Vrasja e Ajatollah Ali Khameneit në sulmet ajrore SHBA-Izrael e ka vënë Teheranin në një udhëkryq të rëndësishëm, ndërsa establishmenti qeverisës kërkon të zgjedhë pasardhësin e udhëheqësit suprem të ndjerë. Disa udhëheqës të lartë pranë Khameneit u vranë gjithashtu në sulm, përfshirë këshilltarin e tij të lartë të sigurisë Ali Shamkhani dhe komandantin e përgjithshëm të Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), Mohammad Pakpour. Teherani të dielën shënjestroi më shumë vende në vendet e Gjirit në shenjë hakmarrjeje, ndërsa u zotua të hakmerrej për vrasjen e Khameneit. Ndërkohë, Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka paralajmëruar kundër sulmeve hakmarrëse dhe ka sugjeruar se sulmet ndaj Iranit do të vazhdojnë. Sulmet SHBA-Izrael u nisën të shtunën, pavarësisht disa raundeve të angazhimit diplomatik me Teheranin që rritën shpresat për një marrëveshje mbi programin e tij bërthamor, transmeton Telegrafi. Vrasja e Khameneit, i cili mori pushtetin në vitin 1989, e ka lënë udhëheqjen e lartë të Iranit të përgatitet për transferimin e pushtetit në një kohë kur SHBA-të, fuqia më e fortë ushtarake në botë, janë zotuar të çmontojnë strukturën qeverisëse të krijuar pas revolucionit të Iranit në vitin 1979. Pra, kush do të jetë udhëheqësi suprem i ardhshëm i Iranit? Dhe si do të zgjidhet ai? Si zgjidhet udhëheqësi suprem? Udhëheqësi suprem i Iranit zgjidhet nga Asambleja e Ekspertëve, një organ klerikal prej 88 anëtarësh i zgjedhur nga publiku çdo tetë vjet. Kandidatët që kandidojnë për Asamble duhet së pari të verifikohen dhe miratohen nga Këshilli i Rojës, një organ mbikëqyrës i fuqishëm, anëtarët e të cilit emërohen pjesërisht nga vetë udhëheqësi suprem. Kur pozicioni mbetet vakant, për shkak të vdekjes ose dorëheqjes, Asambleja e Ekspertëve mblidhet për të zgjedhur një pasardhës. Një shumicë e thjeshtë është e mjaftueshme për të emëruar udhëheqësin e ri suprem. Sipas kushtetutës së Iranit, kandidati duhet të jetë një jurist i lartë me njohuri të thella të jurisprudencës në Islamin Shiit, si dhe cilësi të tilla si gjykimi politik, guximi dhe aftësia administrative. Më parë, kishte pasur vetëm një transferim tjetër pushteti në zyrën e udhëheqësit suprem të Iranit, kur Ajatollah i Madh Ruhollah Khomeini, udhëheqësi i Revolucionit Islamik, vdiq në moshën 86 vjeç në vitin 1989. Çfarë ndodh në Iran gjatë një vakumi udhëheqës? Neni 111 i kushtetutës së Iranit urdhëron që një këshill i përkohshëm të merret me detyrat derisa të zgjidhet një udhëheqës i ri suprem. Ky këshill do të përfshijë Presidentin Masoud Pezeshkian, kryetarin e Gjykatës së Lartë, Gholam-Hossein Mohseni-Ejei dhe një klerik nga Këshilli i Rojës, sipas mediave iraniane. Ajatollah Alireza Arafi nga Këshilli i Rojës, 67 vjeç, u emërua të dielën në këshillin e përkohshëm prej tre anëtarësh. Ata do ta udhëheqin vendin derisa asambleja të zgjedhë zyrtarisht udhëheqësin e ri suprem. Shefi i sigurisë së Iranit dhe një njeri i ngushtë i besuar i të ndjerit Khamenei, Ali Larijani, tha të dielën se procesi i tranzicionit është në proces. Luciano Zaccara, një profesor i asociuar kërkimor në politikën e Gjirit në Universitetin e Katarit, i tha Al Jazeera se sistemi politik i Iranit është përgatitur për situatën aktuale, duke e ditur se vrasja e Khameneit ishte një mundësi reale. "Trump dëshiron të arrijë marrëveshjen më të mirë të mundshme, por metoda që po përdor për të arritur atë marrëveshje është