Μια αθόρυβη αλλά βαθιά στρατηγική μετατόπιση βρίσκεται σε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή, την ώρα που η διεθνής κοινότητα αναμένει την έκβαση των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Όπως επισημαίνει ο πρώην Υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Γοάβ Γκάλαντ οι πόλεμοι δεν εξαλείφουν απλώς απειλές, αναδιαμορφώνουν τις ισορροπίες ισχύος. Και όταν μια δύναμη αποδυναμώνεται, κάποια άλλη σπεύδει να καλύψει το κενό. Η παρατεταμένη πίεση στον ιρανικό άξονα έχει ήδη παράξει γεωπολιτικά αποτελέσματα. Το Ιράν εμφανίζεται περιορισμένο, η Χεζμπολάχ έχει υποστεί σοβαρά επιχειρησιακά πλήγματα και το καθεστώς Άσαντ στη Συρία κατέρρευσε έπειτα από περισσότερο από μια δεκαετία πολέμου. Ωστόσο, τα κενά ισχύος στη Μέση Ανατολή σπάνια μένουν ακάλυπτα και η Τουρκία καραδοκεί. The coming weeks will shape the coming decades in the Middle East. ⬇️ — יואב גלנט - Yoav Gallant (@yoavgallant) February 27, 2026 Το Δόγμα της Περιφέρειας και η Ιστορική Ανατροπή Ο Γκάλαντ υπενθυμίζει το «Δόγμα της Περιφέρειας», που διατύπωσε τη δεκαετία του 1950 ο ιδρυτής του Ισραήλ Δαβίδ Μπεν-Γκουριόν. Η στρατηγική αυτή προέβλεπε τη σύναψη συμμαχιών με ισχυρά μη αραβικά κράτη της περιοχής,  την Τουρκία, το προεπαναστατικό Ιράν και την Αιθιοπία, ώστε να εξισορροπηθεί η πίεση από τα αραβικά καθεστώτα. Κατά την περίοδο που ο Γκάλαντ υπηρετούσε ως στρατιωτικός γραμματέας του τότε πρωθυπουργού Αριέλ Σαρόν, η Άγκυρα θεωρούνταν στρατηγικός εταίρος του Ισραήλ και ανερχόμενη δύναμη εντός του ΝΑΤΟ. Η συνεργασία στηριζόταν σε κοινά συμφέροντα και σε μια αμοιβαία καχυποψία έναντι του αραβικού εθνικισμού. Ωστόσο, η Ιρανική Επανάσταση του 1979 και η ανατροπή του Haile Selassie στην Αιθιοπία αποδόμησαν σταδιακά τα θεμέλια αυτής της αρχιτεκτονικής. «Αυτό που παρακολουθούμε σήμερα είναι το τελευταίο κεφάλαιο της κατάρρευσης του δόγματος της περιφέρειας. Η Τουρκία δεν αποτελεί πλέον εταίρο στην περιφέρεια. Τοποθετείται ως κεντρική δύναμη, η οποία βλέπει την αποδυνάμωση του Ιράν όχι ως κοινό στρατηγικό όφελος, αλλά ως ευκαιρία να επεκτείνει τη δική της επιρροή», αναφέρει. Η Τουρκία ως Κεντρική Δύναμη Όπως σημειώνει, με την επιρροή του Ιράν να περιορίζεται, η Τουρκία εμφανίζεται ως ο βασικός διεκδικητής του κενού ισχύος. Η παρουσία της στη Συρία έχει ενταθεί, με τουρκικές δυνάμεις και συμμάχους να ελέγχουν περιοχές στον βορρά και να επεκτείνουν την επιρροή τους προς τη Δαμασκό, σε απόσταση δεκάδων χιλιομέτρων από τα ισραηλινά σύνορα. Παράλληλα, η Άγκυρα διευρύνει το αποτύπωμά της στη Βόρεια και Ανατολική Αφρική, επιδιώκει αυξημένη επιρροή στην Ιερουσαλήμ και εξετάζει ρόλο σε διεθνείς μηχανισμούς σταθεροποίησης στη Γάζα. Στο επικείμενο ΝΑΤΟϊκό πλαίσιο στην Άγκυρα, αναμένεται ,σύμφωνα με τον Γκάλαντ,  ενεργειακή συμφωνία με τις ΗΠΑ που θα μπορούσε