Karianne O. Tung, ráðherra stafrænna mála í Noregi vill að reglur Evrópusambandsins um starfsemi netfyrirtækja verði innleiddar eins fljótt og auðið er; án þeirra hafi Noregur ekki sömu möguleika á að hafa eftirlit og úrræði eins og aðildarríki ESB. „DSA [Digital Services Act] kveður á um réttindi notenda, leggur skyldur á tæknifyrirtækin að framkvæma áhættumat og gerir kröfur um meðhöndlun ólöglegs efnis. Þetta er svið þar sem við erum með tómarúm í norskum reglugerðum og það verður að brúa það,“ sagði Tung í viðtali hér í Brussel nýlega. DSA reglugerðin hefur verið í gildi síðan í febrúar 2024, og á grundvelli hennar hefur framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hafið á annan tug rannsókna á starfsemi stóru netfyrirtækjanna fyrir meint brot á reglugerðinni, meðal annars vegna ólöglegs efnis á samfélagsmiðlinum X , og viðskiptahátta Shein netmarkaðsfyrirtækisins. DMA (Digital Markets Act) reglugerðin tók gildi vorið 2023 og snýst um að jafna samkeppnisstöðu gagnvart stóru netfyrirtækjunum. „Netfyrirtæki starfa útum allan heim, þau eru ekki með höfuðstöðvar í Noregi og því getum við ekki upp á eigin spýtur beitt þau viðurlögum á skilvirkan hátt,“ segir Tung. DSA og DMA reglugerðirnar eiga við um Evrópska efnahagssvæðið, og innleiðing þeirra hefur þess vegna verið til skoðunar í Noregi, sem og á Íslandi og í Lichtenstein. „Markmiðið er að þessi reglugerð verði innleidd eins fljótt og auðið er. Við erum núna, ásamt Íslandi og Lichtenstein að semja við Evrópusambandið um innleiðingu sem tekur mið af EES-lagarammanum og innlendum sjónarmiðum, en samræmir einnig reglugerðirnar við þær sem Evrópusambandið hefur sett,“ segir hún. Getur ekki framselt eftirlitsvald til Brussel Eitt af stóru vandamálunum við innleiðingu DSA og DMA reglugerðanna í lagaumhverfi EES-ríkjanna, er að innan Evrópusambandsins er það framkvæmdastjórn ESB sem framfylgir þessum reglum gagnvart stóru tæknifyrirtækjunum. „Noregur getur ekki afsalað sér fullveldi beint til framkvæmdastjórnarinnar. Þess vegna verðum við að finna stofnanalegar lausnir innan ramma EES. Það tekur tíma, en það er nauðsynlegur hluti af ferlinu,“ segir Tung. Viðmælendur fréttastofu innan íslenska stjórnkerfisins taka undir þetta sjónarmið og benda á að í reglugerðunum sé kveðið á um að framkvæmdastjórnin geti sett svokallaðar afleiddar reglur ( e. delegated acts ). Slíkar reglur geta falið sér framsal á valdi frá EES ríkjunum til framkvæmdastjórnarinnar. Það rímar illa við það sem kallað hefur verið tveggja stoða kerfi EES samningsins sem felur í sér að Evrópusambandið hefur ekki framkvæmdavald gagnvart reglugerðum og tilskipunum sem EES-ríkin taka upp. Atvinnuvegaráðuneytið hefur unnið að því að undirbúa upptöku þessara reglugerða á Íslandi og innan EFTA hefur verið starfandi hópur sérfræðinga sem hefur þetta verkefni með höndum; ekki virðist ljóst hvenær þessari vinnu lýkur - sem þýðir, eins og Tung bendir á, að EES-ríkin geta ekki beitt sömu úrræðum og Evrópusambandið gagnvart netfyrirtækjunum. Hluti af löngum lista gerða sem bíða upptöku í EES samninginn Reglugerðirnar um DSA og DMA eru báðar á löngum lista af reglugerðum og tilskipunum sem bíða þess að vera innleiddar í lagaumhverfið í ríkjunum þremur, Íslandi, Noregi og Lichtenstein. Snemma í febrúar voru hátt í sjö hundruð slík mál sem biðu afgreiðslu hjá Sameiginlegu EES nefndinni; sú afgreiðsla er fyrsta skrefið að innleiðingu hjá EES-ríkjunum. „Það er eðlileg töf í EES-kerfinu,“ segir Tung. „Reglugerðir ESB gilda beint í aðildarríkjunum frá þeim tíma sem þær eru samþykktar. Í Noregi verða reglugerðirnar að fara í gegnum venjulega löggjafarmeðferð í Stórþinginu og Ísland og Liechtenstein hafa sín eigin ferli, auk þess sem forgangsröðunin getur verið mismunandi milli EFTA-ríkjanna. En samstarfið gengur vel.“