Должината на денот се зголемува побрзо од кога било во последните 3,6 милиони години Филип Здравески 22.03.2026 / 12:23 Вести Климатските промени не влијаат само на температурите и нивото на морето, туку и на ротацијата на Земјата. Всушност, ново истражување на научници од Универзитетот во Виена и Швајцарскиот федерален институт за технологија ETH Zürich откри дека должината на денот се зголемува побрзо од кога било во последните 3,6 милиони години. Иако станува збор за милисекунди, научниците истакнаа дека овој феномен покажува колку длабоко климатските промени влијаат врз динамиката на планетата. Должината на денот моментално се продолжува за 1,33 милисекунди на век. Главната причина е топењето на мразот на половите и глечерите, што го зголемува нивото на морето и ја менува распределбата на масата на планетата. Притоа, Земјата се однесува како лизгач на мраз - кога лизгачот ги раширува рацете, се врти побавно, а кога ги приближува до своето тело, се врти побрзо. Истото се случува и со Земјата. Кога масата на планетата се распределува подалеку од оската на ротација, поради зголемувањето на нивото на морето, ротацијата се забавува и денот станува подолг. За да разберат дали нешто слично се случило во минатото, истражувачите анализирале фосили од микроскопски морски организми. Хемискиот состав на нивните школки ни овозможува да ги реконструираме промените во нивото на морето и ротацијата на Земјата во текот на милиони години. Резултатите покажаа дека имало големи промени за време на леденото време, но дека денешната стапка на должина на денот јасно отстапува од историските трендови. Само еднаш, пред два милиони години, стапката на промена била приближно слична на денешната, но никогаш толку изразена како помеѓу 2000 и 2020 година. Податоците покажуваат дека стапката на промена на масата на планетата не е паралелна барем од доцниот плиоцен, пред 3,6 милиони години. Научниците забележале дека човечкиот фактор е главната причина за денешниот феномен. На прв поглед, разлика од една милисекунда звучи незначителна. Сепак, во светот на сателитската навигација, вселенските мисии и прецизните набљудувања, ваквите промени можат да имаат реални последици. Ако ротацијата на Земјата се промени побрзо од очекуваното, системите мора постојано да ги прилагодуваат своите модели. Ова истражување покажува дека климатските промени влијаат не само на климата, екосистемите и економијата, туку и на однесувањето на Земјата. Глобалното затоплување полека влијае на брзината со која Земјата се врти, а секоја дополнителна милисекунда може да има последици за технологијата и прецизните мерења. климатски промени Земја Автор/Извор Ф.З. Прикажи во метро On