (ΠΣ) της ΑΗΚ και συγκεκριμένα στην απουσία εγκεκριμένων Σχεδίων Επιχειρησιακής Συνέχειας καθώς επίσης στην απουσία καταγεγραμμένης διαδικασίας, με βάση την οποία να μπορεί η Διοίκηση να παρακολουθεί τις ενέργειες των διαχειριστών των ΠΣ, μέσω καταστάσεων καταγραφής ενεργειών (audit logs) σε κάθε ΠΣ.  2.9. Η Αρχή, παρά τις κατ’ επανάληψη συστάσεις της Υπηρεσίας μας για εφαρμογή των προνοιών της Εγκυκλίου του Γενικού Λογιστηρίου αρ. ΓΛ/ΑΑΔΣ 74 και, ενεργώντας με τρόπο που δεν συνάδει με τις αρχές της ίσης μεταχείρισης, της μη διάκρισης των οικονομικών φορέων και της αρχής της προστασίας του ανταγωνισμού, εξακολουθεί εδώ και 72 περίπου χρόνια να διατηρεί τον ίδιο ουσιαστικά νομικό οίκο.  Παρόλο ότι το 2019, η Αρχή ανέθεσε και σε άλλους νομικούς οίκους την εκπροσώπησή της για συγκεκριμένες υποθέσεις αστικών αγωγών,  το συνολικό ποσό που καταβλήθηκε στο εν λόγω δικηγορικό γραφείο για τις υπηρεσίες που παρείχε κατά την περίοδο 2020-2023 ανήλθε σε €2.063.876 (95%) ενώ, το ποσό που έλαβαν συνολικά τα άλλα δικηγορικά γραφεία την αντίστοιχη περίοδο ανήλθε σε μόλις €108.247 (5%).  2.10. Οι ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις της Αρχής για το έτος που έληξε στις 31.12.2024, περιλαμβάνουν προβλέψεις ύψους €22,7 εκ. περίπου, οι οποίες έχουν αναγνωριστεί στα αποτελέσματα στη βάση δικαστικής απόφασης που εκδόθηκε εναντίον της Αρχής τον Φεβρουάριο 2024, επί αγωγής που εγέρθηκε εναντίον προμηθευτή καυσίμων.  Η Αρχή έχει εφεσιβάλει την εν λόγω απόφαση. Για την ίδια υπόθεση εκκρεμεί η εκδίκαση δεύτερης αγωγής, με την οποία ο ενάγων αξιώνει από την Αρχή αποζημιώσεις πέραν των ΗΠΑ$18 εκ. Για το εν λόγω ποσό δεν έχει γίνει οποιαδήποτε πρόβλεψη στις οικονομικές καταστάσεις, αναγνωρίζεται ωστόσο ως ενδεχόμενη υποχρέωση.  2.11. Σε 1.267 από τους συνολικά 2.256 διαγωνισμούς (56,1%) με εκτιμώμενη αξία άνω των €10.0001 που προκηρύχθηκαν κατά την περίοδο 2018-2023, έγινε χρήση της Διαδικασίας με Διαπραγμάτευση Χωρίς Προηγούμενη Προκήρυξη Διαγωνισμού. Επισημαίνεται ότι σύμφωνα με τις πρόνοιες της εσωτερικής Οδηγίας της Αρχής, η εν λόγω Διαδικασία χρησιμοποιείται μόνο σε εξαιρετικές και πλήρως αιτιολογημένες περιπτώσεις και όχι καταχρηστικά και με κίνδυνο να περιορίζεται ή να νοθεύεται ο ανταγωνισμός, ή να καταστρατηγείται η αρχή της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης ή να ευνοείται συγκεκριμένος οικονομικός φορέας.  2.12. Σύμφωνα με την Έκθεση της ΔΕΕ της Αρχής, διαπιστώθηκαν αδυναμίες στο σύστημα εσωτερικού ελέγχου, αναφορικά με τις πληρωμές για αιτήσεις έκδοσης των όρων σύνδεσης Φωτοβολταϊκού Συστήματος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες αφορούσαν κυρίως στη μη εφαρμογή κατάλληλων δικλείδων ασφαλείας σε σχέση με τη διαδικασία και το λογισμικό σύστημα που χρησιμοποιείται. Ως αποτέλεσμα, συγκεκριμένος υπάλληλος παράκαμψε διαδικασίες της Αρχής,  Η εσωτερική Οδηγία της Αρχής επέτρεπε απλουστευμένες διαδικασίες για εγχώριες αγορές μέχρι €10.000. και παρακράτησε χρήματα πελατών συνολικού ύψους €29.750, με σκοπό να τα οικειοποιηθεί.  Τελικά, το εν λόγω ποσό επιστράφηκε στην Αρχή από τον υπάλληλο.  