Trausti Ólafsson skrifar: Íslenski dansflokkurinn frumsýndi á laugardagskvöldið tvö verk á stóra sviði Borgarleikhússins, Paradísarfugla og Garðinn. Höfundur Paradísarfugla heitir Vikram Pradhan og er ljósmyndari, hönnuður og sjónlistamaður. Danshöfundarnir í Garðinum eru þeir Antonio de Rosa og Mattia Russo sem báðir eru frá Napólí en hafa undanfarin ár gert víðreist um heiminn og vakið athygli fyrir sýningar sínar. Þeir starfa nú í fyrsta sinn með Íslenska dansflokknum. Paradísarfuglar og Garðurinn eru mjög ólík verk en þó eru samkenni þeirra svo sterk að eftir að hafa séð þau hvort á eftir öðru finnst mér næstum að þau geti tæpast hvort án annars verið. Og víst er að merking dansviðburðarins á stóra sviði Borgarleikhússins hefði orðið allt önnur í mínum huga ef gert hefði verið hlé á milli sýningarinnar á Paradísarfuglum og Garðinum. Samruni þeirra þar sem danskvikmyndinni hans Vikrams Pradhan lauk og örlítið andrúm varð áður en dansverk ítölsku höfundanna hófst fannst mér tær snilld. Það eina sem spillti því augnabliki var að við áhorfendur skyldum fara að klappa í stað þess að leyfa þögninni að njóta sín. Þögnin er mjög vanmetin í leikhúsi og á íhugunarsýningu eins og var í Borgarleikhúsinu á laugardagskvöldið hefði kyrrðin og hljóðleysið hjálpað manni að líta inn á við og meditera pínulítið. Paradísarfuglar er kynnt sem dansmynd en í mínum augum varð verkið að kvikri mynd –lifandi mynd – sem fjallar um lífið. Þar dansa hendur, armar, fótleggir, andlit, kvenhöfuð með sítt hár, laufblöð, vatn og skordýr. Litagleðin og formfegurðin í þessari lifandi mynd undirstrika í sífellu mikilvægi náinna tengsla manns og náttúru og nándina sem skapast þegar hendur eru óhræddar við að snertast – og mikilvægi þess að snerta mold og gróður jarðar blíðlega en ekki með grimmd í gráðugum fingrum. Þessi danskvikmynd sýndi mér veröldina eins og hún var áður en maðurinn í hroka sínum lét sér detta í hug að hann væri herra jarðarinnar og æðri náttúrunni. Söguna af því hvernig það gerðist las ég síðan úr dansverkinu Garðurinn sem tók við strax að loknu því snilldarbragði í tengingu sýninganna tveggja sem ég áður minntist á. Garðurinn er ekki bara táknræn sýning. Hún er mýtólógísk því að vísanir í söguna um aldingarðinn Eden eru býsna augljósar og það er allt í lagi. Okkur veitir nefnilega ekkert af því að rifja reglulega upp hvers við misstum með því að læra að skilja milli góðs og ills. Sem við mannkynið erum heldur ekki nærri því eins flink í og við viljum stundum vera láta. Uppbygging dansverksins Garðurinn er klassísk með upphaf, miðju og endi að aristótelískum hætti. Í upphafi eru fjórir dansarar staddir í grænum garði sviðsins og þá nálgast aðrir átta dansarar, sem ganga fjórir hvorum megin niður gangana meðfram áhorfendabekkjunum. Mér fannst þessi hæga byrjun seiðandi og mjög myndræn. Eftir að dansararnir allir tólf voru komnir á svið tóku við dansatriði þar sem átök voru stundum snörp en í annan tíma mildari. Og í blálokin voru bara tveir dansarar eftir hálfnaktir á rökkvuðu sviðinu og auðvitað hlutu þeir líka að hrökklast á brott úr Garðinum. Auk hinnar augljósu tengingar við gyðinglegan og kristinn goðsagnaheim er fjöldi annarra tilvísana í menningarleg minni í þessari sýningu. Ég hafði ekki ráðrúm til þess að skynja eða skilja þau öll en fór að pæla í því að dansararnir á sviðinu eru 12 talsins, en 12 er tala sem víða kemur fyrir í goðsagnakenndum frásögnum. Ég komst ekki að neinni niðurstöðu um hvað talan 12 merkir í dansverkinu Garðinum og læt áhorfendum eftir að ákvarða það hverjum fyrir sig. Það er líka í huga hvers og eins áhorfanda sem merking listaverksins verður til. Ég get ekki ákveðið hver hún er nema fyrir sjálfan mig. Og þegar kemur að Garðinum stend ég gersamlega á gati gagnvart sumu sem fyrir augu ber. Talnafræðin sem birtist í númerunum á íþróttabolunum sem dansararnir klæddust er mér til dæmis lokuð bók. Ég er samt nokkuð viss um að það er ekki tilviljun að þarna sjáum við eftirfarandi númer: 00 - 13 - 17 - 19 - 22 - 28 - 32 - 35 - 47 - 59 - 67 - 69. En hver merkingin er á bak við þessa talnaröð get ég ekki einu sinni giskað á. Ég þarf næstum ekki að taka það fram að dansararnir sem dansa í bolum með þessum númerum eru hver öðrum færari og fimari. Nöfn þeirra eru svo mörg að ég tel þau ekki upp hér en vísa þess í stað á heimasíðu dansflokksins, id.is Ég hlýt að játa að mér líkaði ekki allt í sýningunni á Garðinum. Tónlistin – eða kannski hljóðheimurinn sé meira viðeigandi hugtak – fór ekki vel í mig. Mér fannst hljómarnir og endurtekin stefin, ef þau orð má nota um þessa gerð tónlistar, svolítið þreytandi og stundum beinlínis svæfandi. Það góða var hins vegar að hljóðstyrkurinn var hóflegur sem var notalegt að heyra og finna í stóra sal Borgarleikhússins þar sem hefur ríkt svolítil tilhneiging til þess að skrúfa allt í botn. En þrátt fyrir þennan annmarka á hljóðheimi Garðsins, kæru dansarar og stjórnendur Íslenska dansflokksins, innilega takk fyrir mig. Þið eruð dýrmæt djásn í listalífi landsins og þið hafið með sýningunum á Paradísarfuglum og Garðinum minnt okkur á hve mikilvæg heilbrigð tengsl eru öllu lífi. Trausti Ólafsson, leikhúsgagnrýnandi Víðsjár á Rás 1, rýnir í sýningu Íslenska dansflokksins Garðinn og dansmyndina Paradísarfugla sem sýnd eru saman á stóra sviðinu í Borgarleikhússinu. Trausti Ólafsson er leikhúsfræðingur og leikstjóri. Hann hefur kennt í námskeiðum um leikhús og leikbókmenntir við Háskóla Íslands frá 2004 og Listaháskóla Íslands frá 2015. Trausti hefur gefið út bækur um leiklist bæði hérlendis og erlendis. Hann hefur einnig birt greinar í ritstýrðum alþjóðlegum tímaritum auk greina í íslenskum tímaritum.