KÜRT MEDRESELERİ VE ÂLİMLERİ-12

Şeyh Mahmûd’un oğlu olan Şeyh Cüneyd, miladî 1911 yılında Zokayd köyünde dünyaya gelmiştir. Kuran-ı Kerim’i okuduktan sonra Zokayd Medresesi’nde ilim tahsil etmeye başlamış ve Şeyh Mahmud Zokaydî’nin talebesi Molla Ali’den belli bir süre ders almıştır. Daha sonra uzun bir müddet babasının yanındaki tahsilinden sonra kendisinden ilim icazetini almıştır. İcazet aldıktan sonra Zokayd Medresesi’nde ders veren Şeyh Cüneyd, ilmi derinliği ve araştırmacı kişiliği ile tüm bölgede meşhur olur. Şeyh Mahmûd Zokaydî’nin en âlim oğlu olan Şeyh Cüneyd, dedesi Molla Halil Siirdî’nin ve babası Şeyh Mahmûd’un eserlerinin çoğunu elyazması olarak yazarak bu eserlerin kaybolmasını önlemiştir. Aynı zamanda iyi bir hattat olan Şeyh Cüneyd, medresede okutulan akli ve nakli tüm kitapların üzerine talikâtlar yazarak kendisinden sonraki müderrislerin işini kolaylaştırmıştır. Şeyh Cüneyd, Zokayd Medresesi’nde birçok talebeye ders vererek onları yetiştirmiş ve ilmin geniş bir alana yayılmasını sağlamıştır. Kendilerine ilim icazeti verdiği talebeleri şunlardır: Şeyh Fudayl                           (Kardeşi) Şeyh Mazhar                          (Abisinin oğlu) Şeyh Selim                             (Kardeşinin oğlu) Seyyid Ömer                          (Tosunbağlı) Molla Musa                            (Vanlı) Molla Sadık                            (Beykentli) Molla Hüseyin                                   (Gulpikli) Molla Ali                                (Aynili) Şeyh Cüneyd’in yanında uzun süre ders alıp icazet almayanlar da şunlardır: Şeyh Selahaddîn                    (Kardeşi) Şeyh Yahya                            (Kardeşi) Molla Zeki                              (Abisinin oğlu) Molla Behcet Özerdem                      (Azadesi) M. Halil Gönenç                    (Eski müftülerden) Molla Feyyaz                         (Eski Malatya müftüsü) Molla Haydar Hatipoğlu        (Eski Siirt müftüsü) M. Said Ergin                         (Eski Silvan müftüsü) Molla Tayfur                          (Diyarbakır) Seyyid Ahmed                                   (Melefli) Molla Muhammed                  (Arınclı) Şeyh Hasip Eren Molla Mahfuz Molla Havî                             (Bu zat benim de medrese hocamdır/Kadri) Tasavvufî yönü de olan Şeyh Cüneyd, ilk olarak babası Şeyh Mahmûd’un yanında amel etmeye başlamış, babasını vefat edince Oxînli Şeyh Alaeddîn’in (ö.1949) yanında ameline devam etmiştir. Onun da vefat etmesi üzerine, 1951 yılında Suriye’de ikamet eden Şeyh Mahmûd Karakoyi’nin yanında iki yıl daha amel ederek kendisinden iznini almıştır. Şeyh Cüneyd, kendi döneminin önde gelen âlimleri ve mutasavvıfları arasında olmasının yanı sıra güzel hat yeteneği ile de temayüz etmiştir. Nitekim o, dördüncü kuşaktan dedesi Molla Halil ile babası Şeyh Mahmûd’un eserlerinin çoğunu istinsah etmiştir. Ayrıca medresede okutulan eserlere de pek çok haşiye yazarak müderrislerin işini kolaylaştırmıştır. Şeyh Cüneyd, 11 Haziran 1963 tarihinde 53 yaşında iken Zokayd’de vefat etmiş ve babasının yanında defnedilmiştir. Vefatı üzerine kardeşi Şeyh Selahaddîn ve yeğeni Şeyh Mazhar birer mersiye yazarak hüzünlerini dile getirmişlerdir “Usulu’l-‘Akaid” Haşiyesi: Şeyh Cüneyd’in 73 fırkaya dair tasnifini içeren bu haşiyesi Molla Halil’in “Usulu’l-Akaid” adlı eseri üzerine yazılmıştır. Tam adı “Tesîsu Kavâ‘idi’l-‘Akâid alâ men Senehe min Ehli’z-Zâhir