Կենսաբազմազանությունը ոչ միայն մեզ շրջապատող բնության հարստությունն է, այլեւ՝ բոլորիս առօրյա կյանքի հիմքը։ Դրա շնորհիվ է, որ կարող ենք ունենալ մաքուր օդ եւ ջուր, բավարար սնունդ, բերրի հող եւ կլիմայական հավասարակշռություն: Կենսաբազմազանությանը սպառնացող վտանգներն անտեսելը հանգեցնելու է բնական աղետների թվի աճի, սննդային շղթաների խախտման, ջրի եւ պարենի պակասի. մեր մոլորակն այլեւս չի հասցնի վերականգնել այն, ինչը սպառում է մարդը: Ցավոք, այս կանխատեսումներն արդեն ոչ թե ապոկալիպտիկ ֆիլմի սցենարից են, այլ՝ բոլորիս շատ մոտ իրականություն, եթե չսկսենք մեր մոլորակին վերաբերվել առավել հոգատար: Հենց այս մոտեցումը խթանելու եւ կենսաբազմազանության վերաբերյալ ուսանողների իրազեկվածությունը բարձրացնելու նպատակով Հայաստանում ֆրանսիական համալսարանում (ՀՖՀՀ) անցկացվել է «Կենսաբազմազանության որմնանկար» (Fresque de la biodiversité) խորագրով աշխատարանը: Դրա հիմքում ՄԱԿ-ի հովանու ներքո գործող գիտական փորձագետների միջազգային խմբի (IPBES) աշխատանքներն են: Այն ինտերակտիվ է եւ ներառում է ինչպես գիտական, այնպես էլ՝ ստեղծարար եւ քննարկումների, լուծումներ փնտրելու փուլեր: ՀՖՀՀ-ում աշխատարանը վարել է «Կենսաբազմազանության որմնանկար»-ի համակարգող, Ֆրանսիայից ժամանած Արթուր Կարապետյանը: Մեդիամաքսը հետեւել է աշխատարանի ընթացքին, զրուցել ՀՖՀՀ ռեկտոր Սալվա Նակուզիի, Արթուր Կարապետյանի եւ աշխատարանի մասնակիցների հետ: «Փորձելու ենք ստեղծել հնարավորինս «կանաչ» համալսարան» Սալվա Նակուզի, Հայաստանում ֆրանսիական համալսարանի ռեկտոր Այսօր Հայաստանում ֆրանսիական համալսարանի առաջնահերթություններից մեկն ուսանողների շրջանում կենսաբազմազանությանը, շրջակա միջավայրին ու կլիմայի փոփոխություններին առնչվող հարցերի վերաբերյալ իրազեկվածության բարձրացումն է։ Կարծում եմ՝ սա մեր պարտականություններից մեկն է՝ որպես ուսումնական հաստատություն. խոսքը ոչ միայն Հայաստանի, այլեւ՝ ամբողջ մոլորակի ապագայի մասին է: Ցավոք, հայ ուսանողների համար կենսաբազմազանությանը վերաբերող հարցերը հաճախ առաջնային չեն, ինչը պայմանավորված է երկրում առկա մի շարք այլ խնդիրներով: Միեւնույն ժամանակ, նկատում եմ, որ ներգրավվածությունն այս հարցերում քայլ առ քայլ ավելանում է։ Բոլորս տեսնում ենք՝ կլիմայի փոփոխությունն արդեն իրականություն է, վերանում են տեսակները, եւ մենք պարտավոր ենք գիտակցել կենսաբազմազանության կարեւորությունը մարդկանց եւ նրանց բնականոն կյանքի համար: Հենց այս բոլոր գործոնները հաշվի առնելով՝ Հայաստանում ֆրանսիական համալսարանը մշտապես խրախուսում է ուսանողների մասնակցությունը նման միջոցառումներին։ Ինձ համար շատ կարեւոր էր, որ այսօր ՀՖՀՀ-ում անցկացված «Կենսաբազմազանության որմնանկար» աշխատարանն ինտերակտիվ էր, ինչի համար շնորհակալ եմ դրա ստեղծողներին: Մեր համալսարանը մշտապես կարեւորում է աշխատանքի, գործնական առաջադրանքների վրա հիմնված ուսուցումը։ Իհարկե, դեմ չեմ նաեւ գիտաժողովներին, քննարկումներին մենք եւս տարվա ընթացքում կազմակերպել ենք երկուսը, սակայն ցանկանում եմ շեշտը դնել հենց ինտերակտիվ աշխատարանների վրա: Կենսաբազմազանությանը վերաբերող հարցերի նշանակությունը գիտակցելու համար շատ կարեւոր է նաեւ միջավայրը, որում ապրում ես: Երկու տարի առաջ համալսարանում սկսել ենք խրախուսել աղբի տեսակավորումը՝ տեղադրելով համապատասխան աղբամաններ։ Բայց, ընդհանուր առմամբ, մեր ենթակառուցվածքը, ցավոք, դեռ լիովին «չի աջակցում» մեզ: ՀՖՀՀ նոր մասնաշենքում փորձելու ենք ստեղծել հնարավորինս «կանաչ» համալսարան: ««Կենսաբազմազանության որմնանկար» աշխատարանն ունի գիտական հիմք» Արթուր Կարապետյան, «Կենսաբազմազանության որմնանկար» աշխատարանի համակարգող «Կենսաբազմազանության որմնանկար» աշխատարանը ստեղծվել է 2019թ.-ին՝ Ֆրանսիայում: Այն ոգեշնչված է կլիմայական փոփոխություններին նվիրված այլ աշխատարաններից եւ հիմնված ՄԱԿ-ի հովանու ներքո գործող գիտնականների միջազգային զեկույցների վրա: Մասնավորապես, դրա հիմքում Կենսաբազմազանության եւ էկոհամակարգային ծառայությունների միջկառավարական հարթակի (IPBES) զեկույցներն են: Այսպիսով, մեր աշխատարանն ունի ամուր գիտական հենք եւ համագործակցային ձեւաչափ, ինչը մասնակիցներին հնարավորություն է տալիս ներգրավվել թեմայում նույնիսկ առանց նախնական գիտելիքի։ Աշխատանքի ընթացքում՝ քննարկումների, գիտելիքի փոխանակման, մեր աշխատարանի հատուկ քարտերում ներկայացված տեղեկատվության շնորհիվ, մասնակիցները հստակ տեսնում են կենսաբազմազանության կորստին նպաստող տարբեր գործոնների միջեւ կապը, ինչը հնարավորություն է տալիս նրանց փնտրել համակարգային լուծումներ: Այլ կերպ ասած՝ սա «կոլեկտիվ բանականության» վրա հիմնված աշխատարան է: Նախ եւ առաջ մասնակիցների հետ բացահայտում ենք՝ ինչ նյութական եւ ոչ նյութական էկոհամակարգային ծառայություններ է կենսաբազմազանությունը մատուցում մարդկանց: Քննարկում՝ ինչպես է մարդն օգտագործում բնությունը եւ ինչ հետեւանքներ է թողնում կենսաբազմազանության վրա մեր գործունեությունը: Աշխատարանի հաջորդ փուլում մասնակիցներին հնարավորություն է տրվում արտահայտել սեփական մտքերն ու հույզերը նկարների միջոցով: Սա կարեւոր պահ է, գիտակցում, որը կարող է անհանգստություն առաջացնել: Աշխատարանի վերջին փուլում քննարկում ենք եղած իրավիճակը՝ միասին փնտրելով հնարավոր լուծումներ: Ցանկանում ենք, որ աշխատարանը մասնակիցներին ոչ միայն կարեւոր տեղեկատվություն փոխանցի, այլեւ՝ տա որոշակի հույս: «Գլոբալ տաքացման դեմ պայքարը բավարար չէ կենսաբազմազանության պահպանման համար» Արթուր Կարապետյան Այսօր կենսաբազմազանության հիմնական