να επαναφέρει τη συζήτηση για τα μαχητικά F-35. Σε αντίθεση με το Ιράν, που λειτουργούσε κυρίως μέσω πληρεξουσίων και παραστρατιωτικών δομών, η Τουρκία προβάλλει ισχύ ως θεσμικό κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ, με τη δεύτερη μεγαλύτερη μόνιμη στρατιωτική δύναμη της Συμμαχίας και σημαντική αμυντική βιομηχανία. Σουνιτο-Σιιτική Αντιπαλότητα και Νέα Ισορροπία Η σουνιτο-σιιτική διαίρεση εξακολουθεί να διαμορφώνει στρατηγικές επιλογές και συμμαχίες. Αν ο σιιτικός άξονας συνεχίσει να εξασθενεί, σουνιτικές δυνάμεις θα επιχειρήσουν να καθορίσουν τη «μετά-Ιράν» εποχή. Η Τουρκία, με αυτοκρατορική ιστορική μνήμη και γεωγραφικό βάθος, διαθέτει την κλίμακα και τις φιλοδοξίες για να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο. Μεταξύ Ανταγωνισμού και Επαναπροσέγγισης Παρά τις εντάσεις των τελευταίων ετών, οι δεσμοί Ισραήλ–Τουρκίας δεν έχουν αποκοπεί πλήρως. Ο Γκάλαντ υπενθυμίζει ότι μετά τον καταστροφικό σεισμό του 2023, το Ισραήλ απέστειλε μία από τις μεγαλύτερες και αποτελεσματικότερες αποστολές διάσωσης. Η πρόκληση, κατά τον ίδιο, δεν είναι η αναχαίτιση της Τουρκίας, αλλά η διοχέτευση της αυξανόμενης επιρροής της προς κατευθύνσεις που δεν θα παράγουν νέα μέτωπα τριβής. «Η εμπλοκή πρέπει να συνοδεύεται από σαφήνεια. Εκεί όπου οι φιλοδοξίες της Τουρκίας παραμένουν μακριά από τα σύνορα του Ισραήλ, αποτελούν κυρίαρχη υπόθεσή της. Όταν όμως δυνάμεις που στηρίζονται από την Τουρκία επιχειρούν στα σύνορα του Ισραήλ, τα δεδομένα αλλάζουν. Το Ισραήλ θα προστατεύσει τα εθνικά του συμφέροντα ασφαλείας χωρίς καμία αμφισημία.» Το Νέο Ταμπλό Ισχύος «Η αποδυνάμωση του Ιράν αποτελεί ένα σημαντικό επίτευγμα. Ωστόσο, η δομή που θα το αντικαταστήσει θα καθορίσει την επόμενη γενιά της περιφερειακής τάξης πραγμάτων. Η Τουρκία ήδη τοποθετείται στο επίκεντρο αυτής της νέας αρχιτεκτονικής, διαθέτοντας τη στρατιωτική ισχύ, το θεσμικό αποτύπωμα και τη φιλοδοξία να διαμορφώσει όσα θα ακολουθήσουν. Δύο διαφορετικές προκλήσεις απαιτούν δύο διαφορετικές απαντήσεις. Απέναντι στο Ιράν, ο ελεύθερος κόσμος οφείλει να δράσει αποφασιστικά και χωρίς καθυστέρηση, ώστε να εξουδετερώσει τις εναπομείνασες πυρηνικές και πυραυλικές του δυνατότητες όσο το παράθυρο ευκαιρίας παραμένει ανοιχτό. Απέναντι στην Τουρκία, το ζητούμενο είναι διαφορετικό: να διοχετευθεί η αυξανόμενη δραστηριότητά της σε κατευθύνσεις που θα είναι παραγωγικές για τη Μέση Ανατολή, αντί να παγιωθεί ως μια νέα εστία τριβής. Οι επιλογές που θα γίνουν τις επόμενες εβδομάδες θα καθορίσουν εάν η μετα-ιρανική Μέση Ανατολή θα είναι πιο σταθερή ή απλώς διαφορετικά επικίνδυνη. Όσοι περιμένουν να παγιωθεί η νέα τάξη πριν αντιδράσουν, θα διαπιστώσουν ότι δεν τη διαμορφώνουν πλέον, ζουν μέσα σε αυτήν», αναφέρει. Διαβάστε επίσης: Ιράν: Aύξηση αεροσκαφών ΗΠΑ σε βάση Σ. Αραβίας εν μέσω κλιμάκωσης (ΦΩΤΟ)