Kunnen sociale media verantwoordelijk worden gehouden voor psychische klachten van langdurige gebruikers? Dat is de vraag waar een jury in Los Angeles de komende weken een antwoord op moet vinden. Instagram-baas Adam Mosseri, die als eerste techbaas getuigde in de zaak, vindt van niet. "Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen een klinische verslaving en problematisch gebruik", zei hij. "Ik heb ook weleens een serie op Netflix tot diep in de nacht doorgekeken, maar dat is volgens mij geen klinische verslaving." Mosseri zei dat zijn bedrijf liever de term "problematisch gedrag" gebruikt bij "mensen die meer tijd op Instagram doorbrengen dan ze zelf goed achten, en dat gebeurt zeker". Hij vindt dat eerder een "persoonlijke afweging" voor gebruikers. Verslaafd gemaakt De rechtszaak in Los Angeles is aangespannen door een 20-jarige vrouw die socialemediabedrijven verantwoordelijk houdt voor psychische klachten als depressie en een verminderd zelfbeeld. Deze anonieme 'KGM' zegt dat ze, sinds ze op haar negende sociale media ontdekte, door de bedrijven bewust verslaafd is gemaakt aan hun apps. De zaak wordt gezien als een belangrijk proefproces voor honderden andere soortgelijke aanklachten. Platforms als TikTok en Snapchat schikten met de vrouw, maar Googles YouTube en Meta (van Instagram en Facebook) lieten het op een rechtszaak aankomen. Later deze maand staat een verhoor van Meta-topman Mark Zuckerberg gepland. Techbedrijven kampen wereldwijd met kritiek. Zo verbood Australië als eerste land socialemediagebruik onder de 16 en denken andere landen daarover na. De EU oordeelde vorige week hard over het algoritme van TikTok, dat ook ongezond verslavend zou zijn. Huilen verboden Bij de zitting met Instagram-baas Mosseri waren veel ouders aanwezig van kinderen die schade ondervonden na intensief socialemediagebruik. Verschillende ouders van kinderen die stierven door zelfdoding kregen het te kwaad tijdens Mosseri's getuigenis. De rechter waarschuwde hen uit de zaal te zullen zetten als hun verdriet verstorend zou werken. Mosseri noemde het problematisch dat de anonieme vrouw in de zaak ooit 16 uur op een dag op zijn app had gezeten, maar wilde dat niet typeren als verslaafd gedrag. De vraag hoeveel tijd op Instagram gezond is, was niet aan hem om te beantwoorden, vond Mosseri. In het verhoor werd Mosseri ook aan de tand gevoeld over Instagram-filters waarmee gebruikers plastische chirurgie konden fingeren. In interne mails onderkende het bedrijf de mogelijke psychische gevolgen daarvan, maar men vreesde dat een verbod gebruikers naar concurrenten zou drijven. Toenmalig topman Nick Clegg pleitte daar toch voor, "omdat we anders - terecht - worden beschuldigd van groei boven verantwoordelijkheid te kiezen". Mosseri, die Instagram sinds 2018 leidt, zag in die discussie het bewijs dat zijn bedrijf al doende ethische kwesties moest zien op te lossen. "De wereld verandert snel en Instagram moet meeveranderen om relevant te blijven", redeneerde hij. "Natuurlijk kun je in de loop der jaren terugkijken en functionaliteiten aanwijzen die we nog niet hadden. We blijven onszelf verbeteren." Move fast, break things Mosseri sprak tegen dat Instagram eropuit is om kinderen aan zich te binden. Die klikken volgens hem nauwelijks op reclames en hebben maar weinig geld te besteden. KGM's advocaat wierp tegen dat gebruikers die vroeg lid worden, ook op latere leeftijd trouw blijven aan hun medium. "Keuzes maken die geld opleveren maar mensen benadelen, zijn op de lange termmijn ook het bedrijf niet goed", wierp Mosseri tegen. Victoria Hinks, van wie de dochter op haar zestiende zelfmoord pleegde, gelooft dat niet. Zij verwees naar het officieuze motto van Silicon Valley: move fast and break things . "Onze kinderen waren de eerste proefkonijnen", zei ze buiten het gerechtsgebouw. Mosseri zei die slogan inmiddels liever niet meer te gebruiken. Hulp nodig? Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.