2.13. Για το ίδιο θέμα (βλ. 2.12), το ΔΣ της Αρχής, στη συνεδρία του στις 6.4.2023, αποφάσισε όπως καταγγελθεί το συμβάν στην Αστυνομία και διεξαχθεί πειθαρχική έρευνα εναντίον του συγκεκριμένου υπαλλήλου. Εν αναμονή της γνωμάτευσης από τους νομικούς συμβούλους της Αρχής αναφορικά με την πειθαρχική έρευνα, το ΔΣ της Αρχής ενέκρινε αίτημα του υπό αναφορά υπαλλήλου για παραίτησή του από τον Οργανισμό ενώ, μέχρι τον Φεβρουάριο του 2025, η ποινική έρευνα εναντίον του δεν είχε ολοκληρωθεί. Με την έγκριση της παραίτησης του υπαλλήλου από το ΔΣ, ο υπάλληλος έλαβε όλα τα σχετικά οικονομικά ωφελήματα του χωρίς οποιαδήποτε επίπτωση.  2.14. Αδυναμίες στη λειτουργία του Κέντρου Τηλεξυπηρέτησης Πελατών (ΚΤΠ) της ΑΗΚ είχαν ως αποτέλεσμα, μεγάλος όγκος τηλεφωνικών κλήσεων που οδηγούνται σε αναμονή για εξυπηρέτηση από λειτουργό του ΚΤΠ (384.702 κλήσεις για τα έτη 2022-2024) να μην απαντήθηκαν τελικά. Το θέμα της μη ανταπόκρισης σε τηλεφωνικές κλήσεις από το ΚΤΠ και, κατ’ επέκταση της διαχείρισης του όγκου των τηλεφωνικών κλήσεων, φαίνεται ότι χρονολογείται και, παράπονα καταφθάνουν στη Διοίκηση της Αρχής κατ’ εξακολούθηση τα τελευταία χρόνια, χωρίς να λαμβάνονται ουσιαστικά και δραστικά μέτρα προς επίλυση του προβλήματος.  2.15. Σύμφωνα με καταγγελία που υποβλήθηκε στην Υπηρεσία μας, στις περιπτώσεις εγκατάστασης φωτοβολταϊκών συστημάτων σε πολυκατοικίες ή ενιαίους χώρους ανάπτυξης, η ΑΗΚ χρεώνει ξεχωριστά τον κάθε ένοικο/αιτητή για την τοποθέτηση δέκτη τηλεχειρισμού (ripple control receiver) παρά το γεγονός ότι τελικά εγκαθίσταται μόνο ένας  δέκτης για όλη την πολυκατοικία/ανάπτυξη. Κατόπιν σχετικής διερεύνησης, εντοπίστηκαν 60 περιπτώσεις, για τις οποίες ευσταθούσε η καταγγελία. Μέχρι τις 19.2.2025, μόνο σε μία περίπτωση είχε γίνει η επιστροφή των χρημάτων σε αιτητές που λανθασμένα χρεώθηκαν. Όπως μας πληροφόρησε ο ΓΔ της ΑΗΚ στην απάντησή του τον Σεπτέμβριο 2025, μέχρι τις 5.8.2025 έγινε επιστροφή χρημάτων σε 24 αιτητές και αναμένεται από το Περιφερειακό Γραφείο της ΑΗΚ στη Λευκωσία να ολοκληρώσει άμεσα τις διαδικασίες επιστροφής χρημάτων σε άλλους 18 αιτητές. Επίσης το Περιφερειακό Γραφείο της ΑΗΚ στη Λευκωσία θα επικοινωνήσει ξανά με τους άλλους 18 αιτητές, οι οποίοι δεν ανταποκρίθηκαν.  2.16. Εξακολουθούσε να διαπιστώνονται αδυναμίες στην τήρηση των σχετικών διαδικασιών για τη χρήση καλαθοφόρων οχημάτων, παρά τη σημαντική βελτίωση που σημειώθηκε, σύμφωνα με την έκθεση της ΔΕΕ τον Μάρτιο του 2024. Συναφώς αναφέρεται ότι, μετά από θανατηφόρο ατύχημα υπαλλήλου της ΑΗΚ με καλαθοφόρο όχημα στις 2.7.2018, υπήρξαν δύο αγωγές εναντίον της ΑΗΚ, η μια εκ των οποίων είναι σε εξέλιξη ενώ, σύμφωνα με την Απόφαση του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας που εκδόθηκε για την άλλη αγωγή, επιβλήθηκε ποινή συνολικού ύψους €28.000 στην ΑΗΚ, καθώς βρέθηκε ένοχη σε εννέα κατηγορίες, οι οποίες αφορούν, μεταξύ άλλων, στην παράλειψη λήψης των αναγκαίων μέτρων που να διασφάλιζαν την τήρηση των απαιτήσεων του σχετικού Νόμου.   