të asgjësojë ose shkatërrojë sa më shumë që të mundet", tha Zaccara. “Kjo është mënyra për të imponuar kushte, jo për të negociuar asgjë. Trump dëshiron një dorëzim të regjimit, jo një ndryshim”, shtoi ai. Për të shmangur një boshllëk pushteti, Khamenei mbajti gati zëvendësimet për të gjithë zyrtarët e eliminuar në muajt e fundit dhe u sigurua që të krijonte një strukturë, tha Zaccara për Al Jazeera. “Strukturat mbeten, linja e pushtetit [dhe] linja e komandës mbeten në vend”, tha ai. Kush është udhëheqësi suprem i Iranit? Udhëheqësi suprem është pozicioni më i lartë në hierarkinë politike dhe fetare të Republikës Islamike sipas sistemit velayat-e faqih - parimi i kujdestarisë së juristit islamik. Mojtaba Khamenei Djali i dytë i Khameneit, Mojtaba Khamenei, është ndër pretendentët kryesorë për të pasuar të atin si udhëheqësi suprem i ardhshëm. Ai njihet për ndikim të konsiderueshëm midis administratorëve dhe IRGC-së, organit më të fuqishëm ushtarak. Megjithatë, prejardhja e Khameneit është gjithashtu ndër pengesat më të mëdha me të cilat ai përballet. Ai thuhet se ishte kundër trashëgimisë nga babai në bir. Kjo nuk shihet me sy të mirë në Iran, veçanërisht pasi monarkia e Shah Mohammad Reza Pahlavi, e mbështetur nga SHBA-të, u rrëzua në vitin 1979. Alireza Arafi Arafi, një klerik 67-vjeçar, është një figurë me ndikim në establishmentin fetar të Republikës Islamike, por jo një aktor politik i pranuar gjerësisht. Ai shërben si zëvendëskryetar i Asamblesë së Ekspertëve, organi përgjegjës për mbikëqyrjen e përzgjedhjes së udhëheqësit suprem, dhe ka qenë anëtar i Këshillit të Gardianëve, i cili shqyrton kandidatët zgjedhorë dhe ligjet e miratuara nga parlamenti. Arafi u emërua anëtar jurist i Këshillit të Lidershipit të Iranit, organi i ngarkuar me përmbushjen e rolit të udhëheqësit suprem derisa Asambleja e Ekspertëve të zgjedhë një udhëheqës të ri, raportuan mediat shtetërore të Iranit të dielën. Ai është gjithashtu udhëheqësi i lutjes së së premtes në Qom - qendra më e rëndësishme fetare e Iranit - dhe drejton sistemin e seminareve të vendit, duke mbikëqyrur arsimin klerikal në të gjithë vendin. Mohammad Mehdi Mirbagheri Mirbagheri është një zë klerikal ultra i ashpër në institucion dhe anëtar i Asamblesë së Ekspertëve. Ai është i njohur gjerësisht për pikëpamjen e tij botërore kritike ndaj Perëndimit - dhe aktualisht drejton Akademinë e Shkencave Islamike në qytetin verior të Qom. Gholam-Hossein Mohseni-Ejei Mohseni-Ejei është një klerik i lartë iranian dhe aktualisht drejton gjyqësorin e Republikës Islamike, i emëruar në këtë rol në korrik 2021 nga i ndjeri Khamenei. Ai më parë shërbeu si ministër i inteligjencës nga viti 2005 deri në vitin 2009 dhe më vonë si prokuror i përgjithshëm dhe zëvendëskryetar i parë i drejtësisë. Ai konsiderohet si një figurë e linjës së ashpër e lidhur me krahun konservator të regjimit. Hassan Khomeini Khomeini, 54 vjeç, është ndër emrat më të diskutuar në bisedimet për trashëgiminë e udhëheqësit të ardhshëm suprem. Ai është nipi i Ajatollah Ruhollah Khomeini, themeluesit të Republikës Islamike, dhe gjithashtu kujdestari i mauzoleut të gjyshit të tij në Teheran. Ndërsa nuk ka mbajtur një post publik, Khomeini është një figurë reformiste e njohur për pikëpamjet e tij mjaft të moderuara mbi jetën dhe politikat publike. Ai u përpoq të kandidonte për Asamblenë e Ekspertëve në vitin 2016, por këshilli i verifikimit e skualifikoi. /Telegrafi/