Hlutfall þeirra sem eru á örorku- og endurhæfingarlífeyri hefur hækkað mikið frá aldamótum. Geðlæknir segir meira um veikindi þar sem erfitt sé að meta hversu mikil skerðingin til að sinna vinnu er. Örorka hjá einstæðum mæðrum á aldrinum 30–39 ára eykst eftir fjölda barna á þeirra framfæri. 67% með geðgreiningar Í nýjasta tölublaði Læknablaðsins er fjallað um íslenska rannsókn sem skoðar þróun sjúkdómsgreininga í læknisvottorðum vegna endurhæfingar og örorku. Niðurstöður sýna að hlutfall þeirra sem voru á örorku- og endurhæfingarlífeyri hækkaði um tæplega fimmtíu prósent frá aldamótum. „Mest hefur fjölgað greiningum á þunglyndi, kvíða, verkjavanda, ADHD og einhverfu. Nú í janúar 2025 var um 2/3 hluti af hópnum sem er á örorku- og endurhæfingarlífeyri með geðgreiningar. Það hefur einnig orðið aukning í greiningum eftirstöðvum veirusýkinga, streitu og alvarlegrar kulnunar,“ segir Oddur Ingimarsson, geðlæknir og lektor við læknadeild Háskóla Íslands. Meira um veikindi þar sem erfitt er að meta skerðingu til vinnu Oddur segir mun meira um veikindi þar sem erfitt sé að meta hversu mikil skerðingin til að sinna vinnu er. Samspil veikinda, félagslegrar stöðu og fjárhagslegra hvata til að stunda vinnu sé oft flókið. „Gögnin sýna að örorka hjá konum á aldrinum 30–39 ára eykst eftir fjölda barna á þeirra framfæri. Og örorka hjá einstæðum mæðrum er 25% ef börnin eru eitt til tvö, en hækkar svo eftir því sem börnum fjölgar og örorka er komin upp í 50% ef börn eru fjögur eða fleiri.“ Hann segir líklegt að hlutfall þeirra sem séu á örorku- eða endurhæfingarlífeyri eigi eftir að hækka. „Ef kerfinu verður ekkert breytt, ef fjárhagslegu hvötunum verður ekki breytt, eru allar líkur á því að algengi örorku- og algengi þess að vera á endurhæfingarlífeyri muni hækka hér á landi.“