Emperyalizm, bir devletin veya ulusun, kendi çıkarları doğrultusunda başka devletleri/ulusları askeri, ekonomik, siyasi veya kültürel baskı araçlarıyla egemenliği altına alması ve sömürmesi politikasıdır. Bu bakışla ABD bir emperyalist ülke, Başkan Trump ise emperyalist lider, Sezar konumundadır. ABD sadece son İran Savaşı ile emperyalist olmuyor, hegemonik politikalarıyla çok öncesinden başlayarak bu söylenebilir. Peki SSCB ve devamcısı Rusya yönüyle nasıl? O da emperyalist. Örneğin Rusya dünyanın çeşitli bölgelerinde nüfuzunu arttırma ve o bölgenin kaynaklarından yararlanmak için bugün de mücadele içinde. Hatta Ukrayna ile savaşı da sürmekte. ABD İran’a, Venezuela’ya, Rusya Ukrayna’ya saldırmakta. O halde bu büyük veya başat güçler için görülen bir vakıa. Emperyalizm olmasın! Tabii ki olmasın istenir. Ama bir kez dünyada başat güç seviyesine yükselince, ki geçmişteki imparatorluklar da böyleydi, kendi güç ve pozisyonunlarının devamını sağlamak adına hamleler yapılmakta hem içinde bulunulan şartların icabı hem de geleceğin şekillendirilmesi gereği. Sömürgecilerin, mesela İngilizlerin vaktiyle neler yaptıkları halen hafızalarımızda… Bugün ABD 10 bin km öteden gelip İran’a müdahale ediyor, çıkarlarını korumak ve geliştirmek için saldırıda bulunuyor. ABD emperyalist de İran ne o halde? Saldırıyı hak eden taraf mı? Bir kere İran’ın mazlum ülkeler sınıfında olmadığı açık. İstikrar isteyenlerden de değil. O da kendi aklınca bölgesinde bir doku bozukluğuna sebep olmuş ve bırakılsa bunu daha da fazla yapma niyetiyle dolu bir ülke, Farisiler olarak ifade edersek, millet. Zaten Pers İmparatorluğu da bize bir ipucu veriyor. Kuzey Koreliler füzelerin ucuna nükleer başlık taktılar ve halkı liderlerimin ailesini “tanrı” görüyor. Kültürleri bu! Benzer biçimde Humeyniler, Hamaneyler de bütün dikkatlerini buna vermişti; füzelerinin ucuna nükleer başlık takmak ve sonra da “şeytan!” ile savaşmak. Ya Türkiye ne yapacaktı eğer İran yönetimi bu ülkeyi bir Kuzey Kore konumunda silahlandırsaydı? Mesela Zengezur Yolu için kollarını sıvayabilecek, gazı bu fiyattan alabilecek miydi? Nasrettin Hoca misali, “hiç hırsızın suçu yok mu?” O halde ortada mazlum aranacaksa belki bulunabilir ama işte reel politik düşünce bize diyor ki, biri saldıran diğeri saldırıyı hak eden ülke, yarattıkları ateş ve istikrarsızlık etraftakileri etkiliyor, masum aranıyorsa biraz öteye bakılsa doğru olur. Bunları neden söylüyorum? İçimizde belli kesimler var, çok rahat konuşuyorlar ve en basit anlatım için en uygun malzeme de bu emperyalist kavramıdır. Basite kaçmayın derim. Şu son İran Savaşı odağıyla devam edelim. ABD malum, nerede diğer dengeleyici olabilecek başat güç, Rusya ve Çin? Yoklar. Neden? İşte burada denklem farklı olmalı; bunlar birbirlerinin ayağına basmazlar. Çünkü hepsi beraber “küresel güç mücadelesi” içindeler, sürekli kazanmanın yollarını kapatmak istememek adına kendi politikalarını yapıyorlar. Şimdi gidin Çin’e sorun, neden yıllardır simbiyotik politika güttüğün İran’a aktif destek veremiyorsun? ABD emperyalist, sen de söylemini buna göre yapıyorsun; “emperyalist aşağı, emperyalist yukarı” tekrarlarıyla dolu. Bu kimin işine yarar? Gidin Rusya’ya sorun, İran  halkı bir yana, İran rejimi hakkında samimi beklentiniz ne? Yoksa bir süredir petrol&gaz fiyatlarının yükselmesini bekliyordunuz, mevcut durumdan memnun musunuz? Trump, Sezar rolünde olacak da Putin ondan daha fazla Sezar olmak istemeyecek mi? Bu konulara reel politik çerçevesinde bakılsa daha doğru olur. İran’ı yönetenler uyuyor muydu, yoksa ellerinden imkanlar alınacağı nedenle diklenmeyi mi tercih ettiler, halkını, dinini-mezhebini bu amaçla araçsallaştırdılar mı? Trump ciddiydi, bunu herkes gördü. Trump İran’ı yönetenlere “gel anlaşalım” dediğinde neden ters karşılık verdiler. Şimdi bu daha iyi mi oldu? Ne oldu? ABD’nin kaç pahalı silah kaybettiği hesabına girenler, sizedir sözüm; 10 bin km ötedeki Amerikalılar hiç mi hiç zarar görmüyorlar bu savaşta, bu ters bir bakış açısı mı? Borsa takip eden Amerikalılar bu şartlardayken bile, bugün ne kazandım ne kaybettim hesabında. Siz bunu anlayabiliyor musunuz? Amerikalıların kültürü ve günlük yaşamı ne, hiç mi bilmek istemiyordunuz da “İran şöyledir böyledir” diye etrafanızdaki bilgiye aç insanlara uzmanlık taslıyorsunuz? Buna karşılık silahlar İranlıların evlerinde ve evlerinin önünde patlıyor, şimdiden binden fazla ölüm var. Sadece söylediğiniz, “emperyalist Amerika!” Bu sizi kurtarmaz. Bu durumda siz emperyalizm üzerinden kendinize çıkar sağlayanlardan olursunuz. Yani değişen bir şey yok. Mazlum yine zararda, bekliyor hakiki el uzatılsın diye. *Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. emperyalist Gürsel Tokmakoğlu, Independent Türkçe için yazdı Gürsel Tokmakoğlu Cumartesi, Mart 7, 2026 - 08:45 Main image:

Görsel: The Atlantic