սպառնալիքներն ու մարտահրավերները մի քանիսն են: Կփորձեմ առանձնացնել կարեւորագույն երեքը: Առաջինը բուսականության եւ կենդանական աշխարհի կենսամիջավայրերի կորուստն է։ Մարդիկ անընդհատ ընդլայնում են իրենց տարածքը կամ շահագործում բնական ռեսուրսները՝ ոչնչացնելով էկոհամակարգերը՝ անտառները, ծովային տարածքները կամ լեռները: Այս ամենը հանգեցնում է կենսամիջավայրերի կորստի։ Երկրորդը բնական ռեսուրսների գերշահագործումն է։ Սա որոշ չափով կապված է առաջին կետի հետ. եթե բնությունից վերցնում ենք ավելին, քան այն կարող է վերականգնել, ապա, ինչպես ֆրանսերենում են ասում՝ «կրակում ենք ինքներս մեր ոտքին»: Երրորդ սպառնալիքը գլոբալ տաքացումն է, որը նույնպես հսկայական ազդեցություն ունի կենսաբազմազանության վրա։ Միեւնույն ժամանակ, աշխատարանի ընթացքում եկանք կարեւոր եզրակացության՝ թեեւ գլոբալ տաքացումը լուրջ մարտահրավեր է, այն կենսաբազմազանության կորստի հինգ հիմնական պատճառներից մեկն է միայն: Այսպիսով, եթե քայլեր ձեռնարկենք միայն գլոբալ տաքացման դեմ, սա չի կարող լուրջ դրական ազդեցություն ունենալ կենսաբազմազանության վրա։ Միեւնույն ժամանակ, եթե գործողություններ իրականացնենք կենսաբազմազանության պահպանման ուղղությամբ, դրանք միանշանակ դրական ազդեցություն կունենան նաեւ գլոբալ տաքացումը մեղմելու հարցում: «Լուծումները կարող են գտնել մարդիկ, որոնք դեռեւս լիովին չեն գիտակցում այս խնդիրների կարեւորությունը» Արթուր Կարապետյան Աշխատարանի ավարտին ուսանողներին ասացի, որ գլոբալ տաքացման, կլիմայական փոփոխությունների կամ կենսաբազմազանության կորստի հարցերում լուծումները հաճախ կարող են գալ մարդկանցից, որոնք դեռեւս լիովին չեն գիտակցում այս խնդիրների կարեւորությունը։ Պարզապես, քանի որ այս մարդիկ թվով շատ ավելի են, քան՝ արդեն իրազեկվածները: Այդ պատճառով նման աշխատարանները չափազանց կարեւոր են՝ հասարակության բոլոր շերտերում իրազեկվածությունը բարձրացնելու եւ անհրաժեշտ փոփոխությունները ընդունելի դարձնելու համար։ Դրանք ոգեշնչում են մարդկանց վերանայել սեփական կենսակերպը, ինչպես նաեւ՝ ճնշում գործադրել կառավարությունների եւ ընկերությունների վրա՝ խրախուսելով նրանց որդեգրել մարտահրավերներին համահունչ գործելակերպ։ Հոկտեմբերին Հայաստանում անցկացվելու է COP17-ն ու կարծում եմ՝ սա լավագույն ժամանակն էր աշխատարանն այստեղ կազմակերպելու համար: ՀՖՀՀ-ից բացի, նախատեսում ենք այն անցկացնել նաեւ այլ համալսարաններում եւ ավագ դպրոցներում: Սա կօգնի COP17-ին ընդառաջ բարձրացնել հետաքրքրվածությունն այս կարեւորագույն թեմայի նկատմամբ: Հուսամ՝ այսօրվա մեր մասնակիցները հետագայում կշարունակեն խոսել կենսաբազմազանության հետ կապված հարցերի մասին, բարձրաձայնել եւ տարածել կարեւոր տեղեկատվությունը: Հոկտեմբերին ընդառաջ պետք է ձեւավորվի կենսաբազմազանության