Εναλλακτικούς τρόπους, προκειμένου να επιβεβαιώνουν ψευδώς την ενηλικότητά τους στα social media έχουν ήδη ανακαλύψει και εφαρμόζουν τα παιδιά, ηλικίας έως 16 ετών, στην Αυστραλία. Υπενθυμίζεται πως η χώρα έχει απαγορεύσει θεσμικά και οργανωτικά την χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους, ηλικίας κάτω των 16 ετών, ωστόσο οι ίδιοι βρίσκουν τρόπους για να παρακάμψουν το σύστημα ελέγχου. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι η επικείμενη απαγόρευση , η οποία αναμένεται να εφαρμοστεί και στην Ελλάδα, δεν είναι η πανάκεια. Απαιτεί συμπληρωματικά μέτρα, τα οποία, σε μεγάλο βαθμό, ίσως χρειάζεται να εμπλέκουν την οικογένεια και το ίδιο το σχολείο. Χρήση και κατάχρηση των social media Αυτά δηλώνει στο iefimerida η συμβουλευτική ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια, Γλυκερία Αποστολοπούλου, η οποία μας εξηγεί συγκεκριμένα ποια είναι η σχέση των βιωματικών αναγκών των ιδίων των ανηλίκων, όπως αυτές εκφράζονται μέσα από την χρήση και την κατάχρηση των social media: «Η πιο ισχυρή ανάγκη για όλους τους ανθρώπους και ειδικά για τους εφήβους είναι να αισθάνονται ότι ανήκουν σε μια ομάδα. Οι διαδικτυακές πλατφόρμες τους προσφέρουν αυτή την επιβεβαίωση με σχόλια, likes, κοινοποιήσεις και την αμεσότητα στη σύνδεση, ανεξαρτήτως ώρας ή ημέρας. Ταυτόχρονα, ενισχύεται το κέντρο ανταμοιβής του εγκεφάλου τους μέσα από αυτή την αλληλεπίδραση, καθώς οι ειδοποιήσεις λειτουργούν ως μικρές, επαναλαμβανόμενες δόσεις επιβράβευσης. Επιπλέον, ήδη από την προεφηβεία προκύπτει η ανάγκη διαμόρφωσης κοινωνικής και προσωπικής ταυτότητας. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιτρέπουν τον πειραματισμό με τους ρόλους, την εικόνα, τη σύγκριση και την ευκαιρία να συνδεθούν με άτομα που μοιράζονται κοινά ενδιαφέροντα και απόψεις χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς. Παράλληλα, οι έφηβοι θέλουν να αισθάνονται ότι έχουν τον χώρο τους, έξω από τη σφαίρα ελέγχου των γονέων. Αυτή η ανάγκη για ανεξαρτησία και αυτονομία πολύ συχνά καλύπτεται μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα. Αυτό βέβαια ενέχει και πολλούς κινδύνους, καθώς ούτε οι γονείς ούτε τα παιδιά μπορούν να γνωρίζουν με ασφάλεια ποιος κρύβεται πίσω από μία οθόνη». Οι σημαντικές μεταβολές στη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου στην ηλικία 10-12 ετών Σύμφωνα με την ίδια, στην ηλικία περίπου των 10-12 ετών παρατηρούνται σημαντικές μεταβολές στη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου, οι οποίες συνδέονται με αυξημένη επιθυμία για κοινωνική επιβράβευση. Στο πλαίσιο αυτό, τα παιδιά έχουν έντονη ανάγκη για προσοχή και αποδοχή από τους συνομηλίκους τους. Σε αυτό το αναπτυξιακό ορόσημο, συνήθως τα παιδιά αποκτούν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι μικρότεροι ηλικιακά χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι πιο πιθανό να παρουσιάζουν ζητήματα με την εικόνα σώματος, καθώς και να αντιμετωπίζουν διαδικτυακό εκφοβισμό. Τι δείχνουν τα δεδομένα από τις ΗΠΑ Ταυτόχρονα, τα στοιχεία που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα από την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία δείχνουν, όπως μας τα μεταφέρει η Γλυκερία Αποστολοπούλου, ότι το 41% των εφήβων που χρησιμοποιούν τα social media από 5 ώρες και πάνω ημερησίως, περιγράφουν την ψυχική τους υγεία πολύ επιβαρυμένη, ενώ στον αντίποδα μόνο το 21% των εφήβων που τα χρησιμοποιούν λιγότερο από 2 ώρες περιγράφουν με τον ίδιο τρόπο την ψυχική τους υγεία. Τα ποσοστά αυτά παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές και σε άλλες παραμέτρους. Οι έφηβοι που χρησιμοποιούν περισσότερες ώρες τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είχαν αυτοτραματισμούς ή αυτοκτονικές τάσεις σε ποσοστό 10% το τελευταίο έτος, ενώ οι έφηβοι που τα χρησιμοποιούν λιγότερο σε ποσοστό 5%. Από τους εφήβους που χρησιμοποιούν αλόγιστα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, φάνηκε ότι σε ποσοστό 60% είχαν απόμακρη σχέση με τους γονείς τους και ελλιπή επίβλεψη από τους ίδιους. Αυτό μας δείχνει το πόσο σημαντική είναι η σχέση γονέα- παιδιού, καθώς και η επίβλεψη και το ενδιαφέρον των γονέων για το πώς χρησιμοποιεί τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης το παιδί τους. «Δεν είναι όλα μαύρα ή άσπρα, δεν υπάρχει μανιχαϊσμός» Η Γλυκερία Αποστολοπούλου είναι σαφής: «Στόχος μας δεν είναι να εξιδανικεύσουμε ή να δαιμονοποιήσουμε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά να βρούμε τρόπους με τους οποίους θα μπορέσουμε να κρατήσουμε κάποια θετικά αποτελέσματα περιορίζοντας τα αρνητικά. Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες για τη σωστή χρήση των social media περιλαμβάνουν κάποιες προτάσεις ιδιαίτερα βοηθητικές για να βρεθεί αυτή η ισορροπία. Με τη σωστή χρήση τους δημιουργούν ευκαιρίες για την ενίσχυση της κοινωνικής και συναισθηματικής τους υποστήριξη, κάτι αναγκαίο για την υγιή κοινωνικοποίηση των παιδιών. Ωστόσο, είναι απαραίτητη η επιτήρηση των γονέων μέσω της συζήτησης και της ενημέρωσης για την ασφαλή χρήση, καθώς και η παρέμβασή τους εάν αντιληφθούν ότι το παιδί τους εκφοβίζεται/ εκφοβίζει διαδικτυακά ή είναι εκτεθειμένο σε ακατάλληλες εικόνες και περιεχόμενο. Επίσης, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χρειάζεται να είναι συμπληρωματικά στη δια ζώσης επαφή και τη σωματική τους δραστηριότητα και όχι υποκατάστατα. Εάν υπάρχουν σημάδια εθισμού στο διαδίκτυο οι γονείς χρειάζεται να λάβουν δράση ζητώντας τη βοήθεια ειδικών ψυχικής υγείας. Κάποιες από αυτές τις ενδείξεις είναι η αδυναμία τους να βάλουν όρια στον χρόνο που περνάνε στις πλατφόρμες, η επίδραση της χρήσης των social media σε καθημερινές ρουτίνες όπως ο ύπνος, προβλήματα στη σχολική επίδοση ή στο σχολείο λόγω της ενασχόλησης με τα social media». Διαβάστε περισσότερα στο iefimerida.gr