Μπορεί η πολυκατοικία σε μια πυκνοκατοικημένη πόλη, όπως η Αθήνα, να γίνει μια σύγχρονη όαση που συνομιλεί ταυτόχρονα με τον χαρακτήρα, την ιστορία της πόλης, αλλά και με το διακύβευμα μιας πιο πράσινης, βιώσιμης αρχιτεκτονικής; Με μια σύγχρονη οπτική που έχεις τις ρίζες της στην ενσυναίσθηση, η ταλαντούχα νεαρή αρχιτέκτονας Ουρανία Πικραμένου, ιδρύτρια του γραφείου dePLOT Architects, δεν επιθυμεί να δημιουργεί κτίρια που θέλουν να σβήσουν το παρελθόν και τον μοναδικό χαρακτήρα της Αθήνας, αλλά έργα που αναγεννούν τον αστικό ιστό με σεβασμό στον μεσογειακό χαρακτήρα της πόλης μας. Για την ίδια, η αρχιτεκτονική είναι μια πράξη φροντίδας: άλλοτε βελτιώνει την ποιότητα της ζωής μέσα στον αστικό ιστό, όπως για παράδειγμα με μια εντυπωσιακή πολυκατοικία που αναγέννησε στα Εξάρχεια και άλλοτε επουλώνει πληγές, όπως σε δύο χαρακτηριστικά έργα με κοινωνικό χαρακτήρα που έχει υπογράψει στην ύπαιθρο: την κατασκήνωση ΑΜΕΑ στην Ηγουμενίτσα και την επαναχρήση και την αποκατάσταση των καμένων χωριών στη Ζαχάρω. Η ίδια μιλώντας για το έργο της, παρουσιάζει και τη δική της εκδοχή για το πώς μπορεί να γίνει η αναγέννηση μιας πολύβοης και πυκνοκατοικημένης πόλης που έχει την τύχη να απολαμβάνει το κλίμα της Μεσογείου. Στον πυρήνα της πρακτικής της βρίσκεται μια σταθερή πεποίθηση: η αρχιτεκτονική οφείλει να αγκαλιάζει τη ζωή με ήπια δύναμη. Οι Deplot Architects έχετε αναπτύξει μία ιδιαίτερη, δική σας οπτική στην όψη των πολυκατοικιών. Ποια στοιχεία τη συνθέτουν και πώς θα τη χαρακτηρίζατε; Ως πρεσβευτές της Αρχιτεκτονικής Ενσυναίσθησης, στη dePLOT βλέπουμε την όψη μιας πολυκατοικίας, και γενικότερα ενός κτιρίου, όχι απλώς ως το «περιτύλιγμα» ή ως ένα στατικό όριο, αλλά ως έναν ζωντανό καμβά όπου η ιδιωτική ζωή συναντά και συνομιλεί με τον δημόσιο χώρο της πόλης. Ειδικά στην Ελλάδα, όπου το μοντέλο της αντιπαροχής καθόρισε ριζικά το αστικό τοπίο, πιστεύουμε ότι οι νέες συνθήκες μάς οδηγούν να ξανασκεφτούμε το πώς ζούμε. Η αρχιτεκτονική μας γλώσσα είναι βαθιά μεσογειακή, κάτι που για εμάς είναι συνώνυμο του συναισθήματος, της καθαρότητας και της βιωσιμότητας. Αυτό που εμείς αποκαλούμε barefoot living. Τα στοιχεία που συνθέτουν την οπτική μας είναι η διαπερατότητα και η σύνδεση. Η όψη, για εμάς, δεν είναι ποτέ ένας τυφλός, σκληρός τοίχος, αλλά ένα ενεργό φίλτρο. Αντιμετωπίζουμε τα ανοίγματα ως «περάσματα» και όχι απλώς ως παράθυρα. Στόχος μας είναι να συνδέσουμε οργανικά το εσωτερικό με το εξωτερικό περιβάλλον, επιτρέποντας στο μεσογειακό φως και στον αέρα να εισχωρήσουν, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα easy living. Παράλληλα, μας ενδιαφέρει η αίσθηση ενός γραμμικού υφαντού και του βάθους. Για να αποφύγουμε τις μονότονες, επίπεδες επιφάνειες, δημιουργούμε ρυθμό και τρισδιάστατη