Hátt í fjórðungur starfsfólks Reykjavíkurborgar varð fyrir kynþátta- og menningarfordómum á síðustu 12 mánuðum og hátt í fjörutíu prósent urðu vitni að slíkri hegðun. Þetta er meðal niðurstaðna úttektar á kynþátta- og menningarfordómum og birtingarmyndum þeirra innan stofnana Reykjavíkurborgar, sem unnin var af borginni í samstarfi við Semu Erlu Serdaroglu, aðjúnkt á Menntavísindasviði Háskóla Íslands. Aðeins rúmlega helmingur svarenda vissi hvernig ætti að tilkynna slíka hegðun. Lagt er til að borgin vinni aðgerðaráætlun í málaflokknum. Um úttektina Rafræn könnun um kynþátta- og menningarfordóma var framkvæmd af mannréttindaskrifstofu Reykjavíkurborgar í samstarfi við Maskínu dagana 13. janúar til 17. febrúar árið 2025. Könnunin fór fram á netinu og starfsfólki var boðin þátttaka með tölvupósti. Hægt var að svara könnuninni á íslensku, ensku og pólsku. Alls voru 9351 virkt netfang í úrtakinu fyrir könnunina. 1631 svöruðu könnuninni. Svarhlutfall var því 17,5%. Eigindleg viðtalsrannsókn Reykjavíkurborg sendi út kall eftir þátttakendum í eigindlegri viðtalskönnun á sínum miðlum og áhugasömum var bent á að hafa beint samband við skýrsluhöfund. Auglýst var eftir viðmælendum á Viva Engage þrisvar sinnum á tímabilinu 22. október 2025 – 2. janúar 2026 auk þess sem sendur var tölvupóstur á mannauðsstjóra allra sviða borgarinnar á sama tíma. Tekin voru viðtöl við fimm einstaklinga á tímabilinu nóvember – desember 2025 með hálf-stöðluðum viðtalsramma. Þátttakendur voru valdir samkvæmt sjálfboðaliðaúrtaki. Þátttakendur voru konur á aldrinum 31 – 55 ára frá Evrópu, Asíu og Afríku. Þátttakendur skilgreindu sig sem hvíta, brúna og svarta og aðhylltust kristna-, mótmælenda- og kaþólska trú sem og trúleysi. Þátttakendur hafa verið á Íslandi um nokkurt skeið og unnið fjölda starfa innan Reykjavíkurborgar. Flest eru störfin á skóla- og frístundasviði og velferðarsviði. Þessar upplýsingar eru settar fram í víðasta mögulega samhengi til að gæta að persónuvernd þátttakenda og til að koma í veg fyrir að hægt sé að rekja svör til einstaklinga. Af þeim sem svöruðu rafrænni könnun voru 23 prósent sem sögðust hafa upplifað kynþátta- og/eða menningarfordóma á vinnustaðnum síðustu 12 mánuði, og 38 prósent sögðust hafa orðið vitni að slíkum fordómum. Fordómar birtast sem grín Af þeim sem höfðu upplifað fordóma sögðu flestir fordómana beinast að þjóðernisuppruna og að þeir birtust sem grín. Næstflestir sögðu að fordómarnir beindust að þjóðfélagslegri stöðu þeirra sem innflytjendur, flóttafólk eða fólk af erlendum uppruna. 22 prósent sögðu fordómana beinast að trúarbrögðum, 18,2 prósent að húðlit og 16,5 prósent að kynþætti. Á eftir gríni sem algengustu birtingarmynd fordómanna kom orðbragð í beinum samskiptum, og svo hunsun. 10 prósent sögðu fordómana birtast í niðurlægingu, 3,7 prósent í hatri og 2,1 prósent sögðu þá birtast í hótunum eða ógnunum. 61 prósent þeirra sem urðu fyrir fordómum af hálfu samstarfsfólks. Þriðjungur sagðist hafa orðið fyrir fordómum af hálfu skjóstæðings og 18 prósent af hálfu stjórnanda. Meirihluti þeirra sem svaraði könnuninni sagðist vita hvernig ætti að tilkynna kynþátta- og menningarfordóma, en flestir þolendur slíks sögðust ekki vita það. Meira en helmingur þeirra sem sögðust hafa orðið vitni að fordómunum ræddi það hvorki við geranda né þolanda. Niðurstöður eigindlegu viðtalsrannsóknarinnar voru í samræmi við niðurstöður könnunarinnar. Viðmælendur lýstu niðurlægjandi og óviðeigandi hegðun í sinn garð, sérstaklega af hálfu yfirmanna. Í úttektinni eru tillögur að aðgerðum settar fram. Þar er m.a. lagt til að borgin samræmi stefnur og áætlanir, þrói aðgerðaráætlun, móti verklag og verkferla og auðveldi tilkynningarferli.