Περίπου 2,5 χρόνια μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ, στις 7 Οκτωβρίου 2023, η Μέση Ανατολή έχει αλλάξει ριζικά. Το Ισραήλ έχει εδραιωθεί ως κυρίαρχη στρατιωτική δύναμη, το ιρανικό δίκτυο συμμαχιών βρίσκεται υπό κατάρρευση και η περιοχή εισέρχεται σε μια περίοδο αβεβαιότητας, με απρόβλεπτες γεωπολιτικές ισορροπίες. ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ  Μια εντολή που άλλαξε την ιστορία της Μέσης Ανατολής Ένα δροσερό φθινοπωρινό πρωινό του 2023, από μια υπόγεια σήραγγα κάτω από τη Λωρίδα της Γάζας, ο ηγέτης της Χαμάς, Γιαχία Σινουάρ, έδωσε την εντολή που έστειλε χιλιάδες μαχητές της οργάνωσης να περάσουν τον φράχτη που χωρίζει τη Γάζα από το Ισραήλ. Η επίθεση εκείνης της ημέρας πυροδότησε μια αλυσίδα γεγονότων που άλλαξε τη Μέση Ανατολή σε κλίμακα συγκρίσιμη με την Αραβική Άνοιξη ή ακόμη και με τον διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στις αρχές του 20ού αιώνα. Ωστόσο, όπως αναφέρει η Washington Post, η εξέλιξη των γεγονότων δεν ακολούθησε σε καμία περίπτωση το σχέδιο που φέρεται να είχε στο μυαλό του ο «εγκέφαλος» της φρίκης της 7ης Οκτωβρίου -για την ιστορία, έμελλε να βρει τον θάνατο περίπου έναν χρόνο αργότερα, σε μάχες μεταξύ Ισραηλινών στρατιωτών και τρομοκρατών της Χαμάς. Είκοσι εννέα μήνες αργότερα, η Μέση Ανατολή έχει μεταμορφωθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μοιάζει σχεδόν αγνώριστη. Το Ισραήλ έχει εδραιωθεί ως αδιαμφισβήτητος στρατιωτικός ηγεμόνας, με τους βασικούς αντιπάλους του είτε κατεστραμμένους είτε αποκεφαλισμένους πολιτικά και στρατιωτικά. Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία αναδύεται ως βασικός οικονομικός και πολιτικός πυλώνας της περιοχής, ενώ οι χώρες του Περσικού Κόλπου προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες ιρανικών πυραυλικών επιθέσεων. Την ίδια στιγμή, οι Παλαιστίνιοι βρίσκονται για ακόμη μία φορά στο περιθώριο των εξελίξεων. Στη Γάζα, η οποία έχει υποστεί τεράστιες καταστροφές, οι νεκροί υπολογίζονται σε περίπου 75.000, ενώ στη Δυτική Όχθη συνεχίζεται η απώλεια εδαφών. Η κατάρρευση του «άξονα αντίστασης» Σχεδόν 2,5 χρόνια μετά την έναρξη της σύγκρουσης στη Γάζα, το δίκτυο δυνάμεων που ο Σινουάρ προσδοκούσε ότι θα τον υποστήριζε, βρίσκεται σε διάλυση. Σε μια εξέλιξη που άλλαξε δραματικά τις ισορροπίες, ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, σκοτώθηκε σε κοινή αεροπορική επιδρομή των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ. Το ιρανικό καθεστώς, το οποίο επί τέσσερις δεκαετίες χρηματοδοτούσε και εξόπλιζε τον λεγόμενο «άξονα αντίστασης», βρίσκεται πλέον στα πρόθυρα κατάρρευσης -μια εξέλιξη που θα μπορούσε να συμπαρασύρει οργανώσεις όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι της Υεμένης. Η Τεχεράνη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια χαοτική και αβέβαιη διαδικασία διαδοχής, ενώ παράλληλα αυξάνει την ένταση με τους γείτονές της, εξαπολύοντας drones και πυραύλους, συχνά χωρίς σαφή στρατιωτικό στόχο, πλήττοντας ακόμη και πολιτικές υποδομές. Την ίδια ώρα, ο πρώην ηγέτης της Συρίας, Μπασάρ αλ-Άσαντ, ζει πλέον εξόριστος στη Μόσχα. Ηγεσία Νετανιάχου και στρατηγική Τραμπ Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραματίζει ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Παρά τις πολιτικές κρίσεις, τα κυβερνητικά αδιέξοδα, τις δικαστικές διώξεις για διαφθορά και το ένταλμα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, κατάφερε να διατηρηθεί στην εξουσία και να οδηγήσει τη χώρα του σε πρωτοφανή στρατιωτική κυριαρχία. Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο έπειτα από μια πολιτικά ταραχώδη περίοδο, που περιλάμβανε δύο διαδικασίες παραπομπής, μία καταδίκη για κακούργημα -ακόμη και απόπειρα δολοφονίας σε βάρος του. Μετά την επανεκλογή του, ο Τραμπ έθεσε τις Ηνωμένες Πολιτείες σε πολεμική αντιπαράθεση με το Ιράν, χωρίς να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου. Μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα Παρά τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει το Ισραήλ για γενοκτονία, μια νέα γενιά Ισραηλινών βιώνει πλέον τις τραυματικές εμπειρίες του πολέμου, όπως συνέβη με τις προηγούμενες γενιές. Ταυτόχρονα, Αμερικανοί στρατιώτες χάνουν ξανά τη ζωή τους στη Μέση Ανατολή, σε έναν πόλεμο, του οποίου η διάρκεια και οι στόχοι παραμένουν ασαφείς. Αντί για την αποδυνάμωση του Ισραήλ και την απομάκρυνση της δυτικής επιρροής από τη Μέση Ανατολή, η επίθεση της Χαμάς φαίνεται να έχει οδηγήσει στο ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα. Το Ισραήλ ενίσχυσε τη θέση του και οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται ξανά ως καθοριστικός παράγοντας των εξελίξεων. Ο αναλυτής του Chatham House και πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου, Μπιλάλ Σαάμπ, χαρακτήρισε την αρχική εκτίμηση της Χαμάς «μια κολοσσιαία λανθασμένη εκτίμηση με καταστροφικές συνέπειες», σημειώνοντας ότι το γεγονός «άλλαξε μονομιάς το πρόσωπο της Μέσης Ανατολής». Ωστόσο, το πού θα οδηγήσουν τελικά αυτές οι αλλαγές παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Η προηγούμενη γεωπολιτική δομή -με το Ιράν ως βασικό παράγοντα αποσταθεροποίησης και τις ένοπλες οργανώσεις του ως «μοχλούς» πίεσης- έχει ουσιαστικά καταρρεύσει. Στη θέση της αναδύεται ένα ασταθές μίγμα ανταγωνιστικών φιλοδοξιών, νέων εχθροτήτων, κατεστραμμένων πόλεων και περιοχών χωρίς αποτελεσματική -και σταθερή- διοίκηση. Κυριαρχία του Ισραήλ, ανησυχία των γειτόνων Το Ισραήλ βρίσκεται πλέον σε κυρίαρχη θέση, αλλά ταυτόχρονα αντιμετωπίζει αυξανόμενη διπλωματική απομόνωση. Οι γειτονικές χώρες παρακολουθούν με ανησυχία τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιήσει τη στρατιωτική του ισχύ, καθώς και πώς θα διαχειριστεί τη συνεχιζόμενη εχθρότητα των ηττημένων αντιπάλων του. Οι χώρες του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που υπέγραψαν τις Συμφωνίες του Αβραάμ επί προεδρίας Τραμπ, εμφανίζονται πλέον επιφυλακτικές ως προς τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας. Την ίδια στιγμή, η Σαουδική Αραβία και η Τουρκία επαναπροσδιορίζουν τη στρατηγική τους στην περιοχή, χωρίς να είναι ακόμη σαφές προς ποια κατεύθυνση θα κινηθούν ή απέναντι σε ποιους αντιπάλους. Πολλά θα εξαρτηθούν από το ποιος θα επικρατήσει στη μάχη διαδοχής στην Τεχεράνη, μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ. Ένα νέο, απρόβλεπτο κεφάλαιο για τη Μέση Ανατολή Η Μέση Ανατολή έχει γνωρίσει και στο παρελθόν μεγάλες γεωπολιτικές ανατροπές. Μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ευρωπαϊκές αποικιακές δυνάμεις χάραξαν τα σύνορα της περιοχής πάνω στον χάρτη, δημιουργώντας το σύγχρονο περιφερειακό σύστημα. Η Αραβική Άνοιξη του 2011 προκάλεσε τις πρώτες μεγάλες ρωγμές σε αυτό. Σήμερα, η περιοχή βρίσκεται πιθανόν μπροστά σε μια ακόμη βαθύτερη αναδιαμόρφωση. Όπως σημειώνει ο διευθυντής του Iran Project στο International Crisis Group, Άλι Βάεζ, «η περιοχή έχει αλλάξει για πάντα». Το ερώτημα που παραμένει είναι ποιες θα είναι τελικά οι συνέπειες αυτής της αλλαγής. Πηγή: Πρώτο Θέμα  ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ  Με μικρό ίχνος, πετούσε αργά και χαμηλά το drone που χτύπησε τις Βάσεις-Καμία απειλή, θωρακισμένη η Κύπρος Πρόθεση για νέο δοκιμαστικό SMS τις επόμενες μέρες, αρχές Ιουνίου τελειοποιημένο σύστημα για έγκαιρη ενημέρωση-«Υπάρχουν αδυναμίες»