հարցերում ակտիվ ներգրավված տեղացիների խումբ, որոնք կկարողանան արդեն ինքնուրույն տարբեր միջոցառումներ եւ աշխատարաններ կազմակերպել ինչպես միջազգային այցելուների, այնպես էլ՝ հայ հասարակության համար։ Հաճելիորեն զարմացած եմ՝ տեսնելով ՀՖՀՀ ուսանողների հետաքրքրվածությունը։ Պարզվեց, որ մասնակիցներից շատերն արդեն բավականին գիտելիք ունեն այս ոլորտում: Ուսանողների խմբերում նկատվում էր իրար լսելու, կարծիքներով կիսվելու մեծ պատրաստակամություն: Կարծում եմ՝ նրանք արդեն իսկ պատրաստ են սկսել կենսաբազմազանության կորստի դեմ պայքարի իրենց ճանապարհը։ Շնորհակալ եմ եւ ուրախ, որ Հայաստանում ֆրանսիական համալսարանը նախաձեռնեց այս աշխատարանի կազմակերպումը: «Կարծում եմ՝ Հայաստանում իրավիճակի փոփոխության համար առաջին հերթին պետք է փոխել վերաբերմունքը խնդրին» Թարխանյան Կատրին, ՀՖՀՀ մարքեթինգի ֆակուլտետի առաջին կուրսի ուսանող, «Կենսաբազմազանության որմնանկար» աշխատարանի մասնակից Այս աշխատարանի մասին իմացել եմ համալսարանից եւ որոշել մասնակցել, քանի որ բնապահպանական հարցերն ինձ շատ են հետաքրքրում: Ցանկանում եմ գաղափարակիցների հետ փնտրել եւ գտնել լուծումներ: Այսօր բնապահպանական թեմաները չեն կարող մղվել երկրորդ պլան, քանի որ դրանք առնչվում են բոլորիս: Մենք ապրում ենք, գործում այս երկրագնդում եւ ամեն օր տեսնում՝ ինչպես է դրա վիճակը վատանում: Կարծում եմ՝ այստեղ մարդու գործոնը չափազանց մեծ է, հաճախ մենք վնասում ենք անգիտակցաբար, օրինակ՝ սպառողական սխալ վարքով, սպառելով շատ ավելի ապրանք, քան մեզ իրականում պետք է: Այսօր կան բազմաթիվ էժան մարքեթփլեյսներ, որոնք հաճախ «ստիպում են» մարդուն ավելորդ գնումներ կատարել: Հետագայում դրանք հիմնականում չեն օգտագործում՝ ավելացնելով մոլորակի աղտոտվածությունը: Ինքս իմ վարքագծում փոխել եմ սա եւ փորձում եմ դրսեւորել զուսպ սպառողական վարք: Գիտակցում եմ ջրի կարեւորությունը մեր կյանքում, քանի որ տեսնում եմ, որ շատ երկրներում արդեն նկատվում է ջրի խիստ պակաս եւ անապատացում: Ուշադրություն եմ դարձնում նաեւ կանաչ տարածքների պահպանությանը: Փորձում եմ պայքարել միջավայրի աղտոտվածության դեմ, հատկապես փոքրիկ երեխաների հետ հաճախ եմ զրուցում՝ բացատրելով, որ դրսում աղբ գցել չի կարելի: Կարծում եմ՝ Հայաստանում իրավիճակի փոփոխության համար առաջին հերթին պետք է փոխել վերաբերմունքը խնդրին, չլինել անտարբեր, արգելել անօրինական որսը, պայքարել օդի աղտոտվածության դեմ, ավելացնել կանաչ տարածքները: Այսօր մեր քաղաքում, ցավոք, ամեն փոքրիկ տեղում նորակառույց է հայտնվում, իսկ ծառ կամ բուսականություն գրեթե չկա: Ինձ շատ դուր եկավ այսօրվա աշխատարանը, քանի որ դրա շուրջ հավաքվել էր ուսանողների խումբ, որոնք հետաքրքրված են այս խնդրով: Յանա Շախրամանյան Լուսանկարները՝ Էմին Արիստակեսյանի