Nauðsyn þess að styrkja samkeppnisstöðu Evrópu var tilefni óformlegs leiðtogafundar Evrópusambandsins sem haldinn var í gær í miðaldakastala í austurhluta Belgíu, nálægt hollensku borginni Maastricht. „Sameinuð Evrópa, sameinaður markaður,“ sagði Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins við fréttafólk eftir leiðtogafundinn, og það virtist vissulega vera samstaða um að það þyrfti að grípa til aðgerða. „Við erum sammála um að það liggur á,“ sagði Emmanuel Macron Frakklandsforseti eftir fundinn í gær. „Við þurfum að bregðast strax við og flýta okkur, því það er sótt að okkur í alþjóðaviðskiptum.“ En það kom einnig í ljós í gær að þótt leiðtogar nánast allra aðildarríkjanna séu sammála um nauðsyn þess að bregðast við, þá er ekki eins mikil samstaða um aðferðirnar. Frakkar vilja til dæmis nýta sameiginlega skuldabréfaútgáfu Evrópusambandsins sem leið til að fjármagna nauðsynleg verkefni, og Macron hefur í langan tíma talað um nauðsyn þess að leggja áherslu á verndaraðgerðir fyrir evrópskan iðnað. Þjóðverjar taka það hins vegar ekki í mál að styðja útgáfu skuldabréfa; Friedrich Merz Þýskalandskanslari sagði í gær að jafnvel þótt hann væri sammála (sem hann er ekki), þá væri slíkt andstætt þýskum lögum. Merz hefur einnig kallað eftir einföldun á regluverki Evrópusambandsins til dæmis hvað varðar skyldur fyrirtækja til að skila upplýsingum af ýmsu tagi, hann vill ryðja hindrunum fyrir viðskiptum úr vegi milli aðildarríkja ESB, og er mikill talsmaður fyrir þá fríverslunarsamninga sem Evrópusambandið er með í undirbúningi og hefur verið að gera; samningurinn við Mercosur-ríkin í Suður-Ameríku er gott dæmi um það. Stjórnvöld í Frakklandi, með Macron í fararbroddi, hafa hins vegar gagnrýnt þann samning harðlega, aðallega fyrir hönd framleiðenda í landbúnaði. Önnur ríki, þar á meðal Svíþjóð og Holland gagnrýna einnig of miklar verndaraðgerðir. Merz hefur til dæmis talað um „Made with Europe“ í staðinn fyrir „Made in Europe“; að ekki verði teknar upp aðgerðir til að einangra evrópskan iðnað, heldur honum gert betur kleift að eiga í alþjóðlegu samstarfi. Sameinast um breytingar á fjármálamarkaði Þeir Merz og Macron eru hins vegar sammála um nauðsyn þess að stofna það sem á íslensku hefur verið kallað Sparnaðar- og fjárfestingarsamband (Savings and investment union ), sem verið hefur á teikniborðinu í langan tíma, og fjallað var um í Brussel-vaktinni , fréttabréfi sendiráðs Íslands í Brussel, í fyrra. „Stefnan hefur það að markmiði að stuðla að því að fjármálakerfi ESB beini sparnaði í auknum mæli í arðbærar fjárfestingar, t.a.m. með því að bæta aðgengi að fjármagnsmörkuðum ESB og bjóða upp á fleiri og betri fjármögnunarkosti fyrir fyrirtæki. Er talið að þetta geti bæði aukið auðlegð borgaranna og um leið ýtt undir hagvöxt og aukna samkeppnishæfni innri markaðar ESB.“ Saman, eða í smærri hóp „Við samþykktum að vera tilbúin með fyrsta fasa sparnaðar- og fjárfestingasambandsins í júní á þessu ári, þar með samþættingu markaðarins og regluverk,“ sagði Von der Leyen eftir fundinn í gær, en sló líka mikilvægan varnagla um framhaldið, með því að boða það sem kallast innan Evrópusambandsins „aukin samvinna“ (enhanced cooperation); það er ákvæði í sáttmála ESB sem býður upp á að hópur ríkja (minnst níu) taki sig saman um afmörkuð verkefni undir formerkjum ESB. „Ef við höfum ekki náð nægilegum árangri þá [í júní], þá munum við skoða möguleikann á aukinni samvinnu minnst níu ríkja sem vilja hraðari þróun.“ Þessi möguleiki á einnig við um annað verkefni sem framkvæmdastjórnin hefur verið að undirbúa og gengur undir nafninu „28 stjórnin“ (28th regime). Það verkefni miðar að því að samræma regluverk um stofnun nýrra fyrirtækja innan Evrópusambandsins. „Ef öll 27 ríkin vilja ekki taka þátt, getum við gert það undir formerkjum aukinnar samvinnu,“ sagði Von der Leyen. „Ekki misskilja mig; ég vil öll tuttugu og sjö ríkin með, en þessar tvær stoðir endurbóta þurfa að komast í gang, þannig að möguleikinn á aukinni samvinnu þarf að vera til staðar.“