Spítalinn hefur verið á rauðu, hæsta viðbúnaðarstigi innlagna, í meira en ár. „Staðan er svona frekar slæm. Það voru 44 í morgun sem biðu eftir plássi á bráðamóttökunni,“ segir Þórdís Friðsteinsdóttir, innlagnastjóri á Landspítalanum. Rætt er við hana í ítarlegri umfjöllun um stöðu spítalans í Kastljósi í kvöld. „Það voru áætlaðar fáar útskriftir í dag, 49 útskriftir af stofnuninni í heild sem eru fáar. Þannig þetta verður mikið púsluspil,“ bætir hún við. „Við leggjum upp með það að almennt sé byrjað að fara í þann sem bíður lengst og tímaröðunina, en það gengur ekkert alltaf,“ segir Þórdís jafnframt. Hvað er sá sem er búinn að bíða lengst á bráðamóttökunni núna búinn að bíða lengi? „134 tíma núna.“ Það samsvarar fimm og hálfum sólarhring á bráðamóttökunni. Þegar Kastljós leit við í vikunni voru þar sjötíu og sjö sjúklingar í 37 plássum. „Fólk er bara á ganginum og alls staðar. Það er merkt hérna sérstaklega ef það er á gangi,“ segir Þórdís og horfir á innlagnaskema á bráðamóttökunni. Meðalfjöldi sjúklinga sem er meira en sólarhring á bráðamóttökunni í Fossvogi á degi hverjum hefur aldrei verið meiri. Nú eru þeir 40. Í fyrra voru þeir 34 og árið þar á undan 32. 117 sjúklingar bíða eftir hjúkrunarheimili Þórdís sér um að reyna að koma fólki fyrir á spítalanum og finna því rúm á réttum stað. „Ég er rosalega fegin að ég sé aldrei fólkið. Það er rosalega erfitt að taka ákvörðun um hver fær plássið ef ég sæi fólkið á bak við nöfnin. Þetta þarf að vera svolítið kalt mat,“ segir hún. „Ég get í rauninni ekki tekið of persónulega hvað er að gerast, því ég ber í rauninni ekki ábyrgð á flæðisvanda Landspítalans,“ bætir hún við. Rót vandans er að 117 sjúklingar bíða á Landspítalanum eftir hjúkrunarheimili með svokallað færni- og heilsumat, sem þýðir að þau eru ekki talin vera örugg heima og búið að meta þau í þörf fyrir að fara á hjúkrunarheimili. Fólkið sem kemst ekki áfram í kerfinu Að auki eru rúmlega 120 biðrými annars staðar en á spítalanum sjálfum. „Svo erum við með þennan stóra hóp sem er með færni og heilsumat og bíður eftir varanlegu... eða biðrými, bið eftir bið, sem er mjög sérstakt og ég held að þetta sé séríslenskt,“ segir Hildur Helgadóttir, hjúkrunarfræðingur í útskriftarteymi. „Ég hef reynt að útskýra fyrir erlendum kollegum og tala um waiting units og þeir eru bara: Hvað ertu að tala um, hafa aldrei heyrt þetta sko,“ bætir hún við. Áhrif á starfsemi spítalans eru mikil. „Þetta hefur mjög viðtæk áhrif, þar sem allt upp í þriðjungur eða helmingur af legurýmum sumra deilda eru fullar af fólki, okkar allra besta fólki og það er ekki við þau að sakast heldur er þetta fólk sem kemst ekki áfram í kerfinu sem er skömm að,“ segir Hildur. Á landinu öllu voru 667 manns á bið eftir hjúkrunarrými við lok síðasta árs. Hildur aðstoðar við að útskrifa fólk af spítalanum sem gæti til dæmis þurft heimaþjónustu eða hjúkrunarrými. „Svo erum við líka svolítið að glíma við að fólk vill ekki fara hvert sem er, þá er ég ekkert að tala um út fyrir borgina, jafnvel innan borgarinnar. Fólk vill ekki fara í biðpláss í Grafarvogi því fjölskyldan býr í Vesturbænum,“ segir Hildur. „Það er alls konar svona sem gerir okkur erfitt fyrir og ég vildi óska að almenningur myndi vinna betur með okkur í þessu.“ Um helmingur plássa í Urðarhvarfi þegar frátekinn Á næstu vikum er áætlað að opna nýtt hjúkrunarheimili við Urðarhvarf í Reykjavík – þar verða 100 biðrými fyrir Landspítalann. Stefnt er að því að flytja um 55 af Landspítalanum þangað og 45 manns af Vífilsstöðum. Þetta á að gerast í apríl og maí. „Það mun auðvitað muna miklu. Hins vegar er pínu sorglegt að segja að í sömu andrá eins og þetta er nú ánægjulegt mun þetta ekki endast neitt mjög lengi,“ segir Hildur. „Við sáum það síðastliðið sumar að þá opnaði nýtt í Boðaþingi, það fór mikið af fólki frá okkur og rýmkaði mikið til. Þá fórum við lægst í 55 með færni- og heilsumat. Það var í byrjun október en því miður entist það mjög stutt. Það byrjaði strax að fjölga aftur,“ segir Hildur. Meðalfjöldi á bið á spítalanum sjálfum var í kringum 70 í október en er núna í kringum 110. „En ég segi stundum ef við höfum staðið undir snjóhengju þá er hún dottin,“ segir Hildur. 15 nýjir í hverri viku „Við erum í henni. Það er bara rosalega mikill fjöldi af fólki sem kemur til okkar, það er búið að fullreyna öll úrræði. Það er ekkert framundan nema hjúkrunarheimili og í hverri einustu viku eru svona um það bil 15 nýjir sem fá færni og heilsumat á spítalanum.“ Landspítali fær hins vegar ekki 15 pláss í hverri viku. „Þess vegna gerist þetta. Það hækkar bara hérna súlan. Nú mun hún lækka eitthvað út af Urðarhvarfinu en við hefðum þurft að hafa annað úrræði, segjum í haust, á svipaðri stærðargráðu og svo á nokkurra mánaða fresti,“ segir Hildur. Fullt upp í rjáfur Barnamálaráðherra stefnir að því að taka í notkun rúmlega 1350 hjúkrunarrými fyrir lok árs 2030, samkvæmt nýrri framkvæmdaáætlun um uppbyggingu hjúkrunarheimila sem var kynnt í vikunni. „Við erum með 70 rúm sem spítalinn er aukalega að reka miðað við húsnæðislega getu og oft miðað við mönnun líka,“ segir Margrét Guðjónsdóttir, forstöðuhjúkrunarfræðingur á bráðalyflækningadeildum LSH. „Þannig höfum við kannski tekist á við þessa fyrirséðu fjölgun í hópi aldraða og fólks sem þarf að komast annað og ekki hefur verið gert ráð fyrir fyrr,“ segir hún jafnframt. „En það er að komast hreyfing á þetta núna út í samfélaginu. En með þessum 70 rúmum höfum við fleytt okkur svona - algjörlega fullt upp í rjáfur. Ég held að það verði ekki komist mikið lengra með þetta enda eins gott að við förum að sjá ný hjúkrunarrými bjóðast, þá fer vonandi að losna eitthvað um þetta,“ segir Margrét.