Bandaríkjamenn eru fjölmennastir á lista yfir þá sem fengið hafa leyfi dómsmálaráðuneytisins til að kaupa hér fasteign. Fasteignakaup útlendinga eru aðeins brotabrot af íslenskum markaði, segja fasteignasalar. Áberandi kaup sem rata í fjölmiðla Öðru hvoru rata í fréttir sögur af erlendum auðkýfingum sem kaupa hér eignir fyrir mörg hundruð milljónir. Nefna má sumarhúsið í Kiðjabergi sem seldist á sjö hundruð milljónir, kaup kanadískra hjóna á jörðinni Horni í Skorradal þar sem fjallið Skessuhorn fylgdi með í kaupunum og 270 fermetra sumarhús rétt fyrir utan Stykkishólm sem bresk hjón létu byggja og fylgst var með í sjónvarpsþáttunum Gulli Byggir. Það er ekkert sér-íslenskt að fasteignakaup útlendinga rati í fjölmiðla; í Danmörku var töluvert fjallað um kaup bandarísk-bresku leikkonunnar Lily Collins á tveimur íbúðum í Kaupmannahöfn fyrir rúmum tveimur árum. Collins leikur aðalhlutverkið í Netflix-þáttunum Emily in Paris. Í Danmörku eins og á Íslandi gilda sérstakar reglur um þá sem eru í fasteignahugleiðingum og koma frá löndum utan Evrópska efnahagssvæðisins og EFTA. Á Íslandi þarf sérstakt leyfi frá dómsmálaráðuneytinu og frá árinu 2020 hefur ráðuneytið veitt 130 ríkisborgurum frá átta löndum slíkt leyfi; þetta er fólk frá Kanada, Kúveit, Nígeríu, Kína, Armeníu, Ástralíu, Bretlandi og Bandaríkjunum. Samkvæmt upplýsingum Spegilsins er fátítt að umsóknum um slíkt leyfi sé hafnað og ferlið er tiltölulega einfalt. Sex úr konungsfjölskyldu þurftu allir að fá leyfi Í svari ráðuneytisins er tekið fram að í nokkrum tilvikum standi fleiri en einn að fasteignakaupum og þá þurfi hver og einn að fá leyfi - til dæmis þegar sex úr konungsfjölskyldu Kúveit keyptu íburðarmikið einbýlishús á Arnarnesi í janúar 2020. Fram kom í frétt DV á síðasta ári að húsið hefði að mestu staðið autt þrátt fyrir talsverðar framkvæmdir. Bandaríkjamenn eru hins vegar í algjörum sérflokki í fasteignakaupum fólks utan EES- og EFTA-svæðisins. Hverjir hafa fengið leyfi til að kaupa fasteign? 2020: Bandaríkin: 8 Kanada: 1 Kúveit: 6 Nígería: 1 2021: Bandaríkin: 29 Bretland: 2 2022: Bandaríkin: 17 Kanada: 2 Kína: 1 2023: Bandaríkin: 17 Armenía: 1 Ástralía: 2 2024: Bandaríkin: 22 Bretland: 2 2025: Bandaríkin: 16 Bretland: 1 Kanada: 1 2026: Bandaríkin: 1 Af þeim 130 leyfum sem ráðuneytið hefur gefið út eru 110 til bandarískra fasteignakaupenda; þau voru langflest árið 2021 eða 29 en hafa síðan verið á bilinu 17 til 22. Það hversu bandarískir ríkisborgarar eru áberandi á þessum lista kemur Páli Pálssyni, reyndum fasteignasala, eilítið á óvart, því á undanförnum árum hafi fólk frá Asíu gert sig gildandi í fasteignakaupum í Evrópu og þá í aðeins öðrum tilgangi. „Til að safna eignum í stórborgum eins og París, London og Berlín en Reykjavík er ekki á þeim radar; að vera bein fjárfesting á fasteignamarkaði.“ Hálaunuð fyrirsæta í leit að sveitasælu En eftir hverju eru Bandaríkjamenn að slægjast hér á landi? Páll nefnir sem dæmi þekkta fyrirsætu sem hafi keypt sér fasteign hér á landi og hennar skýring hafi verið næði, ró, friður og náttúra. „Það er ekki alveg sami hraðinn hér eins og þekkist í stórborgum og því finnst að það detti í aðra tíðni og fer þess vegna út fyrir bæinn.“ Þeir séu því ekki endilega á höttunum eftir íbúðum í miðborginni heldur sveitasælu rétt fyrir utan höfuðborgarsvæðið. „Mín tilfinning að flestir sem kaupa fasteign á Íslandi, alveg eins og þeir Íslendingar sem kaupa sumarhús á Spáni, eru að kaupa sér afdrep út fyrir bæinn, kannski hálftíma eða klukkutíma.“ Pínulítið brot af íslenskum fasteignamarkaði Þeir fasteignasalar sem Spegillinn ræddi við í dag töldu mikilvægt að benda á að fasteignakaup útlendinga væru aðeins brotabrot af íslenskum fasteignamarkaði. „Þetta er pínulítið brot,“ segir Páll. Þeir sem kaupi sér sumarhús eða afdrep séu mjög lítil viðskipti og þetta séu sárafáir. „En þessi viðskipti verða oft áberandi af því að þau eru stundum svo stór.“ Ekki þurfti að leggjast í mikla rannsóknarvinnu til að finna út að í hópi þeirra sextán Bandaríkjamanna sem fengu leyfi frá ráðuneytinu til að kaupa fasteign á síðasta ári voru fjórar vinkonur sem keyptu sér saman fjögurra svefnherbergja íbúð í miðborginni. Páll þekkir eitt dæmi um Bandaríkjamenn sem keypti hér fjörutíu til fimmtíu íbúðir og leigir þær út en það hafi verið 2008. „Hann hefur ekki farið í frekari kaup eftir það eins og þegar íslenskir fjárfestingasjóðir keyptu upp íbúðir. Hann er eini útlendingurinn sem ég veit af sem hefur markvisst farið út í það að safna íbúðum og reyna að hagnast að hækkandi verði.“