انحلال مطالبات نسلی

در روزهای اعتراضی، مطالبه اکثریت جامعه روشن‌کردن یا روشن‌شدن نسبت افراد با فجایع و رویدادها و موضع‌گیری است، نه تحلیل؛ اما جز با تحلیل علمی و درست نمی‌توان درباره رویدادها به‌درستی سخن گفت. اغلب بدون تحلیل درست، برخی از کارها موجه جلوه می‌کند یا برخی کنش‌ها غافلگیرمان می‌کند. در روزهای اعتراضی، مطالبه اکثریت جامعه روشن‌کردن یا روشن‌شدن نسبت افراد با فجایع و رویدادها و موضع‌گیری است، نه تحلیل؛ اما جز با تحلیل علمی و درست نمی‌توان درباره رویدادها به‌درستی سخن گفت. اغلب بدون تحلیل درست، برخی از کارها موجه جلوه می‌کند یا برخی کنش‌ها غافلگیرمان می‌کند. «زیستن با فلسفه دلقک‌ها: تأملی بر دگرگونی معرفت‌شناختی نوجوانان ایران با تأکید بر دهه‌هشتادی‌ها» نام کتابی است نوشته علی‌اصغر سیدآبادی که نشر اگر آن را در 272 صفحه منتشر کرده است. این کتاب حاصل پژوهشی است با همکاری مؤسسه رحمان، ذیل مجموعه پژوهش‌هایی درباره اعتراضات 1401. نویسنده نوشتن این کتاب را از سال ۱۴۰۱ شروع کرده و تا 1403 طول کشیده است. کتاب دو بخش دارد. در بخش اول کتاب با ارجاع به مطالعات بین‌المللی درباره مرزهای نوجوانی بحث شده. همچنین با بررسی عنوان پایان‌نامه‌ها و کتاب‌های منتشرشده در ایران درباره نوجوانان به نقد نگاه دانشگاه در ایران به نوجوان و نوجوانی پرداخته‌ شده و گزارشی از مطالعات نسلی و کتاب‌ها و پژوهش‌های مهم ارائه شده است. در بخش دوم با استناد به گفت‌وگو با 250 نوجوان دختر و پسر در شهرها و روستاهای مختلف ایران و داده‌های معتبر پیمایش‌های ملی درباره نگاه نوجوانان به خودشان، خانواده، دین، ایران، سیاست، سلبرتی‌ها، رسانه و کنش‌های داوطلبانه، مطالبی نوشته شده است. اهمیت کتاب در این است که ما داده معتبر و قابل اعتنای ملی درباره نوجوانان نداریم. تقریبا جمعیت آماری همه پیمایش‌های ملی (جز موارد معدود) افراد بالای ۱۵ و گاه بالای ۱۸ سال است و در آن دسته از پیمایش‌ها که افراد ۱۵ساله هم مورد پرسش قرار می‌گیرند، برش نوجوانانه این پیمایش‌ها به‌ندرت استخراج و تحلیل می‌شوند. عنوان کتاب برگرفته از مقاله‌ای است از لشک کولاکوفسکی که فلسفه دلقک‌ها و فلسفه کاهن‌ها را دو فلسفه عمده می‌داند و معتقد است فلسفه کاهن‌ها، فلسفه حفظ وضع موجود یا نظم موجود یا سنت موجود است و برایش بنیادهای محکمی وجود دارد که می‌خواهد از آن‌ حفاظت کند، ولی فلسفه دلقک‌ها زیروروکننده بوده و علیه این نظم است. به نظر نویسنده حتی کسانی که با فلسفه کاهن‌ها زندگی می‌کنند، به نگاه انتقادی کسانی که با فلسفه دلقک‌ها زندگی می‌کنند، نیازمندند. آن اصلاح‌کننده این است؛ شیوه زندگی‌اش آینه‌ای است روبه‌روی ما تا در خودمان بازنگری کنیم. شیوه زندگی آنها مدام به ما یادآوری می‌کند که آنچه به آن چسبیده‌اید و خیال می‌کنید بنای مستحکمی است، الزاما خیلی محکم نیست یا خیلی چسبیدنی نیست یا اگر چسبیدنی هم هست، برای خودتان خوب است و باید بگذارید ما هم بنای خودمان را برپا کنیم. نویسنده می‌گوید: اگر نوشتن کتاب و گفت‌وگو با آنان به درازا می‌کشید، حتما فصلی درباره حضور نوجوانان در اعتراضات اخیر به آن می‌افزود. آنچه در پی می‌آید، همین فصل است که در قالب مقاله‌ای جداگانه ارائه کرده است. دگرگونی معرفت‌شناختی دهه‌هشتادی‌ها