Á kennaranum „lífið að þakka“ eftir unglingsárin á Bakkakoti

Jón Bjartmar Indriðason, sem er oftast kallaður Nonni, er 42 ára vörubílstjóri og fjölskyldufaðir á Stokkseyri. Hann var í fóstri í Bakkakoti árin 1995-1998, þegar hann var tólf til fimmtán ára, og var þar allt árið um kring. „Við þurfum að vinna í þessu alla ævi,“ segir Jón Bjartmar Indriðason. Nonni er einn þeirra níu sem upphaflega sendu forsætisráðherra bréf með lýsingum á dvöl sinni í Bakkakoti. „Ef ég gerði ekki það sem þau sögðu þá var maður sleginn, annaðhvort í andlitið eða flengdur að ástæðulausu. Það var oft sem það var rifið í fötin hjá manni og manni þeytt til og frá,“ segir hann. Nonni hefur ekki sagt frá reynslu sinni áður en hann segist nú hafa fengið styrk til þess í gegnum hina mennina sem stigu fram í Kveik í síðustu viku og lýstu dvölinni í Bakkakoti. Nonni er náinn mömmu sinni en segist ekki hafa náð að segja henni hvað gekk á. „Hún fékk að vita núna í fyrsta skipti almennilega hvað gekk á og hvernig þetta var,“ segir hann. Hvernig er að heyra það núna svona mörgum árum seinna? „Það er meira en sárt. Manni finnst maður hafa brugðist, að hafa ekki séð eitthvað,“ segir Geirdís Lilja Guðmundsdóttir, móðir hans. „Ég skil ekki að fólk geti tekið börn að sér og það fyrir borgun, tífalda borgun, og gengið svo í skrokk á þeim. Það er ekki hægt að skilja þetta,“ bætir Geirdís Lilja við. Nonni segist hafa verið beittur líkamlegu ofbeldi af hálfu Þóru Elísabetar Bernódusdóttur, þáverandi húsfreyju í Bakkakoti eins og fleiri lýstu í Kveik – og syni hennar sem hann vann ýmis verk fyrir, eins og að valtra túnið. Hann lýsir því að hann hafi skipt því í helminga til að vera fljótari. „Ég held ég sé tólf til þrettán ára gamall þegar það gerist og þegar ég er byrjaður á öðrum blettinum sem ég skipti og þá tek ég eftir að hann kemur á urrandi siglingu og tekur í hársvörðinn á mér og skellir höfðinu á mér nokkrum sinnum í hurðina á dráttarvélinni,“ segir Nonni. „Ég man eins og það hafi gerst í gær eftir verknum og sársaukanum í höfðinu eftir það,“ bætir hann við. Nonni lýsir líka einelti og barsmíðum af hálfu hinna barnanna sem voru í vistun á bænum. „Ætli það sé ekki af því að ég var komið svona fram við þau? Af hverju máttu þau þá ekki gera það við mig? Núna í dag þá er ég búinn að vinna þannig séð af því að ég er búinn að fyrirgefa þeim.“ Börnunum eða heimilisfólkinu? „Börnunum, ekki heimilisfólkinu. Ég mun aldrei fyrirgefa þeim, ég einfaldlega get það ekki,“ segir Nonni. „Þetta er fólk sem átti að hugsa um mig, átti að kenna mér og passa upp á mig en það var ekki gert. Mér voru ekki kenndir hlutirnir, það var hreytt í mig, öskrað á mig, sparkað í mig, sleginn, það var ekki tekið í öxlina á mér, lagt höndina og sagt – þú átt ekki að gera þetta svona, heldur hinsegin, það var aldrei.