Σε ποιον δεν αρέσει ο πρωινός καφές; Ελάχιστες θετικές απαντήσεις θα λάβουμε. Σε ποιον δεν αρέσει, γενικώς, να πίνει καφέ; Ελάχιστες θετικές απαντήσεις, επίσης. Καφές, το διαδεδομένο ψυχοδραστικό ρόφημα Για πολλά εκατομμύρια ανθρώπους στον πλανήτη μας η ημέρα αρχίζει με έναν καφέ. Λίγοι, όμως, γνωρίζουν ή / και σκέφτονται ότι πρόκειται για το πιο διαδεδομένο ψυχοδραστικό ρόφημα στον κόσμο. Η βασική του ουσία, η καφεΐνη, διεγείρει το κεντρικό νευρικό σύστημα και αυξάνει την εγρήγορση. Σύμφωνα με όσα εξηγεί στο iefimerida ο διακεκριμένος Έλληνας καθηγητής Ψυχιατρικής και Ψυχοθεραπείας του Πανεπιστημίου Bicocca του Μιλάνο της Ιταλίας και επικεφαλής ερευνητής Ψυχιατρικής και Ψυχοθεραπείας στο ίδιο Πανεπιστήμιο, Αντώνης Ντακανάλης, «σε γενικές γραμμές, η κατανάλωση καφέ, ακόμη και η πιο συχνή, είναι ακίνδυνη για τους περισσότερους ανθρώπους. Ωστόσο, σε άτομα με ευαλωτότητα σε ψυχωσικές ή και άλλες ψυχιατρικές διαταραχές, η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να παίξει έναν ρόλο που συχνά υποτιμάται». Η κατάχρηση μπορεί να οδηγήσει σε ψυχωσικό επεισόδιο; Τι συμβαίνει, λοιπόν, εάν καταναλώνουμε μεγάλες ποσότητες καφέ καθημερινά, ενώ μπορεί να διαθέτουμε προδιάθεση για ψυχωσικό επεισόδιο ή άλλες σοβαρές ή λιγότερο σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές; Ο Αντώνης Ντακανάλης είναι αναλυτικός και απολύτως κατατοπιστικός: «Η καφεΐνη δρα στον εγκέφαλο μπλοκάροντας μηχανισμούς που φυσιολογικά συνδέονται με την αίσθηση της κόπωσης. Έτσι αυξάνει τη διέγερση του νευρικού συστήματος και επηρεάζει έμμεσα τη δραστηριότητα της ντοπαμίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που σχετίζεται με τις ψυχωσικές διαταραχές. Όταν η καφεΐνη καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες, αυτή η αυξημένη διέγερση μπορεί σε ορισμένα ευάλωτα άτομα να ενισχύσει συμπτώματα όπως έντονη ανησυχία, καχυποψία ή ψυχοκινητική διέγερση». Αξίζει, όμως, να υπογραμμίσουμε ποια είναι η μεγάλη κατανάλωση καφέ μέσα σε μία ημέρα. Έτσι, υψηλή κατανάλωση καφέ θεωρούνται συνήθως ποσότητες άνω των 400 mg καφεΐνης την ημέρα. Δηλαδή, στην πράξη, αυτό σημαίνει περίπου 6-7 μονά espresso, 3-4 διπλοί freddo espresso, 6-7 ελληνικοί καφέδες ή 4-5 φλιτζάνια καφέ φίλτρου. Και να σκεφθεί κανείς με πολλή προσοχή ότι τέτοιες ποσότητες καφέ καθημερινά δεν είναι ασυνήθιστες στη σύγχρονη καθημερινότητα, ιδίως στα καφέ των μεγάλων αστικών κέντρων, ακόμη όμως και στα σπίτια μας. Ο Αντώνης Ντακανάλης διαλύει επίσης έναν μύθο για τον καφέ «χωρίς» καφεϊνη, τον γνωστό σε επίσης πάρα πολλούς από εμάς