αίσθηση. Χρησιμοποιούμε συχνά κάθετα στοιχεία, όπως ξύλινους ταμπλάδες ή περσίδες, και κυβικές, λεπτεπίλεπτες προεξοχές. Αυτά τα στοιχεία ενώνονται μέσω των υλικών, δημιουργώντας ένα «γραμμικό υφαντό» στο σύνολο της όψης. Έτσι εντείνεται η έννοια του βάθους εξωτερικά, ενώ εσωτερικά καδράρεται η θέα και προστατεύεται η ιδιωτικότητα. Όπως προτείνουμε και στα έργα μας, όπως το The Interwoven City στα Εξάρχεια, υπερασπιζόμαστε μια αρχιτεκτονική που δεν σβήνει το παρελθόν, αλλά το αναγεννά. Αντιμετωπίζουμε τα υπάρχοντα αστικά κελύφη με σεβασμό στο τοπικό πλαίσιο. Ενσωματώνουμε παραδοσιακά ή υφιστάμενα στοιχεία, όπως χαρακτηριστικές καμάρες, με σύγχρονο τρόπο, προσφέροντας μια δεύτερη ζωή στα κτίρια. Για εμάς, η βιωσιμότητα δεν είναι ένα αρχιτεκτονικό στυλ, αλλά τρόπος σκέψης. Θα χαρακτηρίζαμε την προσέγγισή μας ως quietly dynamic. Είναι μια προσέγγιση που αφήνει πίσω της την απρόσωπη εικόνα της τυπικής πολυκατοικίας και προτείνει μια νέα αυτονομία, χτίζοντας μικρές κοινότητες (micro-communities). Σχεδιάζουμε όψεις που στέκονται με σεβασμό, αναβαθμίζουν τον αστικό ιστό και, κυρίως, αγκαλιάζουν την καθημερινότητα των ανθρώπων, κάνοντάς την καλύτερη. Ποιες ποιότητες προσφέρετε έτσι, αφενός στους κατοίκους, αφετέρου στην αίσθηση της ίδιας της πόλης; Είναι μια εξαιρετική ερώτηση, γιατί αγγίζει ακριβώς τον πυρήνα της αρχιτεκτονικής μας φιλοσοφίας. Στους dePLOT Architects πιστεύουμε ότι ένα κτίριο έχει μια διπλή ευθύνη: οφείλει να υπηρετεί τον άνθρωπο που το κατοικεί, αλλά ταυτόχρονα να σέβεται και να αναβαθμίζει τον τόπο που το φιλοξενεί. Λειτουργούμε πάντα σε αυτές τις δύο κλίμακες, στο «μέσα» και στο «έξω». Αν μπούμε στη θέση του κατοίκου, προσπαθούμε να του προσφέρουμε αυτό που ονομάζουμε «προστατευμένη εξωστρέφεια». Μέσα από τα φίλτρα και το «γραμμικό υφαντό» της όψης, όπως για παράδειγμα στο έργο μας Porous Terraces, ο κάτοικος μπορεί να ανοίξει το σπίτι του, να απολαύσει τη θέα και τον αέρα, διατηρώντας ταυτόχρονα μια αίσθηση ιδιωτικότητας. Παράλληλα, εξασφαλίζουμε βιοκλιματική άνεση. Η όψη λειτουργεί έξυπνα με το φως: επιτρέπει στον ήλιο να ζεστάνει τον χώρο τον χειμώνα και τον προστατεύει το καλοκαίρι, δημιουργώντας ένα ζωντανό παιχνίδι σκιών μέσα στο σπίτι. Ουσιαστικά, χαλαρώνουμε τα αυστηρά όρια μεταξύ σαλονιού και μπαλκονιού. Προσφέρουμε μια ρευστότητα στον χώρο που επιτρέπει το πραγματικό, μεσογειακό ευ ζην. Από την άλλη πλευρά, αν σταθούμε στο πεζοδρόμιο και κοιτάξουμε το κτίριο με τα μάτια της πόλης, η προσέγγισή μας επηρεάζει τον ίδιο τον αστικό ιστό. Στον συχνά χαοτικό και πυκνό οπτικό θόρυβο των ελληνικών πόλεων, οι όψεις μας προσφέρουν μια αίσθηση οπτικής ηρεμίας. Με γήινες υφές και καθαρές γραμμές, δίνουν μια ανάσα στο βλέμμα του περαστικού. Στο έργο μας στα Εξάρχεια, The Interwoven City, σπάμε