2.17. Αναφορικά με θέματα προσωπικού, παρατηρήθηκαν τα ακόλουθα:  ? Το συνολικό ύψος των επιδομάτων που καταβλήθηκαν στο προσωπικό της Αρχής ανήλθε σε €11,4 εκ. το 2022 σε σύγκριση με €10,1εκ. το 2021 και €8,8εκ. το 2020, σημειώνοντας αύξηση ύψους €1,3εκ. ή 12,9% κατά το 2022 σε σύγκριση με το 2021 και €2,6εκ. ή 29,5% σε σύγκριση με το 2020, η οποία οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στην αύξηση της δαπάνης για υπερωριακή αμοιβή. Πιο συγκεκριμένα, το ποσό που δαπανήθηκε το 2022 για υπερωριακή αποζημίωση ανήλθε, σύμφωνα με στοιχεία που λήφθηκαν από την Αρχή, σε €6,6εκ. σε σύγκριση με €5,4εκ. το 2021 και €4,1εκ. το  2020, παρουσιάζοντας αύξηση ύψους €1,2εκ. ή 22,2% κατά το 2022 σε σύγκριση με το 2021 και €2,5εκ. ή 61% σε σύγκριση με το 2020. Αν επίσης ληφθεί υπόψη ότι η υπερωριακή αμοιβή κατά το 2017 ανερχόταν σε €2,1εκ., διαφαίνεται μια διαχρονική σημαντική αύξηση που ίσως υποδηλώνει ότι μόνιμες ανάγκες καλύπτονται μέσω υπερωριών, κάτι που αποτελεί μη συμφέρουσα πρακτική.  ? Διαπιστώθηκε ότι δεν εφαρμόζεται η σχετική Οδηγία της Αρχής, σύμφωνα με την οποία, το ετήσιο όριο υπερωριακής αμοιβής ανέρχεται σε €13.000 και, σε περίπτωση που υπάλληλος θα αμειφθεί υπερωριακά για ποσό που θα υπερβαίνει το εν λόγω όριο, οι δεδουλευμένες ώρες που αντιστοιχούν στο ποσό της υπέρβασης θα καταβληθούν στον υπάλληλο, ως ελεύθερος χρόνος από υπερωρίες. Συγκεκριμένα, παρατηρήσαμε ότι, 166 και 81 άτομα κατά τα έτη 2023 και 2022, αντίστοιχα, είχαν υπερωριακή αμοιβή άνω των €13.000, με μέγιστο ποσό ύψους €37.198 για το 2023 και €28.424 για το 2022.  ? Από έλεγχο που διενήργησε η Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου (ΔΕΕ) της ΑΗΚ, κατόπιν καταγγελίας που υποβλήθηκε στην Υπηρεσία μας και διαβιβάστηκε στην Αρχή, αναφορικά με κατάχρηση υπερωριακής αποζημίωσης από συνεργεία της ΑΗΚ στην Επαρχία Λεμεσού, εντοπίστηκαν ορισμένες αδυναμίες σε συστήματα και διαδικασίες, που ενδεχομένως να επιτρέπουν την κατάχρηση της υπερωριακής απασχόλησης. Όπως ενδεικτικά αναφέρεται σε σχετικό σημείωμα ημερ. 10.6.2024, του Διευθυντή της ΒΡΔ Διανομής, που υποβλήθηκε στην Υπηρεσία μας, μέρος του προσωπικού που δραστηριοποιείται στα Περιφερειακά Γραφεία της ΑΗΚ δεν κτυπούσε την κάρτα του ή κτυπούσε την κάρτα άλλου συναδέλφου, πριν και μετά τη διεξαγωγή της υπερωριακής εργασίας.  ? Παρεμφερή ωφελήματα (ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, επιδότηση εκπαιδευτικών δανείων, διατήρηση ταμείων ευημερίας για ευημερία/ψυχαγωγία των μελών, ταμείων βοηθείας κ.λπ.) ύψους €9,3εκ. καταβλήθηκαν το 2022, σύμφωνα με στοιχεία της Αρχής, εκ των οποίων, ποσό ύψους €4,2εκ. αφορούσε σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη συνταξιούχων. Σημειώνεται ότι, η εισφορά της Αρχής στο Ταμείο Ιατροφαρμακευτικής Περίθαλψης (ΤΙΠ) για τους συνταξιούχους εξακολουθεί να ανέρχεται σε 5,9% επί του συνόλου των συντάξιμων αποδοχών των  συνταξιούχων, χωρίς να έχει μειωθεί μετά την εφαρμογή του Γενικού Σχέδιου Υγείας.  Επισημαίνεται επίσης ότι, σύμφωνα με τις τελευταίες εξελεγμένες οικονομικές καταστάσεις του ΤΙΠ για το έτος 2022, το υπόλοιπο του Ταμείου στις 31.12.2022 ανερχόταν σε €7.052.549, ποσό το οποίο θεωρούμε αρκετά ψηλό, γεγονός που θα πρέπει να προβληματίσει την Αρχή.