ve’l-Bâtın mine’l-‘Avâ‘id” olan bu eser, Kelam ilmine dair bir çalışmadır. O bu bağlamda 73 fırka hadisine de atıfta bulunarak, İslam tarihi boyunca ortaya çıkan fırkaları 73’lü bir tasnife tabi tutmaktadır. Bu fırkalardan birisi Fırka-i Naciye’dir; geriye kalan 72 fırka ise yedi ana fırkanın alt kollarıdır. Söz konusu yedi ana fırka ise Mutezile, Şia, Havaric, Mürcie, Neccâriyye, Cebriyye, Müşebbihe’dir. Mutezile yirmi iki veya on iki fırka, Şia yirmi iki fırka, Hariciler yedi veya on beş fırka, Mürcie beş fırka, Neccâriyye üç fırka, Cebriye iki fırka, Müşebbihe ise üç fırkadır. Şiir Mecmuası Derlemesi:  Şeyh Cüneyd’in derlediği bu mecmua ile ilgili tanıtıcı bir makale yazan akademisyen ve yazar Abdurrahman Adak bu konuda şunları söylemektedir: Bu mecmua meşhur Kürt, Arap, Fars ve Türk şairlerin en güzel şiirlerinden seçmelerin yapıldığı çok dilli bir “berceste” niteliğindedir. Dolayısıyla bu mecmuayı okuyan kişi çok yüksek edebî bir zevki tatma şansını yakalayacaktır. Mecmua bu yönüyle dört dilde şiir okuyabilen yüksek kültürlü bir kitleye hitap etmektedir. Bu seçme şiirlerden bazılarının kolay kolay başka yerlerde bulunmayışı bu mecmuanın önemini daha da artırmaktadır. Örneğin Mela-yi Cizîrî’nin üç gazeline Ahmed isimli bir şair tarafında ayrı ayrı yapılan tahmîsler bu kabildendir. Yine Şeyh Cüneyd’in de büyük atası olan Molla Halil Siirdî’nin (Halil Şevkî) Mecmuada yer alan Kürtçe ve Arapça şiirleri şu ana kadar edebiyat dünyasında hiç bilinmeyen şiirlerdir. Cumhuriyetin kuruluş döneminde Siirt mebusluğu yapan Halil Hulkî Bey’in mecmuada yer alan Arapça şiirleri de bu meyanda zikredilebilir. Dolayısıyla mecmua Siirt’in iki Halil’inin; Halil Şevkî ve Halil Hulkî’nin şiirleri açısından büyük bir önemi haizdir. Bu mecmuada Kürtçe, Arapça, Farsça ve Türkçe olmak üzere dört dilde yazılmış toplam 129 şiir yer almaktadır. Bu şiirlerin dillere göre dağılımı şöyledir: Kürtçe             59 Arapça            48 Farsça             20 Türkçe             02 Bunların dışında Ahmed-i Hanî’nin Arapça, Farsça, Türkçe ve Kürtçe; Şeyh Abdulvehhab’ın da Arapça ve Farsça’dan oluşan mülemma tarzındaki birer şiiri; ayrıca şairi belli olmayan Arapça ve Kürtçe yazılmış bir diğer şiir yer almaktadır. Bunlarla birlikte mecmuadaki toplam şiir sayısı 132’ye çıkmaktadır. Mecmuada yer alan Kürt şairleri ve Kürtçe şiirleri şöyledir: Şair                                               Şiir Sayısı Feqîyê Teyran                                    2 Ehmedê Xanî                                     8 Melayê Bateyî                                    3 Mela Xelîlê Sêrtî                                4 Şeyh Abdülkadir Hezanî                    5 Seyyid Alî Findikî                             1 Mela Şems                                         1 Seyyid Abdulkadir Berzencî              1 Mela Ali Dereşî                                  1 Mahmûd                                             1 Muhammed İsa                                  2 Mela İbrahîm Çokreşî                        3 Mela Halîl                                          1 Mela İsmaîl Milhaî                             1 Mela Reşîd Comanî                           11 Hacî                                                    1 Ahmed                                               3 Muhtelif                                             12 Not PROF DR KADRİ YILDIRM KÜRT MEDRESELERİ VE ÂLİMLERİ KİTABINDADA  ALINMIŞ.