τη μονοτονία του επίπεδου «τοίχου» της τυπικής πολυκατοικίας. Δημιουργούμε βάθος, πλαστικότητα και έναν αρχιτεκτονικό ρυθμό που δίνει ζωή στη γειτονιά. Ταυτόχρονα, επιδιώκουμε έναν ενεργό διάλογο με τον δρόμο. Ένα κτίριο μπορεί να λειτουργεί ως ένας ζωντανός οργανισμός που αλληλεπιδρά φιλικά με το πεζοδρόμιο και τον δημόσιο χώρο. Αν έπρεπε να το συνοψίσουμε σε μία λέξη, θα λέγαμε πως η μεγαλύτερη ποιότητα που προσφέρουμε είναι η ισορροπία. Μια αρμονική συνύπαρξη, όπου η αρχιτεκτονική γίνεται καταφύγιο για τον άνθρωπο και, ταυτόχρονα, ένα δώρο αισθητικής και ηρεμίας για την ίδια την πόλη. Με αφορμή το έργο στα Εξάρχεια, τι δεν σας αρέσει στις πρόσφατες απόπειρες επαναπροσδιορισμού όψεων παλιών κτιρίων που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια; Σε αυτό το έργο επιλέξαμε τον δρόμο της αναγέννησης και όχι της κατεδάφισης. Αντί να σβήσουμε το παρελθόν, προτείναμε την οργανική ραφή νέων, διαπερατών στοιχείων πάνω στο υπάρχον κέλυφος, διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη, την υλικότητα και την κλίμακα της ιστορικής γειτονιάς. Με αφορμή ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία της συνέχειας, αυτό που μας προβληματίζει στις πρόσφατες τάσεις επαναπροσδιορισμού παλιών όψεων είναι, αρχικά, η αρχιτεκτονική αμνησία. Βλέπουμε πολλά κτίρια να απογυμνώνονται από την ταυτότητά τους και να επενδύονται με απρόσωπα, βιομηχανικά υλικά. Έτσι χάνεται η πατίνα του χρόνου και το αποτέλεσμα αποκόπτεται από τον χαρακτήρα της εκάστοτε περιοχής. Παράλληλα, παρατηρούμε έναν έντονο οπτικό θόρυβο. Συχνά συναντάμε φλύαρες όψεις που προσπαθούν διαρκώς να εντυπωσιάσουν, ενώ μια ήδη φορτωμένη πόλη, όπως η Αθήνα, έχει ανάγκη από οπτική ηρεμία και όχι από έναν ακόμη σχεδιαστικό ανταγωνισμό. Εξίσου προβληματική θεωρούμε και την επιφανειακή οικολογική προσέγγιση, ένα είδος greenwashing. Συχνά βλέπουμε περσίδες ή σποραδικά φυτά να τοποθετούνται καθαρά ως σκηνικό, χωρίς να αποτελούν μέρος μιας ουσιαστικής βιοκλιματικής στρατηγικής που θα βελτίωνε πραγματικά το κτίριο .Τέλος, μας προβληματίζει η δημιουργία κτιρίων που λειτουργούν ως κλειστά φρούρια. Υψώνουν σκληρά, αδιαπέραστα όρια στο επίπεδο του δρόμου, αποκόβοντας το κτίριο από τη ζωή του πεζοδρομίου και αποδυναμώνοντας τη ζωντάνια του δημόσιου χώρου. Ο επαναπροσδιορισμός μιας όψης δεν σημαίνει την τοποθέτηση ενός βιαστικού, γυαλιστερού περιτυλίγματος ή μιας μπετονένιας κορδέλας. Σημαίνει να διαβάσεις την ψυχή του υφιστάμενου κτιρίου και να το εντάξεις στο σήμερα με γήινη υλικότητα και σιωπηλή δύναμη. Ποια είναι η κουλτούρα σας για τη δημιουργία στην ύπαιθρο; Τι κρατάτε από την παράδοση του εκάστοτε τόπου; Η δημιουργία στην ύπαιθρο και στο φυσικό τοπίο απαιτεί, πάνω απ’ όλα, ταπεινότητα. Για εμάς στους dePLOT Architects, το