Sálfræðingur segir mörg dæmi um að ungt einhverft fólk verði öryrkjar eftir að hafa verið meinað um geðheilbrigðisþjónustu. Móðir einhverfs kvárs segir álagið á foreldra mikið - dæmi séu um að þeir íhugi að taka eigið líf. Það hefur þrengt að þessum hópi Ásdís Bergþórsdóttir sálfræðingur og einhverfusérfræðingur er einn af fáum sálfræðingum hér á landi sem sérhæfa sig í einhverfu og árs biðlisti er eftir meðferð hjá henni. „Það hefur þrengt að þessum hópi. Krafa samfélagsins um að hann falli í alla kassa - skólakassann, bara alla þessa kassa sem stofnanir búa til - hún hefur aukist,“ segir Ásdís. Fjallað var um málefni einhverfra í Kveik í gær. Þar kom meðal annars fram að einhverft fólk lendir ítrekað á veggjum í geðheilbrigðisþjónustunni og það kemur ekki síst niður á ungmennum sem Ásdís segir að flosni upp úr námi og endi ein heima. „Þau hætta í skóla, ef þau komast í vinnu þá flosnar margt af unga fólkinu upp. Og enda í rauninni ein heima.“ Vandræði og vítahringur Bur Unnar Bráar er einhverft og hefur haft takmarkað aðgengi að geðheilbrigðisþjónustu. „Við lendum í ákveðnum vandræðum og vítahring heima að barnið mitt var eitt af þessum börnum sem lokaði sig af svolítið inni. Átti erfitt með að fást við venjulega daginn,“ segir Unnur Brá. „Okkur var vísað í að leita þjónustu hjá geðheilbrigðisteymið hjá heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins en okkur var vísað þar frá vegna þess að Eden var með einhverfugreiningu.“ Var Eden synjað um þjónustu hjá geðheilbrigðisteymi heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins á þeim forsendum að hán væri einhverft? „Já.“ Segir að það sé dýrt að gera ekki betur Að mati Ásdísar er dýrt að bæta ekki þjónustuna sem fyrst. „Kostnaðurinn við ástandið eins og það er hlýtur að hlaupa á mörg hundruð milljónum á ári. Ef ekki meira. Því ef þessum hópi er ekki mætt þar sem hann er, þá endar hann á örorku.“ Þekkir þú mörg dæmi um að fólk fari á örorku, detti út af vinnumarkaði, vegna þess að það fær ekki aðstoð sem skyldi? Fólk sem er einhverft? „Svarið er hiklaust já. Mýmörg. Það er bara venjulegt í mínu starfi.“ Fólk í geðrofi fékk ekki aðstoð Og þetta takmarkaða aðgengi á ýmsar birtingarmyndir. „Ég hef fengið til mín fólk sem hefur verið í virku geðrofi - ekki þó það alvarlegu að það væri hægt að leggja það inn,“ segir Ásdís. Og ég hef þurft að sinna eftirfylgd með þetta, athuga með geðrofseinkenni og annað slíkt. Sú manneskja fékk ekki inni hjá geðheilsuteymi þannig að þjónusta við hana var á mínum vegum. Svo held ég að heimilislæknir hafi átt að sjá um lyfjagjöf.“ Afhverju fékk hún ekki þjónustu hjá geðheilsuteymi? „Hún var einhverf.“ Hópur sem er erfitt að þjónusta „Auðvitað er þetta hópur sem er erfitt að þjónusta,“ segir Unnur Brá. „En það er ekki hægt að þjónusta hann ef þú skilur hann ekki, vilt ekki skilja hann og viðurkennir heldur ekki að hann sé til eða að einhver sé að neita honum um þjónustu, sem mér finnst svolítið vera að gera núna.“ „Vonin hjá þessum börnum og aðstandendum þeirra er að börnin geti blómstrað, spjarað sig úti í stóra heiminum og eignast kannski fjölskyldu og íbúð. En það er lítil von til að það gerist ef þú kemst ekki framúr á morgnana,“ segir Unnur Brá. Hafa íhugað að taka eigið líf Er mikið álag á foreldra? „Já, það er mikið álag á foreldra. Mjög mikið.“ Veistu um foreldra sem hafa farið á örorku eða út af vinnumarkaði vegna þessa? „Já, ég veit um foreldra sem hafa gert það og ég veit líka um foreldra sem hafa íhugað að taka eigið líf út af því að álagið er svo mikið að þau standa ekki undir því.“ Sálfræðingur hefur þurft að sinna einhverfu fólki í geðrofi því enginn annar vildi taka við þeim. Móðir segir barni sínu hafa verið neitað um geðheilbrigðisþjónustu vegna einhverfunnar.