در دنیای امروز، هوش مصنوعی به‌عنوان یکی از کلیدی‌ترین فناوری‌های تحول‌آفرین، وابستگی عمیقی به دسترسی آزاد به اینترنت و زیرساخت‌های جهانی دارد. فیلترینگ اینترنت در ایران تنها یکی از موانع توسعه این فناوری به شمار می‌رود؛ چالش اصلی، تحریم‌های خارجی از سوی شرکت‌های تولیدکننده تجهیزات سخت‌افزاری مانند NVIDIA و ارائه‌دهندگان زیرساخت‌های ابری نظیر Amazon AWS، Google Cloud و Microsoft Azure است. دکتر علی غفرانی-پژوهشگر و مشاور پروژه‌های صنعتی هوش مصنوعی: در دنیای امروز، هوش مصنوعی به‌عنوان یکی از کلیدی‌ترین فناوری‌های تحول‌آفرین، وابستگی عمیقی به دسترسی آزاد به اینترنت و زیرساخت‌های جهانی دارد. فیلترینگ اینترنت در ایران تنها یکی از موانع توسعه این فناوری به شمار می‌رود؛ چالش اصلی، تحریم‌های خارجی از سوی شرکت‌های تولیدکننده تجهیزات سخت‌افزاری مانند NVIDIA و ارائه‌دهندگان زیرساخت‌های ابری نظیر  Amazon AWS، Google Cloud و Microsoft Azure است. این تحریم‌ها نه‌تنها دسترسی به ابزارهای پیشرفته را محدود می‌کنند، بلکه هزینه‌های هنگفتی را بر اکوسیستم فناوری ایران تحمیل کرده‌اند. این مقاله به بررسی چگونگی تأثیر وابستگی توسعه سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی به داده‌های باز و اینترنت آزاد، تجربیات جهانی، هزینه‌های واقعی و راهکارهای عملی می‌پردازد. در‌حالی‌که فیلترینگ داخلی مشکلات جانبی ایجاد می‌کند، تأکید بر این است که موانع اصلی ریشه در محدودیت‌های خارجی دارند و تمرکز بر آنها می‌تواند مسیر توسعه را هموار کند. پیش از ورود به جزئیات، شایان ذکر است که در حوزه سخت‌افزارهای مورد نیاز برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی، دست برتر کاملا در اختیار آمریکاست. شرکت‌هایی مانند NVIDIA با سلطه بر بازار پردازنده‌های گرافیکی (GPU) مانند A100 و H100، عملا کل زنجیره تأمین جهانی را کنترل می‌کنند. چین هرچند در فناوری‌های لبه‌ای هوش مصنوعی و مدل‌سازی نرم‌افزاری به پیشرفت‌های چشمگیر و خیره‌کننده‌ای دست یافته، اما همچنان در تولید سخت‌افزارهای پیشرفته فاصله درخور توجهی با آمریکا دارد. این شکاف، توسعه کشورها را به‌شدت وابسته به واردات یا بومی‌سازی کرده و ایران را در موقعیتی دشوار قرار داده است. علاوه‌بر‌این، فیلتر‌بودن پلتفرم‌های ویدئویی نظیر یوتیوب -که به‌مثابه دانشگاه اینترنت عمل می‌کنند- آموزش عمومی و دسترسی متخصصان به منابع آموزشی رایگان را بیش‌ از ‌پیش تحت تأثیر قرار می‌دهد و مانع تربیت نیروی انسانی متخصص می‌شود. استعدادهای ناب ایرانی‌ که در دانشگاه‌های برتر جهان سابقه درخشانی دارند، در صورت رفع موانع پرداختی و دسترسی‌ می‌توانند مانند هند، درآمدزایی دلاری عظیمی ایجاد کنند. ریموت برای شرکت‌های جهانی، جایگزینی برای درآمدهای نفتی و منبع ارزی پایدار برای دولت و متخصصان فراهم می‌آورد.