φυσικό τοπίο είναι πάντα ο απόλυτος πρωταγωνιστής και η αρχιτεκτονική οφείλει να υποκλίνεται σε αυτό. Η κουλτούρα μας βασίζεται στην οργανική ενσωμάτωση. Όταν καλούμαστε να σχεδιάσουμε εκτός του αστικού ιστού, ο στόχος μας δεν είναι να επιβληθούμε στη φύση με έναν αυστηρό όγκο, αλλά να δημιουργήσουμε ένα έργο που μοιάζει να αναδύεται μέσα από την ίδια τη γη, σαν να βρισκόταν πάντα εκεί. Απέναντι στην παράδοση του εκάστοτε τόπου στεκόμαστε με βαθύ σεβασμό, αλλά αποφεύγουμε κατηγορηματικά τη στείρα, φολκλορική μίμηση. Δεν κρατάμε τη διακοσμητική επιφάνεια των παραδοσιακών κτιρίων, αλλά την ουσία και τη σοφία τους. Μελετάμε τον τρόπο με τον οποίο οι παλιοί τεχνίτες διαχειρίζονταν το τοπικό κλίμα, τον προσανατολισμό, τον αέρα και τα διαθέσιμα υλικά της περιοχής. Κρατάμε, λοιπόν, αυτή τη βιοκλιματική λογική, τη γήινη υλικότητα και την κλίμακα, και τα μεταφράζουμε στο σήμερα με ένα σύγχρονο, καθαρό αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο. Αυτή ακριβώς η προσέγγιση βρίσκει μια χαρακτηριστική εφαρμογή στο έργο μας για το San Antonio Hotel στη Σαντορίνη. Η Καλντέρα αποτελεί ίσως μία από τις πιο επιβλητικές και ταυτόχρονα ευαίσθητες τοπογραφίες στον κόσμο. Εκεί η φιλοσοφία μας ήταν να μην ανταγωνιστούμε το μεγαλείο του τοπίου, αλλά να επιτρέψουμε στο κτίριο να γίνει μια οργανική συνέχεια του βράχου. Αντλώντας έμπνευση από την παραδοσιακή τυπολογία του υπόσκαφου, η οποία ιστορικά γεννήθηκε από την ανάγκη των ντόπιων για προστασία από τα στοιχεία της φύσης, δημιουργήσαμε χώρους που ενσωματώνονται στη γη. Αξιοποιώντας τις υφές της ηφαιστειακής γης και αποφεύγοντας τον περιττό εντυπωσιασμό, η αρχιτεκτονική ρέει ομαλά προς τον γκρεμό. Το έργο δεν στέκεται ως ένα ξένο, επιβεβλημένο σώμα, αλλά λειτουργεί ως μια γλυπτική, φυσική προέκταση του ίδιου του νησιού, προσφέροντας μια ρευστή, μεσογειακή κατοίκηση που ενώνει τον άνθρωπο με τον ανοιχτό ορίζοντα. Μιλήστε μας για την κατασκήνωση ΑΜΕΑ στην Ηγουμενίτσα που σχεδιάσατε. Το να σχεδιάζεις μια κατασκήνωση ΑΜΕΑ είναι ίσως το απόλυτο κοινωφελές έργο και, ειλικρινά, αποτελεί όνειρο ζωής για κάθε αρχιτέκτονα να προσφέρει μέσα από τη δουλειά του σε έναν τέτοιο σκοπό. Ο πρωταρχικός μας στόχος ήταν εξαρχής ξεκάθαρος. Θέλαμε να δημιουργήσουμε έναν χώρο απόλυτα λειτουργικό και ασφαλή για τα παιδιά, όπου η πρακτικότητα θα υποστηρίζεται στο έπακρο και αισθητικά. Ένας χώρος για παιδιά χρειάζεται να τα εμπνέει, να τα αγκαλιάζει και να τους προσφέρει χαρά μέσα από την ομορφιά και την καθαρότητά του. Στο συγκεκριμένο έργο μας στην Ηγουμενίτσα, η διαδικασία βασίστηκε στην ουσιαστική συνέργεια. Βρισκόμασταν σε στενή συνεργασία με την Ελένη Παπανικολάου, η οποία, με τη βαθιά της γνώση και ευαισθησία, ανέλαβε να επιλύσει όλα τα κρίσιμα ζητήματα προσβασιμότητας, διασφαλίζοντας