Како војната на Блискиот Исток станува еколошка и климатска криза? Александра Спасеска 19.03.2026 / 10:58 Свет Од авионското гориво што се користи во бомбардерите до токсичниот чад од согорувањето на нафтените депоа, конфликтот на Блискиот Исток зема значителен данок врз природата и климата. AFP интервјуираше експерти за честопати незабележаните еколошки трошоци од војната. Бомбардери и воени бродови Американските и израелските авиони согоруваат значителна количина гориво летајќи во Персискиот Залив и прелетувајќи над Иран, рече Бенџамин Најмарк од Универзитетот „Квин Мери“ во Лондон. Постојаната употреба на тивки бомбардери и борбени авиони значително придонесува за емисиите на стакленички гасови што ја затоплуваат планетата. „Американската морнарица, исто така, има значителна флота во близина“, изјави Најмарк за AFP. „Тоа значи дека значителен број американски војници треба да се хранат и сместуваат во секое време. Сите овие пловечки градови имаат потреба од енергија“, забележува Најмарк. Ова делумно е овозможено од дизел генератори, иако повеќето носачи на авиони се на нуклеарен погон, извор на енергија што произведува многу помалку штетни емисии од фосилните горива. Многу експерти земаат предвид сè, од производството на оружје и експлозиви до напорите за повоена реконструкција, кога го проценуваат целокупното влијание на конфликтот врз животната средина. Според студија објавена во рецензирано списание One Earth, војната во Газа генерирала околу 33 милиони тони еквивалент на јаглерод диоксид - количина споредлива со 7,6 милиони автомобили на бензин или годишните емисии на помала земја како Јордан. Според Иницијативата за евидентирање на емисиите на стакленички гасови, војната во Украина предизвикала повеќе од 300 милиони тони дополнителни емисии, споредливи со годишното производство на Франција. Климатски трошоци Конфликтот се прелеал и во Ормутскиот теснец, клучна артерија за нафта и гас за да стигнат до глобалните пазари зависни од енергијата од Персискиот Залив. Бродовите што ги носат овие лесно запаливи горива преку тесниот воден пат, заедно со рафинериите и складиштата за нафта и гас во регионот, биле цел на оваа војна, рече Неимарк. „Овој конфликт е очигледно различен“, рече тој. „Значителен број рафинерии веќе се цел на напади. Овие пожари се токсични и имаат сериозни климатски последици“, предупредува Нејмарк. Нафтените бунари запалени во Кувајт во 1990-тите за време на првата Заливска војна беа гаснети со месеци, ослободувајќи околу 130 до 400 милиони тони еквивалент на јаглерод диоксид. Верижна реакција Конфликтот избувна на 28 февруари, што доведе до нагло зголемување на цените на нафтата и обновено внимание кон глобалната транзиција кон почисти и поеколошки форми на енергија. Андрес Рудингер од Институтот за одржлив развој и меѓународни односи рече дека економските последици од војната ги ставиле политичарите „под притисок да го намалат ценовниот товар на сметка на климата“. Брисел се соочува со притисок да ги олабави своите правила за тргување со емисии како одговор на наглото зголемување на цените на енергијата, додека другите влади презедоа чекори за да им помогнат на возачите со цените на горивата. Но, постои и „перспектива на полуполна чаша“, рече Рудингер. „Од чисто економска гледна точка... растечките цени на фосилните горива ги прават решенијата за декарбонизација и електрификација попривлечни“, рече тој. Ризици од загадување Нападите врз енергетската инфраструктура, танкерите за нафта и воените цели го загадуваат околниот воздух и вода и шират токсични хемикалии, велат експертите. Штетни црни облаци од чад се издигаа од запалените нафтени постројки во Техеран минатиот викенд откако беа нападнати складиштата за гориво. Матилд Журд од Институтот за меѓународни и стратешки односи (IRIS) рече дека таргетирањето на нуклеарните, воените и енергетските постројки има „екстремно загадувачки“ последици за воздухот, водата и почвата. „Само ја изгребавме површината, но веќе можеме да видиме дека има стотици оштетени постројки во Иран и соседните земји кои претставуваат ризик од контаминација за луѓето и животната средина“, изјави за AFP Даг Вир од Опсерваторијата за конфликти и животна средина (CEOBS). „Особено сме загрижени за оштетената нафтена инфраструктура, воените постројки и чувствителната морска средина на Персискиот Залив“, додаде тој. Иран климатска криза загадување Автор/Извор А.С. Прикажи во метро On