Milliyet Yazarlar
İsveç’in Helsingborg kentinde düzenlenen gayriresmi NATO Dışişleri Bakanları Toplantısı’ndan görünürde büyük kararlar çıkmadı. Gayriresmi niteliği gereği bu durum bekleniyordu; ancak perde arkasında dışişleri bakanları ile üst düzey komutanların açıklamaları çok önemli mesajlar barındırıyordu. İlk kritik mesaj, Donald Trump kabinesinin uzun süredir NATO toplantılarına katılmayan ama en etkili transatlantikçisi olan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Helsingborg’a gelmesiydi. Rubio’nun Ankara’da düzenlenecek NATO Zirve’sine haftalar kala teşrif etmesi Transatlantik ilişkiler adına umut vericiydi. İlişkilerde kafa karışıklığı Trump’ın NATO açıklamaları zaman zaman kafa karıştırabiliyor. Le Soir gazetesinin dış politika yazarı Philippe Regnier de köşesinde, ABD’nin NATO politikalarını çözmenin kolay olmadığını vurgulayarak, önce Polonya’dan asker çekme kararı alıp ardından bundan vazgeçilmesinin yarattığı kafa karışıklığına dikkat çekmişti. Bu ortamda Rubio’nun varlığı ve olumlu tonu önemliydi. Nitekim kısa süre önce Brüksel’deki Askeri Komite toplantısında, ABD askeri kanadının NATO Kuvvet Modeli (NFM) üzerindeki çalışmaları hakkında paylaştığı bilgiler bu önemi teyit ediyordu. Avrupa Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı (SACEUR) Orgeneral Alex Grynkewich; ABD’nin ittifaktaki askeri varlığını zayıflatmadan, Pentagon’un Pasifik’e yönelme stratejisini de tehlikeye atmayacak bir formülle Washington’ı ikna etmeyi başardı. NFM ve operasyonel gerçeklik Böylece NFM, kavramsal bir taslak olmaktan çıkıp tamamen entegre bir operasyonel gerçekliğe dönüştü. Sürecin ana sütunları ise şunlar oldu: Müttefik Mukabele gücü (ARF) Aktivasyonu: NFM’nin çok boyutlu öncü gücü olan ARF, tehditler bir “oldu bittiye” ulaşmadan önce SACEUR’e hava, kara, deniz ve siber alanlarda anında müdahale yeteneği sağlıyor. “Avrupalılaşma” Eğilimi: Değişen küresel stratejiler gereği NFM, konvansiyonel caydırıcılığın ilk hat yükünü Avrupalı müttefiklere yüklüyor. Avrupalı uluslar, olası bir sınır ihlalinde ABD takviyesini beklemeden savaşabilmek için savunma harcamalarını agresif şekilde artırıyor (birçok ülke 2035’e kadar GSYİH’nin %5’i hedefini planlıyor). Endüstriyel Senkronizasyon: NFM, ulusal savunma sanayisi kapasitelerine bağlanıyor. Müttefiklerin mühimmat stoklarını büyütmesi ve doğu kanadına ağır teçhizat konuşlandırması gerekiyor; böylece intikal eden 1. ve 2. kademe birlikleri doğrudan operasyona katılabilecek. SACEUR’ün bölgesel planları SACEUR’ün en önemli müdahalesi, Bölgesel Savunma Planlarını neredeyse zorunlu kılmasıdır. Gönüllülüğe dayalı eski model yerine SACEUR artık her müttefikin yeteneklerini şeffaf bir envanterle takip ediyor. Ulusal tugayları doğrudan çok uluslu tümen ve kolordulara atayarak; standart doktrin, komuta-kontrol ve ortak tatbikatlarla bağımsız orduları tek bir savaş mekanizmasına dönüştürüyor. Bu manevrayla NATO’nun Avrupalılaşma süreci de başladı. ABD, hava ve deniz unsurlarını kademeli olarak çekecek ve oluşan boşluğu zamanla Avrupalılar dolduracak. Kara kuvvetlerinde de öncelik Avrupalı müttefiklerde olacak; onlar hazır olana dek ABD kara unsurlarını muhafaza edecek. Yeni komuta yapısı NATO’yu güçlü kılan en temel unsur “komuta ve kontrol” yeteneğidir. Çok uluslu ve çok alanlı bu yeni komuta yapısında ABD ve NATO’nun kabiliyetlerine rakip olabilecek başka bir güç bulunmuyor. ABD ile AB askerleri arasındaki en büyük fark da burada beliriyor. SACEUR ile birlikte, Pentagon’la yakın çalışan JFC Napoli Komutanı Koramiral George Wikoff ve JFC Norfolk Komutanı Koramiral Douglas Perry, hem ABD’nin hem de Avrupa’nın çıkarına olacak formüller üreterek siyasileri askeri doktrinlerle ikna etmeyi başardılar. Bu çerçevede, büyük bir değişiklik olmaması halinde ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’da düzenlenecek NATO zirvesine gelmesine neredeyse kesin gözüyle bakılıyor. Avrupalı müttefiklerin deniz ve hava kuvvetlerine tahsis edecekleri imkan ve yetenek de NATO nezdindeki konumlarını da pekiştirecek nitelikte olacaktır.
Go to News Site