ότι η κίνηση θα είναι ανεμπόδιστη και φυσική. Παράλληλα, εμείς ως dePLOT Architects αφιερωθήκαμε στον αειφόρο σχεδιασμό του συγκροτήματος. Εστιάσαμε στο πώς το φυσικό φως, ο σωστός αερισμός, η σκίαση και τα φιλικά υλικά θα δημιουργήσουν ένα βιοκλιματικό καταφύγιο. Όλος ο σχεδιασμός έγινε έχοντας ως μοναδικό γνώμονα τα ίδια τα παιδιά, ώστε να βιώσουν την ελευθερία, τη θερμική θαλπωρή και την ανεμελιά σε πλήρη αρμονία με το φυσικό περιβάλλον. Και πώς δουλεύετε στα χωριά της Ζαχάρως για να αναζωογονήσετε έναν τόπο που έχει πληγεί από τις πυρκαγιές; Στα χωριά της Ζαχάρως, μια περιοχή βαθιά πληγωμένη από τις πυρκαγιές, η προσέγγισή μας δεν εστιάζει σε μεμονωμένα κτίρια, αλλά σε μια συνολική στρατηγική επανενεργοποίησης του τόπου. Κεντρικός άξονας του σχεδιασμού μας είναι η δημιουργία και η οργάνωση ενός ολοκληρωμένου περιπατητικού δικτύου, το οποίο συνδέει ξανά τον οικιστικό ιστό με το ορεινό φυσικό τοπίο και τα σημεία ιστορικού ενδιαφέροντος. Βασική μας αρχή είναι η ήπια, στοχευμένη διαχείριση, με απόλυτο σεβασμό στην κλίμακα των οικισμών. Αντί να προτείνουμε νέες κατασκευές και επεκτάσεις, επενδύουμε στην επαναχρήση και την αποκατάσταση. Επεμβαίνουμε σε υφιστάμενα, ανενεργά κτίρια και δημόσιους χώρους κατά μήκος των διαδρομών, μετατρέποντάς τα σε σημεία στάσης, ορμητήρια φιλοξενίας, χώρους ενημέρωσης και υποδομές βασικής υποστήριξης. Ουσιαστικά, σχεδιάζουμε ένα ενιαίο, ζωντανό σύστημα, όπου οι χώροι ανάπαυλας των επισκεπτών λειτουργούν ταυτόχρονα ως νέοι πυρήνες κοινωνικής συναναστροφής για τους ντόπιους. Στόχος μας δεν είναι απλώς η αισθητική αναβάθμιση, αλλά η δημιουργία ενός ενεργού κοινωνικού και φυσιολατρικού τοπίου. Θέλουμε να προσφέρουμε τις χωρικές προϋποθέσεις που θα στηρίξουν νέες μορφές ζωής, φέρνοντας ξανά τη δραστηριότητα, τη συνάντηση και την ελπίδα σε αυτόν τον πολύπαθο τόπο. Τι αγαπήσατε περισσότερο στην ενασχόλησή σας με αυτά τα δύο έργα; Αυτό που αγαπήσαμε περισσότερο και στα δύο αυτά έργα είναι το γεγονός ότι η αρχιτεκτονική επιστρέφει στον πιο θεμελιώδη και ουσιαστικό της ρόλο: την κοινωνική προσφορά και τη φροντίδα. Και στις δύο περιπτώσεις, δεν σχεδιάζαμε απλώς κτιριακούς όγκους, αλλά συμμετείχαμε ουσιαστικά σε διαδικασίες επούλωσης και ενδυνάμωσης ανθρώπων και τοπικών κοινωνιών. Ιnfo : deplotarchitects.com | instagram.com/deplot_architects ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΙΔΗΣΕΙΣ Από μαγαζί, design micro-κατοικία -Η εντυπωσιακή μεταμόρφωση ενός ισόγειου χώρου στη Θεσσαλονίκη σε σπίτι Το διώροφο διαμέρισμα του αρχιτέκτονα Τσέργα και της interior designer Μαργαρίτογλου στου Παπάγου -Απλά υπέρκομψο Η αίγλη της παλιάς Αθήνας σε ένα ανακαινισμένο ρετιρέ του 1960 με θέα Ακρόπολη -Η επιτομή της κομψότητας Διαβάστε περισσότερα στο iefimerida.gr