“ Önnur fósturbörn hafa lýst því að húsfreyjan hafi beitt þau kynferðisofbeldi. Þau hafi verið látin nudda hana. „Ég nudda á henni lappirnar, kálfann, mjóbakið og síðurnar og það en ég fór aldrei nálægt kynfærum eða þannig en ég fór ansi nálægt samt sem áður. En fór aldrei í þau,“ segir Nonni. „Mér fannst ekki gaman að gera þetta en gerði það þó vegna þess að ég var bara svo hræddur að ég þorði ekki öðru,“ bætir hann við. „Þegar hann kom heim eftir fermingu vildi hann ekki með nokkru móti fara aftur á Bakkakot. Ég fékk aldrei skýringu á því af hverju, hann vildi ekki segja mér neitt í sambandi við Bakkakot,“ segir Geirdís Lilja. Hún segist ekki hafa vitað af hverju. „Hann vildi alls ekki fara og þá stóð ég með honum,“ bætir hún við. Geirdís segir að barnaverndarnefnd hafi þá viljað senda hann til Reykjavíkur í fóstur, frá Selfossi þar sem þau bjuggu þá, en hún neitaði því. „Svo liðu nokkrir dagar, þá hringdi síminn og þá var kennari á Hvolsvelli sem hafði verið með Nonna,“ segir Geirdís Lilja. Kennarinn segir í samtali við fréttastofu að það sem hafi hringt viðvörunarbjöllum hjá henni hafi verið áverkar á hálsinum á Nonna. „Og hún vildi endilega að ég hlustaði á sig í sambandi við annað heimili,“ segir Geirdís jafnframt. Nonni fór þá á annað fósturheimili í Landeyjum og kláraði tíunda bekkinn í Hvolsskóla á Hvolsvelli hjá þeim. „Þau vildu endilega hjálpa mér, þökk sé kennaranum mínum. Þá á ég henni eiginlega lífið að þakka. Því þetta er sveitabær sem ég vildi óska þess að ég hefði byrjað á. Þar var komið fram við mig eins og mann,“ segir Nonni um nýja fósturheimilið. „Þau voru sanngjörn og mjög góð hjón. Ég man eftir því að það var oft sem ég og bóndinn sátum inni í fínu stofunni og hann kenndi mér á hljóðfæri á meðan frúin var inni í eldhúsi að baka eða sat inni í stofu með okkur að hlusta. Þetta voru hjón sem ég dýrkaði,“ bætir hann við. Nonni segir að dvölin í Bakkakoti hafi haft mikil áhrif á líf hans. „Eftir að ég var búinn að vera þarna var ég á mjög slæmum stað andlega. Mikið reiður og hafði lítið af góðum vinum, leitaðist meira í slæman vinskap,“ segir hann. Sástu breytingu eftir að Nonni var búinn að vera á Bakkakoti? „Já, mikla. Hann var hræddur við allt og alla, umhverfið,“ segir Geirdís Lilja móðir hans. „En í dag er ég kominn á þann stað að ég er á aðeins betri stað, þökk sé foreldrum mínum og konunni minni og börnum.“ Eftir að málið kom upp á yfirborðið sagðist ríkisstjórnin ætla að bjóða þeim sem voru á Bakkakoti sálfræði- og áfallaaðstoð, rannsaka aðstöðu vistbarna á Bakkakoti á þessum tíma, gera sérstaka úttekt á stöðu fósturbarna hér á landi og huga almennt að sanngirnisbótakerfinu og stefna að því að leggja fram frumvarp um sanngirnisbætur í haust. „Ég er mjög ánægður með það. Þetta er á fleiri stöðum, ég er alveg viss um það. Þetta er ekkert bara í Bakkakoti,“ segir Nonni. „Það þarf að gera eitthvað stórvægilegt, til að koma í veg fyrir að þetta komi fyrir einhvers staðar annars staðar,“ bætir hann við. Hann er þakklátur stuðningnum sem mennirnir sem hafa stigið fram hafa fengið. „Ég átti ekki von á því að þjóðin myndi taka svona vel í þetta og styðja okkur í þessu. Ég hef alltaf horft á þjóðina sem mjög grimma þjóð. Mér datt ekki í hug að það væri til svona mikið af góðu fólki.“