ντεκαφεϊνέ. «Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι σημαντική ποσότητα καφεΐνης περιέχεται επίσης σε ενεργειακά ποτά και αναψυκτικά τύπου cola, ενώ ακόμα και ο ντεκαφεϊνέ δεν είναι εντελώς "άδειος", περιέχοντας μικρές ποσότητες 2-7 mg ανά φλιτζάνι», μας εξηγεί ο διακεκριμένος Έλληνας καθηγητής Ψυχιατρικής και Ψυχοθεραπείας. Ο ίδιος ερμηνεύει επίσης για το iefimerida το φαινόμενο ασθενών με σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές, οι οποίοι κυκλοφορούν είτε στην κοινότητα είτε στις ψυχιατρικές κλινικές, εάν τελούν υπό νοσηλεία, σταθερά με ένα πλαστικό ποτήρι καφέ στο χέρι. Ο Αντώνης Ντακανάλης γνωρίζει από πρώτο χέρι, ως ψυχίατρος, αυτήν τη συμπεριφορά των ασθενών. Μας εξηγεί: «Ενδιαφέρον είναι ότι πολλά άτομα με σχιζοφρένεια ή άλλες ψυχωσικές διαταραχές καταναλώνουν συχνά μεγάλες ποσότητες καφεΐνης. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί το λεγόμενο "σύνδρομο καφεϊνισμού", με συμπτώματα όπως αϋπνία, ευερεθιστότητα, άγχος και ταχυκαρδία. Η διαταραχή του ύπνου που προκαλεί η υπερβολική καφεΐνη αποτελεί από μόνη της έναν γνωστό παράγοντα επιδείνωσης της ψυχικής σταθερότητας. Ωστόσο, η κατανάλωση καφέ δεν σχετίζεται πάντα άμεσα με τη βαρύτητα των ψυχωσικών συμπτωμάτων, ενώ αρκετοί ασθενείς χρησιμοποιούν την καφεΐνη για να αντιμετωπίσουν την υπνηλία που προκαλούν ορισμένα αντιψυχωσικά φάρμακα». Κόβεται αυτή η έξη στην κατανάλωση καφέ, ευθύς μόλις διαγνωστεί κανείς με μια σοβαρή ή ακόμη πιο σοβαρή ψυχιατρική διαταραχή; Σε καμία περίπτωση. Εξού και οι «εικόνες» τις οποίες περιγράψαμε παραπάνω με το μόνιμο πλαστικό κυπελάκι καφέ στο χέρι των εν λόγω ασθενών. «Για τον λόγο αυτό», συμπληρώνει ο Αντώνης Ντακανάλης, «πολλοί ψυχίατροι δεν συστήνουν απαραίτητα πλήρη απαγόρευση του καφέ, αλλά κυρίως μέτρο και προσεκτική παρακολούθηση της ποσότητας. Σε ασθενείς με ασταθή ψύχωση, έντονο άγχος ή σοβαρές διαταραχές ύπνου, η σημαντική μείωση, αλλά και σε ορισμένες περιπτώσεις η διακοπή της καφεΐνης μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη σταθεροποίηση της κλινικής εικόνας». Δύσκολες αλήθειες, πράγματι… Εν κατακλείδι, λοιπόν, ο διακεκριμένος Έλληνας καθηγητής Ψυχιατρικής και Ψυχοθεραπείας αναφέρει με πολλή προσοχή και με ιδιαίτερη ευαισθησία την πραγματικότητα του φαινομένου: «Ο καφές δεν αποτελεί από μόνος του αιτία ψύχωσης. Μπορεί, όμως, σε ευάλωτα άτομα με προδιάθεση και όταν καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες, να λειτουργήσει ως ένας επιπλέον παράγοντας που ευνοεί την υποτροπή. Η μέτρια κατανάλωση και η καλή ενημέρωση παραμένουν η πιο ασφαλής στάση». Πηγή: iefimerida.gr